نقش کلیدی تبصره ماده ۱۰۰ در مهار فرار مالیاتی دانه‌درشت‌ها و هوشمندسازی نظام مالیاتی

با توجه به چالش‌های اقتصادی و تحریم‌های کنونی، ارتقای بهره‌وری نظام اداری و ارتقای سطح خدمات به شهروندان، اهمیتی دوچندان یافته است. تکیه طولانی‌مدت بر فرآیندهای سنتی و کاغذی در بخش مالیات، افزون بر تحمیل هزینه‌های گزاف و اتلاف وقت مودیان و فعالان اقتصادی، بستر را برای خطاهای انسانی، اعمال سلایق شخصی و حتی فساد اداری فراهم کرده بود. در چنین سیستم سنتی، شفافیت کافی برای پایش تراکنش‌ها وجود نداشت و شهروندان برای انجام امور پیش پاافتاده مجبور به تحمل صف‌های طولانی بودند. در مقابل، حرکت به سمت هوشمندسازی مالیاتی بر پایه داده‌ها و ابزارهایی مانند تبصره ماده ۱۰۰، علاوه بر به حداقل رساندن دخالت‌های انسانی، به برقراری عدالت مالیاتی منجر می‌شود. فاطمی با اشاره به اهمیت اخذ مالیات هوشمند از طریق اجرای تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم بیان کرد: به‌کارگیری سامانه‌های هوشمند و دریافت مالیات از مشاغل مشمول تبصره ماده ۱۰۰، زمینه را برای تحقق عدالت مالیاتی فراهم کرده و منابع درآمدی پایدار تازه‌ای برای دولت به ارمغان می‌آورد. وی در تبیین مزایای بهره‌گیری از تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم افزود: یکی از کلیدی‌ترین ابزارهای هوشمندسازی مالیاتی، پیاده‌سازی دقیق تبصره ماده ۱۰۰ است که ساختار مالیات‌ستانی را از حالت «ممیزمحور» به ساختاری «داده‌محور» تبدیل می‌کند. به واسطه این طرح، اصناف و کسبه دیگر نیازی به تکمیل اظهارنامه‌های دشوار کاغذی و نگهداری دفاتر مالی ندارند و بار اداری قابل توجهی از دوش آن‌ها برداشته می‌شود. این نماینده مجلس همچنین یادآور شد: تبصره ماده ۱۰۰ افزون بر تامین عدالت مالیاتی، رفع ممیزمحوری و بی‌نیازی از مراجعه حضوری مودیان، مزایای ارزنده‌ای همچون تقسیط بلندمدت بدهی مالیاتی و کسر هزینه اجاره برای واحدهای تجاری استیجاری را به همراه دارد. مودیانی که مالیات آن‌ها صفر محاسبه شده، نیاز به انجام هیچ‌گونه فعالیتی ندارند و کارهایشان به شکل کاملاً خودکار در سامانه پردازش می‌شود. بخشایش خودکار جرایم و قابلیت تنظیم الکترونیکی چک‌های واریزی و انتقالی از دیگر مزایای برجسته این روش است که میل به پرداخت داوطلبانه مالیات را در جامعه تقویت کرده است. فاطمی اظهار داشت: با حذف اعمال سلیقه ماموران مالیاتی در پرونده‌ها و تسریع فرآیند قطعیت مالیات به کمک تبصره ماده ۱۰۰، سطح سلامت اداری افزایش می‌یابد. داده‌ها گواه آن است که پیاده‌سازی این برنامه به شناسایی فوری مودیان صوری و پیشگیری از فرار مالیاتی گروه‌های خاص و دانه‌درشت‌ها انجامیده است. رشد درآمدهای مالیاتی این دسته از مشاغل و فراتر رفتن آن از نرخ تورم سالانه، گویای کارآمدی این استراتژی سیستمی است. وی در پایان خاطرنشان کرد: همزمان با تقویت عدالت مالیاتی، امکان انتخاب محل تخصیص مالیات توسط اصناف تحت عنوان طرح نشان‌دار کردن مالیات نیز ایجاد شده است. فعالان اقتصادی قادرند با مقایسه مالیات مقطوع با ضوابط قانونی، بهترین انتخاب را داشته باشند. افزون بر این، با تمرکز بر پرونده‌های کلان، نیروی انسانی ماهر سازمان امور مالیاتی آزاد شده و می‌تواند با دقت بیشتری روی شناسایی فرارهای مالیاتی متمرکز شده و شکاف مالیاتی را کمتر کند. باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری