جشنواره‌های سینمایی زیر ذره‌بین شماره جدید «همشهری ۲۴»

به گزارش گروه فرهنگی ایران اکونومیست، شماره اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۴ نشریه همشهری ۲۴ با تصویری از تام کروز هنرپیشه آمریکایی در حالیکه نخل طلای جشنواره کن را در دست دارد (۲۰۲۲)، روی دکه فروش مطبوعات آمده است.

در بخشی از مقدمه این شماره می‌خوانیم: سالانه بیش از ۳۰۰۰ جشنواره فیلم در دنیا برگزار می‌شود که نام اغلب آن‌ها به گوش علاقه‌مندان جدی سینما هم نرسیده است. جشنواره‌هایی که بیشترشان رویدادهای سینمایی کوچک و در مواردی بسیار محلی و منطقه‌ای هستند. آنچه پیش‌رو دارید، مروری است بر ۱۰۰ جشنواره سینمایی؛ از جشنواره‌های معتبر و مشهور تا فستیوال‌هایی که به صورت تخصصی و ژانرمحور به نمایش فیلم‌ها می‌پردازند. از سه‌گانه کن، ونیز و برلین تا جشنواره‌هایی که برخی شان رویکرد عجیبی دارند مثل فستیوال‌ فیلم‌های بد یا فستیوال فیلم‌های بی‌منطق که به عنوان نمونه در این فهرست قرار گرفته‌اند تا یادآور تنوع و گستردگی فیلم در جهان باشند.

مطالب این شماره با مطلبی از علیرضا محمودی با عنوان کالای شرقی در ویترین غربی آغاز می‌شود که وی در آن به حضور سینمای ایران در جشنواره‌های مختلف طی بیش از نیم‌قرن از ۱۳۳۰ تا ۱۳۹۰ پرداخته است و آن را به تصاویری تاریخی از حضور داریوش مهرجویی در جشنواره فیلم ونیز در سال ۱۹۷۱ تا سه‌گانه بزرگ اصغر فرهادی برای سینمای ایران و شکل‌گیری چهره جدیدی از سینمای ایران مزین کرده است.

موضوع بعدی با نام روزی روزگاری به قلم حسین آریانی به تجربیات برگزاری جشنواره‌های جهانی فیلم در ایران و فرازو فرودهای دو بخش ملی و بین‌المللی این جشنواره می‌پردازد. جشنواره فیلم فجر از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۷۴ تنها به تولیدات سالانه سینمای ایران می‌پرداخت؛ اما از سال ۱۳۷۴ و در چهاردهمین دوره جشنواره بخش بین‌الملل به جشنواره اضافه شد. بخش بین‌الملل جشنواره تا سال ۱۳۷۶ غیررقابتی بود و از سال ۱۳۷۶ بخش بین‌الملل رقابتی شد و برای اولین بار بازار فیلم راه‌اندازی شد. بخش بین‌الملل در دوره بیست و سوم (۱۳۸۳) با اختتامیه‌ای مجزا برگزار شد. همچنین بخش‌های جشنواره در دوره بیست و ششم (۱۳۸۶) تفکیک شد و روزهای بخش بین‌الملل و ملی جدا شدند (در نیمه اول جشنواره بخش بین‌المل و در نیمه دوم بخش ملی). اما بخش بین‌الملل جشنواره از دوره سی‌وسوم (سال ۱۳۹۴) برای اولین بار از بخش ملی تفکیک و به صورت جداگانه برگزار شد این روند تا دوره سی‌وهفتم (۱۳۹۸) ادامه داشت ولی با همه‌گیری کرونا که بخش ملی را کمرنگ‌تر و تقریبا تعطیل کرد و تغییرات در مدیران سینمایی در دولت سیزدهم این بخش هم از سال ۱۴۰۰ همراه با بخش ملی برگزار شد.

کیکاوس زیاری هم در مطلبی به نام جشنواره جشنواره‌ها به جشنواره فیلم کن، تاریخچه این جشنواره، تولد نخل طلا و چشم‌انداز کن پرداخته است. قدیمی‌ترین جشنواره فیلم و به رنگ سیاست دو مطلبی است که جشنواره‌های فیلم ونیز و برلین را بررسی می‌کنند. پیش‌درآمدی بر اسکار هم در مورد جشنواره فیلم تورنتو است.

نویسندگان این شماره از نشریه در ادامه به جشنواره‌های فیلم آسیایی پرداخته‌اند؛ جشنواره فیلم بوسان با مطلبی تحت عنوان دروازه‌ای به آینده سینمای آسیا در این زمینه نوشته شده است. سینما حقیقت هم به مهم‌ترین جشنواره‌های فیلم مستند در جهان را زیر ذره‌بین می‌برد.

گفت‌وگوی اختصاصی با ماژنا دوجوک-کلوح مبتکر و برگزارکننده جشنواره فیلم فلسفه در کراکوف لهستان، مطلب دیگر این شماره است. خاطرات پراکنده عنوان مطلب نوشته شده جاناتان رزنبام، منتقد فیلم و روزنامه نگار آمریکایی است که در سال ۱۳۹۷ هم داور جشنواره فیلم فجر بوده که به ترجمه پروانه سپهری در مورد جشنواره های مختلف می‌خوانیم. رزنبام در پایان این مطلب نوشته است: برآورد می‌کنم تا پاییز ۲۰۰۷ حدود ۱۶۵ جشنواره فیلم در ۴۱ مکان مختلف شرکت کرده‌ام. اما در دهه ۱۹۸۰ هنوز بیشتر در حال آزمودن فضا بودم به جز بازگشت دومم به سن سباستین.

شکستن امواج (جشنواره‌ها؛ جایی که فیلم‌ها اوج می‌گیرند و سقوط می‌کنند) هم مطلب ترجمه ای به قلم کریستوفر پیکاره و ترجمه جواد نصرتی آخرین مطلب این شماره از نشریه است.

همشهری ۲۴ ویژه جشنواره‌ها در ۱۷۶ صفحه و به سردبیری سعید مروتی منتشر شده است.