۱۵ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۰۱
سلامت معنوی؛ حلقه مغفول نظام سلامت / تأکید بر ورود «سلامت معنوی» به آموزش پزشکی
به گزارش ایران اکونومیست؛ ضرورت توجه جدی‌تر به «سلامت معنوی» به عنوان یکی از ابعاد مهم سلامت، نقش آن در پیشگیری از رفتارهای پرخطر و ارتقای سایر ابعاد سلامت، لزوم گنجاندن آموزش آن در آموزش‌های آکادمیک علوم پزشکی و بهره‌گیری از ظرفیت فناوری‌های نوین برای نهادینه‌سازی آن در جامعه از جمله مباحثی بود که در همایش ملی سلامت معنوی و فناوری‌های فرهنگی به آن تاکید شد.
دکتر حسن ابوالقاسمی - رئیس دانشگاه علوم‌پزشکی بقیه‌الله در آیین افتتاحیه «دهمین همایش ملی سلامت معنوی و فناوری‌های فرهنگی» اظهار کرد: فناوری‌های نوین می‌تواند به نهادینه‌کردن سلامت معنوی کمک کند. با توجه به اینکه فناوری‌ها می‌تواند به نهادینه‌شدن سلامت معنوی کمک کند، از عبارت فناوری‌های نوین در عنوان همایش استفاده کرده‌ایم.
او درباره توجه به سلامت معنوی گفت: هنگامی که ریاست فرهنگستان علوم‌پزشکی برای سلامت معنوی اقدام کرد، سخن از سلامت معنوی در دانشگاه‌ها مطرح نبود؛ به همین دلیل برای تحقق این موضوع به حوزه‌ها رفتند. اینطور گفته می‌شد که سلامت معنوی از نظر لغت‌شناسی به نحوی نیست که در فرهنگ ما وجود داشته باشد و ما آن را از غرب گرفته‌ایم. اگرچه چنین موضوعی مطرح می‌شود اما باید بگوییم که سلامت معنوی در مذهب و ادبیات ما موج می‌زند. سلامت معنوی در متون علمی پزشکی و ادبیات ما آمده است. به طور مثال، حکیم نظامی در قرن ششم هجری، سلامت را آسودگی قلمداد کرده‌است.
ابوالقاسمی با بیان اینکه سلامت ابعاد مختلفی دارد، تصریح کرد: یکی از دلایل رغبت برای سلامت معنوی، تاثیر آن بر ابعاد دیگر سلامت است. سلامت معنوی نه تنها بر ابعاد دیگر سلامت اثر می‌گذارد، بلکه از سایر ابعاد این مولفه نیز تاثیر می‌پذیرد. نتایج مطالعات کشورهای غربی نشان می‌دهد افرادی که دارای سلامت معنوی هستند به طور قابل‌توجهی از رفتارهای پرخطر پرهیر می‌کنند و طول عمر بیشتری دارند.
او با بیان اینکه فاصله سلامت معنوی کشور ما با سایر کشورها بسیار زیاد است، توضیح داد: سلامت معنوی نه تنها در متون علمی پزشکی کشور بلکه در متون ادبی کشور نیز مطرح شده است. به طور مثال، بررسی آثار ادبی از دوران فردوسی تا دوران معاصر نشان می‌دهد که به سلامت معنوی بسیار توجه شده است.
دکتر علیرضا مرندی، رئیس فرهنگستان علوم‌پزشکی نیز در این مراسم گفت: سلامت، ابعاد مختلفی دارد و توجه به تمام ابعاد سلامت از اهمیت بسیاری برخوردار است. سلامت معنوی برای تمام اقشار و سنین تعریف می‌شود و با اعتقادات اسلامی منطبق است.
او با بیان اینکه سلامت معنوی فقط به یک مجموعه محدود نمی‌شود، تصریح کرد: تمام دستگاه‌ها برای سلامت معنوی دخیل هستند و باید برای تحقق این مولفه دست به دست یکدیگر دهند.
او درباره دیدگاه‌های جهانی درباره سلامت معنوی گفت: سازمان جهانی بهداشت، موضوع سلامت معنوی را مطرح کرد و سلامت معنوی به عنوان بعد چهارم سلامت تصویب شد. البته تفاوت بسیار زیادی در ارتباط با اعتقادات مذهبی کشورها وجود دارد.
دکتر رضا رئیس‌کرمی - رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز در این مراسم گفت: تاکید بر آموزش سلامت معنوی و اخلاق حرفه‌ای می‌بایست در کنار آموزش آکادمیک رشته‌های علوم‌پزشکی در کانون توجه قرار گیرد. سلامت معنوی و اخلاق حرفه‌ای، دو مولفه بسیار مهم هستند که باید برای دانشجویان عرضه شود. نخبگان کشور علاوه بر فراگیری دانش باید نسبت به فراگیری سواد سلامت معنوی نیز اقدام کنند.
همچنین عبدالحسین خسروپناه - دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در آیین افتتاحیه دهمین همایش ملی سلامت معنوی و فناوری‌های فرهنگی اظهار کرد: سلامت معنوی از ساحت‌های سلامت انسان در کنار سلامت جسمی و اجتماعی است که نه تنها در تعالی فرد اثرگذار است، بلکه در جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: توحید، بنیان سلامت معنوی در اسلام است. باور بر اینکه که خداودند در سراسر هستی به عنوان یک مرکز قدرت وجود دارد و تمام موجودات و پدیده‌ها، از کوچک‌ترین ذرات تا بزرگ‌ترین کهکشان‌ها تسلیم او هستند، بنیان سلامت معنوی توحیدی است.
او درباره چگونگی شکل‌گیری سلامت معنوی توحیدی گفت: سه شرط برای شکل گرفتن سلامت معنوی توحیدی لازم است. ایمان آگاهانه به توحید، شرط اول به حساب می‌آید. سلامت معنوی توحیدی به معنای ایمان آگاهانه و متحدانه است و بصیرت نیز دستاورد این موضوع به حساب می‌آید.
خسروپناه درباره شرط دوم سلامت معنوی توحیدی توضیح داد: حکمت‌بنیان بودن، شرط دوم سلامت معنوی توحیدی است. حکمت به معنای عقلانیت، فضیلت و خدمت است. اگر کسی سلامت معنوی توحیدی داشته باشد و این مولفه را با حکمت پیوند بزند، عقلانیت، فضیلت و خدمت دارد. در چنین شرایطی، شاهد ظهور سلامت معنوی در جامعه خواهیم بود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره شرط سوم سلامت معنوی توحیدی خاطرنشان کرد: تجلی قلب، شرط سوم سلامت معنوی توحیدی است. موضوعی که در فرمایشات امام شهید نیز وجود دارد.
او درباره سلامت معنوی توضیح داد: هنگامی که از سلامت معنوی سخن می‌گوییم، منظور یک سلامت معنوی سمعی، بصری، حسی، خیالی و عقلی است تا در نهایت به سلامت معنوی قلبی برسد. اگر چنین شرایطی شکل بگیرد، «حب الهی» برای انسان تحقق پیدا می‌کند. قلب انسان، ظرف سلامت معنوی خداجویِ محب است.
او گفت: هر چقدر سلامت معنوی افزایش یابد، تاب‌آوری بیشتر و امید بیشتر است، چرا که توکل بیشتر است.
او درباره سلامت معنوی گفت: آسایش، نازل‌ترین مرتبه سلامت معنوی است تا عالی‌ترین مراتب نیز حکمت و اطمینان است. ما باید با این نگاه به سلامت معنوی توجه کنیم.
گزارش خطا
آخرین اخبار