هزار شاخه تورم در زندگی مردم

بنکر، از دل آمار شهریور یک تصویر روشن بیرون می‌آید. میان بالاترین و پایین‌ترین تورم سالانه دهک‌ها ۱۱.۱ واحد درصد فاصله وجود دارد. این شکاف در مقیاس نقطه‌ای استان‌ها به ۷.۳۹ واحد درصد می‌رسد.

اما چرا این فاصله‌ها شکل می‌گیرد؟ در عمل، دهک‌های پایین در مقیاس سالانه تورم بیشتری دیده‌اند. دلیلش روشن است: سهم بیشتری از بودجه آن‌ها صرف خوراک می‌شود. و همان سبد خوراکی نیز بیشتر گران شده است.

دهک‌های بالا اما در شهریور با افزایش شدیدتر غیرخوراکی‌ها، خودرو و خدمات روبه‌رو شدند. به همین دلیل، نرخ ماهانه بیشتری ثبت کردند.

استان‌ها؛ الگویی که یکسان نیست

در استان‌ها نیز یک الگوی واحد وجود ندارد. برخی استان ها خوراک موتور اصلی گرانی است. در جایی خدمات و غیرخوراکی‌ها. و در استانی مانند هرمزگان، هر دو با هم.

اما اینجا یک خطای آماری هم وجود دارد که نباید نادیده گرفته شود. داده دهک‌ها برای کل کشور محاسبه شده و جدول استان‌ها جداست.

بنابراین از این اطلاعات نمی‌توان گفت «دهک اول ایلام» یا «دهک دهم تهران» دقیقاً چه تورمی داشته است.

برای چنین داوری دقیقی، داده ترکیبی لازم است. اما برای دیدن مسئله اصلی، همین اعداد کافی است.

چرا یک نرخ تورم برای همه کافی نیست

وقتی سیاستگذار فقط یک نرخ تورم را جلوی خود می‌گذارد، ممکن است چیزی را نبیند که برای خانوار مهم‌تر از همه است. اینکه چه چیزی گران شده، برای چه کسی گران شده و کجا گران شده است.

به زبان ساده، تورم ایران یک عدد رسمی دارد. اما زندگی مردم با آن عدد واحد پیش نمی‌رود. ایران یک نرخ تورم دارد؛ اما ایرانیان با یک نرخ تورم زندگی نمی‌کنند.