به گزارش ایران اکونومیست؛ در حالی که موجودی سرمایههای زیربنایی ایران در سال ۱۴۰۳ به اوج یک دهه اخیر رسیده بود، اکنون سایه سنگین دو جنگ متوالی، پرسشهای تکاندهندهای را درباره آینده زیرساختها و توان بازتولیدی اقتصاد کشور ایجاد کرده است.
در نگاه اول، زیرساختهای اقتصادی شاید تنها مجموعهای از نیروگاهها، جادهها و کارخانهها به نظر برسند، اما در نگاه عمیقتر به ادبیات اقتصادی، اینها «قلب تپنده» و بخشی از موجودی سرمایه ملی یک کشور هستند. بررسی روند این متغیر در ایران، روایتگر نبردی میان «تخریب» و «بازسازی» است.
از سقوط ۱۳۹۷ تا اوج ۱۴۰۳
تاریخچه اخیر موجودی سرمایه ایران نشان میدهد که با بازگشت تحریمها در سال ۱۳۹۷، اقتصاد کشور با افت شدیدی مواجه شد و بسیاری از زیرساختها تحت فشار قرار گرفتند. اما داستان در اینجا به پایان نرسید؛ در سالهای پس از آن، اقتصاد ایران مسیر بازیابی را طی کرد و توانست در سال ۱۴۰۳ به رکورد جدیدی دست یابد و بالاترین سطح انباشت سرمایه در یک دهه اخیر را تجربه کند.
چالش بزرگ: سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵
اما اکنون، این روند صعودی با چالشی بنیادین روبروست. عملکرد اقتصاد در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، تحت تأثیر «دو جنگ سنگین» قرار گرفته است. جنگهایی که نه تنها هزینههای مالی هنگفتی بر دوش کشور گذاشتند، بلکه احتمالاً بر روی زیرساختهای تولیدی و خدماتی اثر گذاشتهاند.
این وضعیت، یک پرسش استراتژیک را پیش روی اقتصاددانان قرار داده است: آیا رشد سرمایهای که در سالهای اخیر به دست آمده بود، میتواند در برابر ضربات سخت جنگهای متوالی تاب بیاورد؟ یا اینکه ما با دورهای جدید از تخریب زیرساختها و افت شدید موجودی سرمایه روبرو هستیم؟
در واقع، اکنون نبرد اصلی میان «سرمایههای accumulated (انباشته شده)» و «هزینههای جنگی» است؛ نبردی که نتیجه آن تعیین خواهد کرد که آیا ایران میتواند مسیر بازیابی خود را ادامه دهد یا اینکه بار دیگر به نقطه آغاز بازگردد.