نمونه قرارداد طراحی سایت؛ متن کامل و بندهایی که معمولاً جا می‌مانند

یک کسب‌وکار متوسط برای ساخت سایتش سی تا پنجاه میلیون تومان کنار می‌گذارد. سایت تحویل داده می‌شود، دو سال بی‌دردسر کار می‌کند و همه راضی‌اند. بعد یک روز صاحب کسب‌وکار تصمیم می‌گیرد امکان تازه‌ای اضافه کند و سراغ تیم دیگری می‌رود.

همان‌جا می‌فهمد سایت را ندارد.

فایل‌ها روی سرور مجری است، دسترسی مدیریتی دست اوست و انتقال یا ممکن نیست یا هزینه‌ای دارد که ابتدای کار هیچ صحبتی درباره‌اش نشده بود. این اتفاق در بازار ایران نادر نیست و علتش هم معمولاً سوءنیت نیست. علتش این است که در قرارداد اولیه کسی این موضوع را ننوشته و دو طرف برداشت متفاوتی داشته‌اند.

این نوشته با یک چک‌لیست دوازده‌بندی شروع می‌شود که می‌توانید همین حالا روی قرارداد پیش‌رویتان تیک بزنید. بعد متن کامل یک نمونه قرارداد در بیست‌ویک ماده می‌آید که هر ماده‌اش توضیح کوتاهی دارد از اینکه چرا لازم است. در پایان هم چند موقعیت عملی: اگر قرارداد را قبلاً امضا کرده‌اید، و اینکه قرارداد فروشگاه اینترنتی با سایت شرکتی چه فرقی می‌کند.

یک نکته درباره‌ی نمونه‌قراردادهای رایج: بیشترشان فقط اسکلت اداری‌اند — طرفین، مبلغ، تاریخ. همان بندهایی که واقعاً اختلاف می‌سازند معمولاً یا نیستند یا مبهم‌اند. نمونه‌ای که این‌جا می‌آید متعادل نوشته شده؛ نه یک‌طرفه به نفع کارفرما، نه به نفع مجری — چون قراردادی که فقط یک طرف را محافظت کند، معمولاً امضا نمی‌شود.

چرا قرارداد طراحی سایت مهم‌تر از چیزی است که فکر می‌کنید

کسب‌وکارها برای دستگاه‌هایشان بیمه می‌خرند، برند تجاری‌شان را ثبت می‌کنند و برای اجاره‌ی دفتر قرارداد محضری می‌بندند. اما همان کسب‌وکار برای سایتی که قرار است سال‌ها کانال اصلی فروشش باشد، قراردادی امضا می‌کند که در آن حتی یک بند درباره‌ی مالکیت نیست.

این تناقض دلیل ساده‌ای دارد: سایت دارایی نامرئی است. ساختمان و دستگاه را می‌شود لمس کرد، ولی چند هزار خط کد روی یک سرور، تا روزی که به آن نیاز پیدا نکنی، انگار وجود ندارد.

بندهایی که در ادامه می‌آید، همان چیزی است که یک دارایی نامرئی را قابل دفاع می‌کند. اگر هنوز در مرحله‌ی انتخاب مجری هستید، فهرست سؤال‌هایی که پیش از سفارش باید بپرسید مکمل خوبی برای این چک‌لیست است.

«تحویل سایت» سه معنی متفاوت دارد

پیش از فهرست بندها، یک ابهام زبانی را روشن کنیم که بیشترین اختلاف‌ها از آن درمی‌آید.

معنی اول: سایت روی سرور مجری بالاست و شما یک حساب کاربری برای ویرایش محتوا دارید. در این حالت چیزی ندارید جز اجازه‌ی استفاده.

معنی دوم: سایت روی هاست خودتان است ولی کد را ندارید. بهتر است، اما اگر مجری همکاری نکند، توسعه‌ی سایت متوقف می‌شود.

معنی سوم: کد کامل، دیتابیس و همه‌ی دارایی‌ها به شما منتقل شده و اجازه‌ی تغییر و واگذاری‌شان را دارید.

فقط معنی سوم مالکیت است. اگر در قرارداد مشخص نشود کدام‌یک منظور بوده، در اختلاف بعدی هرکس تفسیر خودش را می‌آورد.

سایت یک دارایی است؛ مثل هر دارایی دیگری سند می‌خواهد

چک‌لیست سریع قرارداد طراحی سایت

پیش از خواندن متن کامل، این فهرست را روی قرارداد پیش‌رویتان تیک بزنید. هر مورد که نبود، همان‌جا یادداشت کنید.

هر کدام از این‌ها در متن نمونه‌ی پایین‌تر، به‌صورت ماده‌ی آماده آمده است.

پشتیبانی سایت؛ آنچه واقعاً لازم است و آنچه قفل است

در بازار یک تصور اشتباه رایج شده که پشتیبانی ماهانه «هزینه‌ی اضافه» است. این تصور هم غلط است و هم گران تمام می‌شود.

سایت یک محصول زنده است. مثل هر سامانه‌ی نرم‌افزاری دیگر، به‌روزرسانی امنیتی می‌خواهد، پشتیبان‌گیری منظم لازم دارد، محتوایش باید تازه بماند و هر از چندی خطایی پیدا می‌شود که باید رفع شود. کسب‌وکاری که برای سایتش هزینه‌ی نگهداری در نظر نمی‌گیرد، معمولاً یک سال بعد سایتی دارد که کند شده، محتوایش قدیمی است و یک بار هم از دسترس خارج شده.

پس سؤال درست این نیست که «پشتیبانی بگیرم یا نه». سؤال درست این است:

نگهداری سایت هزینه‌ی طبیعی مالکیت است، نه هزینه‌ی اضافه

آیا آزادم انتخاب کنم؟

تفاوت اینجاست. وقتی سورس کد مال شماست، پشتیبانی یک خدمت است که می‌خرید چون ارزشش را دارد. می‌توانید از همان تیم بگیرید، می‌توانید به نیروی داخلی خودتان بسپارید، می‌توانید تیم دیگری انتخاب کنید. هر سه گزینه باز است و همین رقابت، کیفیت خدمت را بالا نگه می‌دارد.

وقتی کد مال شما نیست، پشتیبانی دیگر خدمت نیست؛ شرط ادامه‌ی حیات سایت است. و خدمتی که جایگزین ندارد، انگیزه‌ای هم برای خوب‌بودن ندارد.

در قرارداد چه بنویسید

سه چیز را روشن کنید:

محدوده‌ی خدمت. پشتیبانی دقیقاً شامل چیست؟ به‌روزرسانی امنیتی، پشتیبان‌گیری، رفع خطا، تغییرات محتوایی، یا توسعه‌ی امکانات تازه؟ این‌ها خیلی با هم فرق دارند و اگر مشخص نشود، هر درخواست می‌تواند «خارج از پشتیبانی» اعلام شود.

زمان پاسخ. اگر سایت فروشگاهی از دسترس خارج شود، تفاوت پاسخ دو ساعته و دو روزه، تفاوت چند میلیون فروش است.

اختیاری بودن. صریح بنویسید که تحویل سورس کد به ادامه‌ی قرارداد پشتیبانی مشروط نیست. این جمله هزینه‌ای برای مجری خوب ندارد و برای شما تضمین بزرگی است.

حسابی که باید بکنید

موقع مقایسه‌ی پیشنهادها، همیشه هزینه‌ی دوازده ماه نگهداری را به رقم پروژه اضافه کنید و بعد مقایسه کنید. نه برای اینکه پشتیبانی بد است، بلکه چون هزینه‌ی واقعی مالکیت یک سایت همین است و پنهان‌کردنش از خودتان کمکی نمی‌کند. تفکیک کامل این هزینه‌ها را در راهنمای هزینه نگهداری سایت می‌توانید ببینید.

گاهی پیشنهادی که در نگاه اول ارزان‌تر است، در سال اول گران‌تر تمام می‌شود. و گاهی برعکس. بدون این حساب، مقایسه بی‌معنی است.

مجموعه‌هایی که تعرفه‌ی طراحی سایت و رقم پشتیبانی را از قبل عمومی منتشر می‌کنند، این مقایسه را برای شما ممکن می‌کنند. جایی که همه‌چیز «تماس بگیرید» است، اصلاً نمی‌شود حساب کرد.

اگر سایت فروشگاهی است، سه بند اضافه لازم دارید

درگاه پرداخت به نام چه کسی است؟ درگاه باید به نام همان شخص یا شرکتی باشد که مالک کسب‌وکار است. اگر با اطلاعات مجری گرفته شود، پول فروش شما از حساب او عبور می‌کند و این هم از نظر مالی و هم حقوقی مشکل‌ساز است.

نماد اعتماد الکترونیکی مسئولیت چه کسی است؟ دریافت نماد اعتماد الکترونیکی مراحل اداری خودش را دارد و بیشتر درگاه‌های بانکی آن را شرط می‌کنند. مشخص کنید مدارک را چه کسی آماده می‌کند و پیگیری با کیست؛ جمله‌ی «راهنمایی می‌کنیم» تعهد نیست.

داده‌ی سفارش‌ها قابل استخراج است؟ فهرست مشتریان و سوابق خرید، سرمایه‌ی واقعی یک فروشگاه است. باید بتوانید هر زمان که خواستید این داده را در قالبی استاندارد بیرون بکشید.

سه نشانه‌ی هشدار هنگام بستن قرارداد طراحی سایت

«سایت روی سیستم اختصاصی ما بالا می‌آید.» یعنی کد قابل انتقال نیست و برای همیشه به همان تیم وصل می‌مانید.

ابهام درباره‌ی دامنه. بپرسید دامنه به نام چه کسی ثبت می‌شود. مکث و توضیح طولانی، خودش یک جواب است.

قراردادی که کلمه‌ای درباره‌ی کد ندارد. اگر متن فقط از «طراحی و راه‌اندازی» حرف می‌زند، بند مالکیت را همان‌جا اضافه کنید. هیچ مجری حرفه‌ای با این درخواست مشکلی ندارد.

ساده‌ترین راه سنجش پیش از هر مذاکره‌ای، باز کردن کارهای قبلی همان مجری است. نمونه‌کارهای زنده و قابل بازدید، چیزی است که نمی‌شود جعلش کرد.

سؤال‌های قرارداد را در جلسه‌ی اول مطرح کنید، نه بعد از توافق شفاهی

چطور مجری را قبل از امضا بسنجید

سه معیار که هیچ‌کدام به حرف طرف مقابل وابسته نیست.

نمونه‌کار زنده بخواهید، نه تصویر. نشانی سایت واقعی بگیرید، با گوشی خودتان بازش کنید و سرعتش را بسنجید. اگر کند بالا آمد، سایت شما هم همان‌طور خواهد بود.

پیش از قرارداد، خروجی واقعی ببینید. بعضی مجموعه‌ها پیش از هر تعهد جدی، صفحه‌ی اصلی سایت خودتان را می‌سازند و نشانتان می‌دهند. این بهترین راه کم‌کردن ریسک است، چون به‌جای اعتماد به توصیف، نتیجه را می‌بینید.

قیمت را کتبی بگیرید. پیشنهاد شفاهی در اختلاف بعدی هیچ ارزشی ندارد. مجموعه‌هایی که تعرفه‌شان را عمومی منتشر می‌کنند، معمولاً در بقیه‌ی موارد هم شفاف‌ترند.

سؤال مالکیت را مستقیم بپرسید. «بعد از تسویه، کد مال کیست؟» به سرعت و صراحت جواب دقت کنید.

متن کامل نمونه قرارداد طراحی سایت

آنچه در ادامه می‌آید یک اسکلت کامل است که می‌توانید بردارید و متناسب با پروژه‌ی خودتان تنظیم کنید. عمداً ساده نوشته شده تا هر دو طرف بدون تفسیر حقوقی بفهمندش، و عمداً متعادل است — قراردادی که فقط یک طرف را محافظت کند، معمولاً امضا نمی‌شود.

یک نکته پیش از شروع: این یک الگوی عملی است، نه مشاوره‌ی حقوقی. برای پروژه‌های بزرگ، بازبینی نهایی توسط وکیل ارزش هزینه‌اش را دارد.

ماده ۱ — طرفین قرارداد

این قرارداد در تاریخ ......... میان ......... به کد ملی یا شناسه‌ی ملی ......... و نشانی ......... که از این پس «کارفرما» نامیده می‌شود، و ......... به شناسه‌ی ......... و نشانی ......... که از این پس «مجری» نامیده می‌شود، منعقد گردید.

هرگونه تغییر نشانی، شماره‌ی تماس یا نماینده باید حداکثر ظرف سه روز کاری کتباً اعلام شود؛ در غیر این صورت ارسال به آخرین اطلاعات اعلامی، ابلاغ‌شده محسوب می‌شود.

ماده ۲ — اسناد و ترتیب اولویت

این ماده را دست‌کم نگیرید. بیشتر اختلاف‌ها از این‌جا شروع می‌شود که یک طرف به پیام تلگرامی استناد می‌کند و طرف دیگر به متن قرارداد.

اسناد زیر جزء لاینفک قرارداد هستند: متن حاضر، پیوست فنی و فهرست صفحات، برنامه‌ی پرداخت و تحویل، و صورت‌جلسات کتبی امضاشده.

در صورت تعارض، ترتیب تقدم چنین است: الحاقیه‌ی مؤخر، متن قرارداد، پیوست فنی، سپس صورت‌جلسه. پیام یا گفت‌وگوی غیررسمی فقط در صورت تأیید کتبی نمایندگان مجاز، تعهد ایجاد می‌کند.

ماده ۳ — موضوع و شرح خدمات

موضوع قرارداد عبارت است از تحلیل، طراحی، توسعه، آزمون و تحویل وب‌سایت با نشانی ......... مطابق مشخصات پیوست فنی.

فهرست دقیق صفحات و امکانات در پیوست می‌آید و تنها مواردی که در پیوست امضاشده درج شده‌اند جزء تعهدات مجری هستند.

تبصره‌ای که حتماً بیاورید: هر قابلیت، صفحه، یکپارچه‌سازی یا خدمتی که صریحاً در پیوست نیامده، خارج از موضوع قرارداد است — حتی اگر در مذاکره، نمونه‌کار یا پیش‌نمایش به آن اشاره شده باشد.

اگر می‌خواهید سایت با کدنویسی اختصاصی ساخته شود و نه قالب آماده، همین‌جا بنویسید. جمله‌ی «پروژه بر پایه‌ی قالب آماده اجرا نمی‌شود» یک خط است و بعداً جای بحث نمی‌گذارد.

ماده ۴ — مدت و برنامه‌ی زمانی

برنامه‌ی زمانی از تاریخ وصول پیش‌پرداخت و تحویل کامل محتوا توسط کارفرما آغاز می‌شود. مراحل و تاریخ هدف هر مرحله در پیوست زمانی درج می‌شود.

یک بند دوطرفه که هر دو طرف را منصفانه پوشش می‌دهد: روزهایی که پروژه در انتظار پاسخ یا محتوای کارفرما متوقف می‌ماند به مدت قرارداد اضافه می‌شود؛ و اگر توقف بیش از ......... روز ادامه یابد، شروع مجدد منوط به هماهنگی ظرفیت زمانی جدید است.

ماده ۵ — مبلغ و نحوه‌ی پرداخت

مبلغ کل ......... تومان است که به این ترتیب پرداخت می‌شود: ......... درصد هنگام انعقاد، ......... درصد پس از تأیید طراحی، و ......... درصد پیش از انتشار عمومی.

هزینه‌ی دامنه، میزبانی، گواهی امنیتی، پیامک، درگاه و مجوزها جداگانه است و بر عهده‌ی ......... .

ماده ۶ — تعهدات کارفرما

ارائه‌ی محتوا، لوگو، تصاویر، مدارک و دسترسی‌های موردنیاز حداکثر ظرف ......... روز از امضا؛ معرفی یک نماینده‌ی دارای اختیار برای اعلام نظر؛ و پاسخ به درخواست‌های بازبینی ظرف ......... روز کاری.

بند «یک نماینده» را جدی بگیرید. پروژه‌هایی که چهار نفر از چهار جهت نظر می‌دهند، هیچ‌وقت تمام نمی‌شوند.

ماده ۷ — بازبینی و تأیید

کارفرما ......... دور بازبینی دارد و در هر دور، نظرات را به‌صورت یکپارچه و مکتوب اعلام می‌کند.

عدم اعلام نظر در مهلت مقرر، انتشار عمومی یا استفاده‌ی عملی از خروجی، به منزله‌ی تأیید همان مرحله است — مشروط بر آنکه مجری پایان مهلت را از مسیر ارتباطی رسمی یادآوری کرده باشد.

آن شرط پایانی مهم است و در بیشتر نمونه‌قراردادها نیست. بدون آن، سکوت کارفرما می‌تواند علیه او استفاده شود بی‌آنکه اصلاً از مهلت خبر داشته باشد.

ماده ۸ — تغییرات خارج از محدوده

هر درخواست خارج از شرح مصوب در قالب «درخواست تغییر» ثبت می‌شود. مجری پیش از اجرا اثر آن بر هزینه و زمان را اعلام می‌کند و اجرا منوط به تأیید کتبی است.

این ماده به نفع هر دو طرف است: کارفرما غافلگیر نمی‌شود و مجری هم کار رایگان انجام نمی‌دهد.

ماده ۹ — تحویل موقت و قطعی

با آماده‌شدن نسخه، مجری تحویل موقت را اعلام می‌کند و کارفرما ......... روز فرصت بررسی دارد.

مجری ایرادهای فنی قابل بازتولید و قابل انتساب به کار خود را رفع می‌کند. صرف اعلام یا ادعا، بدون امکان بازتولید ایراد، مبنای تعهد نیست.

این عبارت «قابل بازتولید» ظریف ولی حیاتی است. بدون آن، هر اختلاف سلیقه می‌تواند به‌عنوان «نقص فنی» مطرح شود.

ماده ۱۰ — مالکیت معنوی و سورس کد

مهم‌ترین ماده‌ی قرارداد.

پس از تسویه‌ی کامل، مالکیت حقوق مادی سورس کد اختصاصی، دیتابیس، فایل‌های خام طراحی و دارایی‌های تولیدشده در این پروژه به کارفرما منتقل می‌شود.

کارفرما پس از تسویه حق دارد در هر زمان با درخواست کتبی نسخه‌ی جاری سورس کد را دریافت کند و ادامه‌ی توسعه، نگهداری یا پشتیبانی را به شخص یا تیم دیگری واگذار نماید. تحویل سورس کد موجود به‌خودی‌خود هزینه‌ی جداگانه ندارد.

دامنه از ابتدا به نام کارفرما ثبت می‌شود.

اگر می‌خواهید بدانید مالکیت سورس کد در عمل چه چیزهایی را شامل می‌شود و کجاها معمولاً ابهام باقی می‌ماند، پیش از امضا رویش وقت بگذارید؛ این تنها بندی است که نبودنش را بعداً نمی‌شود جبران کرد.

یک تعادل منصفانه هم لازم است: از زمانی که کارفرما یا شخص ثالث در کد تغییر ایجاد کند، مجری نسبت به ایرادهای ناشی از آن تغییرات مسئولیتی ندارد. و خدماتی مثل مستندسازی ویژه، آموزش تیم جایگزین یا استقرار در زیرساخت جدید، فراتر از تحویل فایل است و جداگانه قیمت‌گذاری می‌شود.

ماده ۱۱ — نگهداری و پشتیبانی

پس از تحویل، مجری به مدت ......... ماه رفع ایرادهای مربوط به کار خود را بدون هزینه انجام می‌دهد.

خدمات نگهداری دوره‌ای شامل ......... با مبلغ ماهانه ......... تومان و زمان پاسخ اولیه‌ی حداکثر ......... ساعت برای رخداد بحرانی و ......... ساعت برای سایر درخواست‌ها ارائه می‌شود.

تعریف «پاسخ اولیه» را بنویسید: دریافت، ارزیابی و اعلام وضعیت — نه الزاماً رفع کامل. این ابهام منبع بسیاری از نارضایتی‌هاست.

و جمله‌ی کلیدی: این خدمات اختیاری است و عدم تمدید آن هیچ اثری بر تعهدات مندرج در ماده‌ی ده ندارد.

ماده ۱۲ — هزینه‌های جانبی و سرویس‌های ثالث

بعد از مالکیت کد، بیشترین اختلاف‌ها سر همین ماده است. چون در جلسه‌ی اول کسی به آن فکر نمی‌کند و بعد از تحویل، ناگهان فهرستی از هزینه‌ها ظاهر می‌شود.

تکلیف این‌ها را صریح روشن کنید: ثبت و تمدید دامنه، میزبانی یا سرور، گواهی امنیتی، سرویس پیامک، ایمیل سازمانی، درگاه پرداخت، نماد اعتماد الکترونیکی، مجوزهای صنفی، نقشه و هر سرویس شخص ثالث دیگر.

برای هرکدام بنویسید چه کسی هزینه‌اش را می‌دهد و چه کسی پیگیری اداری‌اش را انجام می‌دهد. این دو یکی نیستند و همین‌جا سوءتفاهم می‌سازد.

نکته‌ی مهم درباره‌ی مجوزها: صدور نماد اعتماد بر عهده‌ی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی است و روند اداری‌اش مستقل از مجری پیش می‌رود. هیچ مجری‌ای نمی‌تواند صدور آن را تضمین کند و اگر کسی تضمینش کرد، همان‌جا محتاط شوید.

یک نکته‌ی دیگر: تغییر تعرفه، سیاست یا شرایط دسترسی سرویس‌های ثالث خارج از کنترل مجری است. اگر فردا یک سرویس گران‌تر شد یا نحوه‌ی اتصالش عوض شد، سازگارسازی معمولاً هزینه‌ی جداگانه دارد. بهتر است همین حالا بدانید تا بعداً.

ماده ۱۳ — امنیت و نسخه‌ی پشتیبان

مجری اقدامات امنیتی متعارف و متناسب با دامنه‌ی کار را اعمال می‌کند. اما هیچ سامانه‌ی اینترنتی مصونیت مطلق ندارد و تضمین عدم نفوذ یا از بین نرفتن داده، تضمینی است که هیچ‌کس نمی‌تواند بدهد.

مسئولیت نگهداری نسخه‌های پشتیبان را روشن کنید: بر عهده‌ی مجری است، بر عهده‌ی سرویس میزبانی، یا بر عهده‌ی کارفرما؟

و صرف‌نظر از جواب، برای داده‌های حیاتی نسخه‌ی مستقل خودتان را هم نگه دارید. این کار پنج دقیقه در ماه وقت می‌گیرد و در بدترین سناریو، کسب‌وکارتان را نجات می‌دهد.

ماده ۱۴ — سقف مسئولیت

هر طرف مسئول خسارت مستقیم و قابل اثبات ناشی از تخلف خود است.

معمول بازار این است که مجموع مسئولیت مالی مجری از مبلغی که بابت همان مرحله دریافت کرده تجاوز نکند، و خسارت غیرمستقیم مثل از دست رفتن فروش یا فرصت را پوشش ندهد. این شرط منصفانه است — کسی که ده میلیون بابت یک صفحه گرفته، نمی‌تواند مسئول صد میلیون فروش ازدست‌رفته باشد.

اما یک استثنا بگذارید: در موارد عمد، تقلب یا نقض محرمانگی، این سقف نباید اعمال شود.

ماده ۱۵ — تضمین‌های محدود و موارد عدم تضمین

این ماده هم به نفع کارفرماست و هم مجری، چون انتظارها را واقعی می‌کند.

مجری انطباق فنی خروجی با شرح مصوب را تضمین می‌کند. اما رتبه‌ی مشخص در موتور جست‌وجو، میزان بازدید، فروش، درآمد، پذیرش درگاه یا نماد اعتماد، و عملکرد دائمی سرویس‌های ثالث تضمین نمی‌شود.

اگر مجری‌ای رتبه‌ی گوگل را تضمین کرد، همان‌جا بدانید که یا نمی‌داند چه می‌گوید یا می‌داند و می‌گوید.

ماده ۱۶ — محرمانگی

طرفین اطلاعات غیرعمومی یکدیگر را محرمانه نگه می‌دارند. مجری داده‌ی کاربران سایت را برای مقاصد دیگر استفاده نمی‌کند و پس از پایان همکاری نسخه‌های در اختیارش را حذف می‌کند.

درج نام و تصویر پروژه در نمونه‌کار مجری، منوط به عدم اعلام منع کتبی کارفرما پیش از انتشار است.

ماده ۱۷ — تأخیر و وجه التزام

دوطرفه بنویسید. اگر فقط تأخیر پرداخت کارفرما جریمه داشته باشد و تأخیر تحویل مجری نه، قرارداد یک‌طرفه است.

در صورت تأخیر مجری بیش از ......... روز کاری، به ازای هر روز ......... درصد از مبلغ قرارداد کسر می‌شود. در صورت تأخیر پرداخت کارفرما بیش از ......... روز کاری، مجری حق تعلیق اجرا تا تسویه را دارد.

ماده ۱۸ — فسخ و خاتمه

در صورت نقض اساسی، طرف زیان‌دیده اخطار کتبی می‌دهد و ......... روز کاری مهلت رفع تعیین می‌کند.

در صورت فسخ، تسویه بر اساس مراحل تکمیل‌شده انجام می‌شود و مجری موظف است خروجی همان مراحل را مطابق ماده‌ی ده تحویل دهد.

ماده ۱۹ — قوه‌ی قاهره

رویدادهای خارج از کنترل متعارف — قطع گسترده‌ی اینترنت یا برق، تصمیم حکومتی، بلای طبیعی یا اختلال فراگیر زیرساخت — تا مدت اثر، تعهد متأثر را تعلیق می‌کند؛ مشروط به اعلام در اولین فرصت.

در بازار ایران این ماده تزئینی نیست. لااقل یک بار در سال به کارتان می‌آید.

ماده ۲۰ — ابلاغ و مکاتبات

نشانی‌ها، شماره‌های پیام‌رسان و ایمیل درج‌شده در قرارداد، مسیر رسمی ابلاغ‌اند. تغییر مبلغ، موضوع، مدت یا مالکیت فکری فقط با الحاقیه یا تأیید کتبی صریح معتبر است.

ماده ۲۱ — حل اختلاف

طرفین ابتدا ظرف ......... روز کاری از طریق مذاکره اقدام می‌کنند و در صورت عدم توافق، موضوع در مراجع قضایی صالح پیگیری می‌شود.

به محل دادگاه توافق‌شده دقت کنید. اگر مجری در شهر دیگری است و دادگاه محل اقامت او تعیین شده، پیگیری برای شما پرهزینه‌تر خواهد بود.

صفحه‌ی امضا

این قرارداد در ......... ماده و دو نسخه‌ی متحدالمتن تنظیم شد و هر نسخه حکم واحد دارد. امضای تمام صفحات و پیوست‌ها توصیه می‌شود.

سه بندی که معمولاً حذفشان پیشنهاد می‌شود

وقتی این نمونه را روی میز بگذارید، ممکن است مجری بخواهد بعضی بندها را حذف یا نرم کند. سه بند زیر جای مذاکره ندارند و اگر روی حذفشان اصرار شد، خودِ همان اصرار یک اطلاعات مهم است.

ماده‌ی هشت درباره‌ی سورس کد. پاسخ رایج این است که «کد ما استاندارد خودمان را دارد و قابل تحویل نیست». این جمله از نظر فنی بی‌معنی است.

جمله‌ی پایانی ماده‌ی ده. اگر پیشنهاد شد که تحویل کد به تمدید پشتیبانی گره بخورد، دقیقاً همان قفلی است که از آن حرف زدیم.

بند دامنه. ثبت دامنه به نام کارفرما هیچ هزینه یا زحمت اضافه‌ای برای مجری ندارد.

اگر قرارداد طراحی سایت را قبلاً امضا کرده‌اید

بیشتر مقاله‌های این حوزه فرض می‌کنند شما هنوز امضا نکرده‌اید. اگر کرده‌اید و حالا نگرانید، هنوز کارهایی می‌شود کرد.

یک. ببینید واقعاً چه چیزی دارید

پیش از هر گفت‌وگویی، وضعیت فعلی را روشن کنید: دامنه به نام چه کسی ثبت شده، دسترسی مدیریتی هاست را دارید یا نه، و آیا می‌توانید از دیتابیس خروجی بگیرید. جواب این سه سؤال تعیین می‌کند چقدر جا برای مانور دارید.

دو. الحاقیه بنویسید، نه قرارداد تازه

لازم نیست قرارداد را باطل کنید. یک الحاقیه‌ی یک‌صفحه‌ای که فقط ماده‌ی مالکیت را اضافه می‌کند کافی است. زمان درست پیشنهادش، مقطع پرداخت بعدی یا شروع فاز تازه است — جایی که هنوز اهرم دارید.

سه. دامنه را مستقل کنید

اگر دامنه به نام مجری است، انتقالش را همین حالا پیگیری کنید. این ساده‌ترین و مهم‌ترین کاری است که می‌توانید بکنید و معمولاً هم مقاومت جدی ندارد.

چهار. نسخه‌ی پشتیبان بگیرید

حتی اگر کد را ندارید، از محتوا و داده‌ی مشتریان خروجی بگیرید و جایی نگه دارید. این کار حق قانونی شماست و در بدترین سناریو، سرمایه‌ی اصلی‌تان را حفظ می‌کند.

قرارداد طراحی سایت بر اساس نوع پروژه چه فرقی می‌کند

پرسش‌های پرتکرار

آیا مالکیت سورس کد برای سایت‌های ساده هم مهم است؟

بله، شاید حتی بیشتر. سایت ساده معمولاً بودجه‌ی کمتری دارد و صاحبش کمتر روی جزئیات قرارداد وقت می‌گذارد؛ دقیقاً همان جایی که این بند فراموش می‌شود و دو سال بعد دردسر می‌سازد.

اگر سایتم را با وردپرس ساخته باشند چه؟

در وردپرس هم مالکیت معنا دارد: دسترسی کامل مدیریتی، فایل‌های قالب و افزونه‌های سفارشی، و خروجی کامل دیتابیس. اگر قالب اختصاصی نوشته شده، همان قالب هم باید تحویل داده شود.

هزینه‌ی پشتیبانی سایت چقدر منطقی است؟

در بازار ایران معمولاً بین سه تا ده میلیون تومان در ماه، بسته به نوع سایت و محدوده‌ی خدمت. رقم به‌تنهایی معیار نیست؛ مهم این است که محدوده و زمان پاسخ مشخص باشد و ادامه‌اش شرط تحویل کد نباشد.

اگر مجری بند مالکیت را نپذیرد چه کنم؟

خودِ همین امتناع مهم‌ترین اطلاعاتی است که می‌توانستید بگیرید. مجری‌ای که کد را واگذار نمی‌کند، مدل کارش بر ماندن اجباری شما بنا شده. بهتر است این را پیش از پرداخت بدانید تا دو سال بعد.

چه زمانی باید این بندها را مطرح کنم؟

در جلسه‌ی اول، پیش از دریافت پیش‌فاکتور. اگر بعد از توافق شفاهی مطرحشان کنید، طرف مقابل حس می‌کند دارید شرط اضافه می‌کنید. اگر از ابتدا مطرح شوند، بخشی طبیعی از مذاکره‌اند.

جمع‌بندی

پیش از امضای قرارداد طراحی سایت سه چیز را روشن کنید: دامنه به نام کیست، بعد از تسویه دقیقاً چه چیزهایی تحویل داده می‌شود، و آیا این تحویل به ادامه‌ی نگهداری مشروط است یا نه.

نگهداری سایت هزینه‌ی طبیعی و لازمی است و باید در بودجه‌تان باشد. آنچه نباید بپذیرید، تبدیل‌شدن آن به قفل است.

مجموعه‌هایی که طراحی سایت اختصاصی انجام می‌دهند و کد را از صفر می‌نویسند، معمولاً در این مورد شفاف‌ترند؛ چون کدی که از ابتدا برای یک کسب‌وکار نوشته شده، قابل واگذاری است — برخلاف سامانه‌های بسته‌ی داخلی.

سایت یکی از دارایی‌های کسب‌وکار شماست. مثل هر دارایی دیگری، سند می‌خواهد.

رپورتاژ/