از خودمحوری ترامپ تا توهم برد مطلق

به گزارش ایران اکونومیست؛ ترامپ تصور می‌کند با یک تصمیم تکانه‌ای و شخصی در رأس قدرت، می‌تواند پیچیده‌ترین بحران ژئوپلیتیک خاورمیانه را یک‌شبه و به نام خودش حل‌وفصل کند.

شخصیت پدیده‌ای جزیره‌ای نیست؛ دکترین ذهنی و روانی یک رهبر سیاسی، خود را به شکل یکسانی در حساس‌ترین بحران‌های ژئوپلیتیک و ساده‌ترین پدیده‌های ورزشی بازتولید می‌کند. دونالد ترامپ نمونه‌ای کلاسیک از این ثبات رفتاری است. مداخله جنجالی او در جریان مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ برای لغو محرومیت «فلو بالوگان»، ستاره تیم ملی آمریکا، آینه‌ای تمام‌نما از دکترین نظامی او در عملیات «طوفان حماسی» (Operation Epic Fury) علیه ایران است. این مقاله با کالبدشکافی پنج الگوی رفتاری ثابت ترامپ، این شباهت‌های شگفت‌انگیز را تحلیل می‌کند.

۱. خودمحوری و ترجیح مداخله شخصی بر ساختار‌های قانونی

الگوی رفتاری ترامپ: ترامپ خود را فراتر از ساختارها، بوروکراسی‌ها و مراجع تخصصی می‌بیند. در دکترین او، فرآیند‌های پیچیده و کارشناسی هیچ اصالتی ندارند. او تشنه آن است که شخصاً در رأس امور مداخله کند تا حل بحران یا دستیابی به پیروزی را منحصراً به نام «جسارت و نفوذ شخصی» خود سند بزند.

مصداق در بازی با بلژیک: پس از اینکه فلو بالوگان در بازی مقابل بوسنی و هرزگوین به دلیل خطای شدید کارت قرمز مستقیم گرفت و محروم شد، ترامپ شخصاً با رئیس فیفا تماس گرفت تا این محرومیت را به حالت تعلیق درآورد. او در دفتر بیضی کاخ سفید جلوی خبرنگاران ژست یک کارشناس همه‌فن‌حریف را گرفت و گفت: «آن حرکت اصلاً خطا نبود!» و با این کار کل ساختار انضباطی فیفا را به بازی گرفت.

مصداق در جنگ با ایران: در میدان سیاست نیز او دقیقاً همین رویکرد را با کلید زدن عملیات «طوفان حماسی» (Epic Fury) در اوایل سال ۲۰۲۶ پیاده کرد. او بدون اعتنا به هشدار‌های بدنه کارشناسی پنتاگون و بدون هماهنگی‌های مرسوم بین‌المللی، فرمان حمله‌ای سنگین و ناگهانی را صادر کرد. ترامپ تصور می‌کرد با یک تصمیم تکانه‌ای و شخصی در رأس قدرت، می‌تواند پیچیده‌ترین بحران ژئوپلیتیک خاورمیانه را یک‌شبه و به نام خودش حل‌وفصل کند.

۲. قانون‌گریزی عریان و اتهام تقلب به داوران (زیر میز بازی زدن)

الگوی رفتاری ترامپ: عدم پذیرش قواعد در صورتی که موازنه بازی به نفع او نباشد. برای ترامپ، «قانون» تا زمانی محترم است که منافع صددرصدی او را تأمین کند. در غیر این صورت، او بلافاصله نهاد داوری را به غرض‌ورزی متهم کرده و کل سیستم را نامشروع یا «مهندسی‌شده» می‌خواند.

مصداق در بازی با بلژیک: ترامپ در جریان کنفرانس مطبوعاتی خود، داور مسابقه را صراحتاً غرض‌ورز خواند و پیش از سوت بازی با بلژیک گفت: «اگر ما ببازیم، من می‌گویم که بازی مهندسی‌شده و تقلب‌آمیز بوده است؛ دقیقاً مثل انتخابات ۲۰۲۰!» او با این رویکرد، اصول حاکم بر مسابقات را پیش‌اپیش بی‌اعتبار کرد.

مصداق در جنگ با ایران: این دقیقاً همان الگویی است که در خروج یک‌جانبه او از توافق بین‌المللی برجام و بعد‌ها در جریان درگیری‌های سال ۲۰۲۶ تکرار شد. ترامپ منشور ملل متحد و مقررات شورای امنیت را نادیده گرفت و حتی زمانی که ایران در چارچوب حقوقی خود دست به پاتک استراتژیک زد، اقدامات ایران را خارج از عرف نامید. او قواعد حقوق بین‌الملل را صرفاً ابزاری برای فشار می‌داند و هرگاه داوری بین‌المللی با خواسته‌هایش همسو نباشد، علیه آن شورش می‌کند.

۳. کیمیای معکوس؛ سوخت‌رسانی به موتور مقاومت و اتحاد حریف

الگوی رفتاری ترامپ: قلدری عریان ترامپ معمولاً یک خطای محاسباتی بزرگ دارد: نادیده گرفتن فاکتور «غرور، هویت و حیثیت» در طرف مقابل. او تصور می‌کند فشار بی‌قاعده حریف را مرعوب می‌کند، اما در واقعیت، رفتار‌های تحقیرآمیز او به یک «کیمیای معکوس» تبدیل می‌شود که اراده، همبستگی و انگیزه پاتک زدن را در دل حریف بارورتر و منسجم‌تر می‌سازد.

مصداق در بازی با بلژیک:قلدری سیاسی ترامپ و لابی او برای بازگرداندن بالوگان، موجی از خشم و انگیزه حیثیتی را در اردوگاه بلژیک ایجاد کرد. بازیکنان شیاطین سرخ با انگیزه‌ای انفجاری وارد زمین شدند و آمریکا را ۴ بر ۱ در هم کوبیدند. بازیکنان بلژیک پس از ثبت پیروزی قاطع، در وسط زمین مسابقه «رقص مشهور ترامپ» را به نشانه تمسخر و تحقیر او اجرا کردند تا پیام صریح «این را هم لغو کن!» را به کاخ سفید بفرستند.

مصداق در جنگ با ایران: در عملیات «طوفان حماسی»، حملات سهمگین آمریکا با این هدف طراحی شده بود که اراده ایران فرو بپاشد. اما این قلدری خشن و آسیب به زیرساخت‌ها، لایه‌های عمیق مقاومت حیثیتی و انسجام ملی را در ایران فعال کرد. پاسخ کوبنده ایران با شلیک صد‌ها موشک بالستیک و پهپاد به پایگاه‌های آمریکا و ناامن کردن مسیر‌های انرژی منطقه، نشان داد که اقدامات ترامپ چگونه ناخواسته انگیزه پاتک‌های استراتژیک ایران را صدچندان کرد.

.

۴. مخدوش کردن غرور ملی و القای حس شرمساری به شهروندان خود

الگوی رفتاری ترامپ: اقدامات ترامپ به جای آنکه حس میهن‌پرستی و افتخار ملیِ اصیل ایجاد کند، به دلیل تعارض عمیق با اخلاق، انصاف و هنجار‌های پذیرفته‌شده، باعث سرشکستگی و شرمساری جامعه و بدنه اجرایی خودش می‌شود. این امر همراهان او را مجبور می‌کند تا برای حفظ آبروی خود، از رفتار‌های او اعلام برائت کنند یا رسماً عذرخواهی نمایند.

مصداق در بازی با بلژیک: نمود عینی این شرمساری ملی را در رفتار خودِ فلو بالوگان دیدیم. او که با لابی سیاسی و جنجالی ترامپ به زمین برگشته بود، به خوبی سنگینی این بی‌عدالتی را روی دوش خود حس می‌کرد. بالوگان قبل از شروع بازی، به سراغ سرمربی بلژیک رفت و شخصاً از او عذرخواهی کرد که نامش در میان این جنجال و رانت سیاسی قرار گرفته است. این رفتار نشان داد که حتی مهره‌های خودِ آمریکا نیز از قلدری رئیس‌جمهورشان احساس سرافکندگی می‌کنند.

مصداق در جنگ با ایران: در ماجرای جنگ سال ۲۰۲۶ نیز دقیقاً همین موج شرمساری وجدان بیدار جامعه آمریکا را فراگرفت. تهاجم بی‌قاعده ترامپ، زیر پا گذاشتن قوانین بین‌المللی و فجایع انسانی ناشی از جنگ، باعث شد که بخش بزرگی از افکار عمومی آمریکا شامل سیاستمداران، اساتید دانشگاه، اینفلوئنسر‌ها و مردم عادی، به شکل گسترده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی از مردم ایران عذرخواهی کنند. آنها علناً اعلام کردند که این جنگ‌افروزی و قلدربازی‌های عریان، نماینده فرهنگ، اخلاق و خواست واقعی ملت آمریکا نیست.

۵. توهم برد مطلق و سرانجام تحقیرآمیز

الگوی رفتاری ترامپ: ترامپ به بازی برد-برد یا پذیرش واقعیت‌های میدانی طرف مقابل اعتقادی ندارد؛ ذهنیت او تنها پیروزی ۱۰۰ درصدی خودش و تسلیم مطلق حریف را به رسمیت می‌شناسد. اما به دلیل اتکای بیش از حد به زور عریان و نداشتن پشتوانه ساختاری، این اصرار بر برد مطلق در نهایت به یک شکست سنگین و تحقیر استراتژیک ختم می‌شود.

مصداق در بازی با بلژیک:ترامپ تمام اعتبار خود را وسط گذاشت تا بالوگان بازی کند و آمریکا برنده شود. اما نتیجه نهایی، باخت رسوای ۴ بر ۱ و حذف زودهنگام آمریکا از جام جهانی آن هم در خانه خود بود. رانت قدرت نتوانست ضعف‌های فاحش درون زمین را جبران کند و این قلدری ورزشی به یک رسوایی و تحقیر جهانی برای او تبدیل شد.

مصداق در جنگ با ایران:در جنگ سال ۲۰۲۶ نیز ترامپ با تهدید به زدن زیرساخت‌های حیاتی به دنبال تسلیم ۱۰۰ درصدی تهران بود. اما این نبرد به یک بن‌بست فرسایشی، پرهزینه و پرخسارت برای اقتصاد جهانی تبدیل شد. او نه تنها نتوانست اراده سیاسی ایران را بشکند، بلکه تحمیل هزینه‌های سنگین بر ارتش آمریکا، ناکامی دکترین او را در افکار عمومی جهان برملا و تحقیر کرد.

نتیجه‌گیری

چه در مستطیل سبز فوتبال و چه در میدان پرمخاطره ژئوپلیتیک، هر سیستمی برای بقا به «اعتماد»، «قانون» و «احترام به هویت طرف مقابل» نیاز دارد. الگوی رفتاری دونالد ترامپ نشان می‌دهد که رویکرد تکانه‌ای و متکی بر زورِ او، شاید در کوتاه‌مدت هیاهو ایجاد کند، اما در بلندمدت دستاوردی جز مخدوش کردن غرور ملی آمریکایی‌ها، بیدار کردن اراده مقاومت در حریفان و چشیدن طعم شکست‌های تحقیرآمیز ندارد؛ خواه این تحقیر با اجرای رقص مسخره‌آمیز بازیکنان بلژیک در زمین فوتبال باشد، خواه با شکست‌های پی در پی و بن‌بست استراتژیک و نظامی در خاورمیانه.

منبع: اندیشکده سعدا