روز جهانی مبارزه با سوءمصرف و قاچاق موادمخدر را میتوان اغلب به عنوان یک لحظه برای بازبینی عملکردها و دستاوردها در این حوزه محسوب کرد. این روز که با ابتکار سازمان ملل به نام «خدشهدار بودن یا نه» نامگذاری شده، هر ساله در سراسر جهان گرامی داشته میشود تا سیاستها، برنامهها و پیشرفتهای ملی در زمینه کنترل مصرف مواد و درمان معتادان به تصویر کشیده شود. برای امسال، ستاد بزرگداشت این مناسبت به تشریح شش محور اصلی پرداخت که راهبردهای آن از جمله: توضیح دستاوردهای جمهوری اسلامی در مبارزه با قاچاق و جرائم سازمانیافته، تاکید بر پیشگیری، درمان و کاهش آسیب، تبیین سیاستها و تقویت گفتمان اجتماعی در حوزه اعتیاد، و همچنین رویکرد خانوادهمحور و نسلمحور را در بر میگیرد. در کنار این موارد، ارائه چارچوبی برای بازنمایی نقش درمان، بازتوانی و بازگشت اجتماعی بهبودیافتگان، و تبیین جایگاه مشارکت مردمی از طریق تشکلهای مردمنهاد، خیرین و گروههای اجتماعی نیز دیده میشود. افزون بر این، تقویت همگرایی ملی و همکاریهای منطقهای و بینالمللی، به دلیل ماهیت فراملی جرائم موادمخدر، از دیگر نکات محوری به شمار میرود. در کنار آن، فعالسازی هرچه بیشتر ظرفیت رسانهها در پیگیری و تشریح دستاوردهای ستاد نیز مدنظر است. قرار بود نشست ملی بزرگداشت با هدف همسو بودن با ایام تعطیل تاسوعا و عاشورا، چند روز تاخیر برگزار شود و اکنون مقرر شده است تا از هفتم تا نهم تیرماه، و با تمرکز بر هشتم تیر، این مراسم به شکل ملی دنبال شود. در این نشست، نمایندگانی از دستگاههای اجرایی، فعالان اجتماعی، سازمانهای مردمنهاد، خیرین، کارشناسان حوزه اعتیاد و همچنین سفیران و نمایندگان نهادهای بینالمللی حضور خواهند داشت. در جریان مراسم، از طرح ملی مبارزه با موادمخدر رونمایی خواهد شد و رسانهها به عنوان شریک تعیینکننده، نقش مهمی در توضیح سیاستها، برنامهها و دستاوردهای ستاد ایفا میکنند. همزمان با هفته جهانی مبارزه با موادمخدر، یک یا دو مراسم امحای موادمخدر نیز برگزار خواهد شد تا دستاوردهای کشور در برابر قاچاق روشن شود. همچنین نشستهای تخصصی و پویشهای ملی پیشگیری برگزار میشود که یکی از آنها با محوریت نقش پیشگیری در حفظ سلامت روان، محیط کار و اشتغال است و از کارآفرینان فعال در این حوزه تقدیر به عمل میآید. پویش ملی «سفیران پیشگیری دانشآموزی» نیز با همکاری وزارت آموزش و پرورش اجرا میشود تا آگاهی و توانمندسازی دانشآموزان در زمینه پیشگیری از اعتیاد ارتقا یابد. در بخش ورزش نیز با همکاری وزارت ورزش و جوانان، جشنوارهها و فعالیتهای ورزشی همگانی با شعار «پیشگیری همگانی» در استانهای مختلف برگزار میشود تا جایگاه ورزش در سلامت اجتماعی پررنگ شود. همچنین همایش ملی خیرین، کارآفرینان و فعالان اجتماعی روی میدهد تا با نمایش فعالیتهای شبکههای مردمی و تقدیر از مشارکت خیران در پیشگیری، درمان و مقابله با موادمخدر، گرامی داشته شوند. از نکتههای دیگر، گرامیداشت شهدای مبارزه با موادمخدر است؛ در این خصوص یاد و خاطره حدود چهاره شهید این حوزه پاس داشته میشود و از خانوادههای آنان تجلیل به عمل میآید. تمامی این برنامهها با توجه به شرایط هر استان، از طریق شوراهای هماهنگی مبارزه با موادمخدر در سراسر کشور اجرا میشود و اماکاناتی همچون مساجد و نمازهای جمعه، پایگاههای بسیج، جمعیت هلال احمر و سایر نهادهای مردمی در اجرای طرحها مشارکت خواهند داشت. در پایان، این مناسبت را فرصتی برای نمایش عزم ملی در مقابله با این آسیب اجتماعی و تقویت همگرایی دستگاهها، نهادها و مردم در ساخت جامعهای سالم، آگاه و عاری از اعتیاد توصیف میکنند.