بازار خودرو رسماً میلیاردی شد/ گرانی خودرو تا کجا ادامه دارد؟

در هفته‌های اخیر، بازار خودرو وضعیت پرنوسان و پر از ابهام را تجربه می‌کند، شرایطی که نه خریداران می‌دانند چه انتظاری باید داشته باشند و نه فروشندگان از آینده قیمت‌ها رضایت دارند. حجم معاملات به شدت کاهش یافته و بازار در رکود به سر می‌برد، اما برخلاف قاعده عرضه و تقاضا، قیمت‌ها به طور مداوم در حال افزایش است. این روند افزایشی بی‌وقفه در قیمت‌ها در حالی شکل می‌گیرد که قدرت خرید مصرف‌کنندگان به کمترین حد خود در چند سال اخیر رسیده است و خودرو به چیزی بیش از یک کالای مصرفی، به یک دارایی دست‌نیافتنی و دشوار برای بخش قابل توجهی از جامعه تبدیل شده است. نوسانات نرخ ارز، سیاست‌های اقتصادی نامشخص و نبود آینده‌نگری روشن، بازار خودرو را به فضایی ناپایدار و غیرقابل پیش‌بینی تبدیل کرده است. در چنین فضایی، رشد قیمت‌ها عمدتاً توسط شرکت‌های واردکننده، سازندگان داخلی و خودروسازان هم‌سو صورت می‌گیرد و پیام‌های افزایشی متعددی به بازار ارسال می‌شود. این وضعیت باعث شده حتی در نبود تقاضای واقعی، قیمت‌ها مسیر رشد را ادامه دهند. کارشناسان معتقدند نبود نظارت دقیق و شفاف بر فرآیند قیمت‌گذاری سبب شده است تا افزایش‌های بی‌رویه در بازار شکل گیرد؛ موضوعی که نه تنها به رکود عمیق‌تر منجر شده بلکه اعتماد مصرف‌کنندگان را نیز سلب کرده و بازار را در انتظار آینده‌ای نامشخص نگه داشته است. نوسانات ارزی؛ بهانه‌ای برای گرانی بی‌منطق یکی از فعالان حوزه خودرو با اشاره به وضعیت جاری بازار اعلام کرد: در هفته‌های گذشته، قیمت‌ها به صورت پیوسته توسط واردکنندگان، مونتاژکاران و تولیدکنندگان داخلی افزوده شده است، در حالی که معامله‌ها و حجم خرید و فروش به شدت کاهش یافته است. با این حال، قیمت‌ها بدون هیچ منطق مشخصی رو به بالا هستند. او درباره نقش نوسانات ارزی نیز توضیح داد: هرچند بخشی از این افزایش‌ها به تغییر نرخ ارز مربوط می‌شود، اما در بسیاری موارد، شرکت‌ها بدون استناد به مدارک و تحلیل‌های معین، اقدام به بالا بردن قیمت‌ها کرده‌اند. این وضعیت باعث شده است حتی خودروهای داخلی هم در پی رشد قیمت‌ محصولات وارداتی، افزایش قابل ملاحظه‌ای را تجربه کنند. کرمی تأکید کرد کنترل این روند ضرورت دارد چون در حال حاضر، کاهش قدرت خرید مردم، توجیه اقتصادی ندارد. برای مثال، خودروهایی که قبلاً قیمتی در حدود ۱.۱ میلیارد تومان داشتند، حالا به مرز ۱.۵ تا ۱.۶ میلیارد تومان رسیده‌اند، در حالی که مبنای این افزایش‌ها هنوز مشخص نیست. نظارت جدی بر فرآیند قیمت‌گذاری باید بر عهده وزارت صنعت و معدن و شورای رقابت باشد تا از رشد بی‌رویه قیمت‌ها جلوگیری شود. او همچنین، ارتباط مستقیم میان افزایش قیمت خودروهای وارداتی و داخلی را شرح داد و گفت: هرچند رشد بهای خودروهای خارجی، اثر مستقیم بر قیمت خودروهای مونتاژی و داخلی دارد، اما در برخی موارد، قیمت‌گذاری‌ها بر اساس نرخ دلارهای بالا صورت می‌گیرد، حال آنکه محاسبات قیمت باید منطقی و بر مبنای قیمت جهانی باشد. کرمی هشدار داد در صورت تداوم این روند، ممکن است شاهد جهش‌های مصنوعی در قیمت خودروهای داخلی باشیم. حتی افزایش معمول در شب‌های عید که در گذشته بین ۵ تا ۱۰ درصد بود، دیگر معنا ندارد. قیمت‌های جاری، حبابی است و نیاز به اصلاحات اساسی دارند تا تعادل بازار برقرار شود. در شرایط کنونی، بازار در حالت رکود کامل قرار دارد و بی‌اعتمادی به آینده، تمایل به خرید را کاهش داده است. بازار در حالت حباب قیمتی آنچه در بازار خودرو مشاهده می‌شود، بیش از هر چیز نتیجه بی‌برنامگی و ضعف در سیاست‌گذاری است، جایی که سیاست‌ها و نظارت‌ها نتوانسته‌اند تعادلی در قیمت‌ها ایجاد کنند. نبود شفافیت در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی، سیاست‌های غیرقابل پیش‌بینی و مدیریت نامناسب، باعث شده قیمت‌ها بدون توجیه منطقی، به سمت افزایش بی‌رویه حرکت کنند و بازار در یک التهاب دائم باقی بماند. چنین وضعیتی، قدرت خرید مصرف‌کنندگان را به شدت تضعیف کرده و تقاضای واقعی را کاهش داده است، ضمن اینکه خرید خودرو دیگر به یک ریسک مالی بزرگ تبدیل شده است. در این وضعیت، جو روانی بازار هم آسیب‌پذیر شده است؛ مصرف‌کنندگان با تردید و نگرانی نسبت به اخبار و روندهای اقتصادی، وارد عمل نمی‌شوند و تولیدکنندگان بی‌ضابطه در تعیین قیمت‌ها، هر یک به شکلی عمل می‌کنند که حباب‌های قیمتی بزرگ‌تری شکل گیرد. این حباب‌ها که در نهایت باید ترکیده شوند، در صورت بی‌برنامگی و عدم اقدامات کنترلی، می‌تواند ضربه‌های سنگینی به بازار وارد کند و حتی بر تولید داخلی اثر منفی بگذارد. بازگرداندن آرامش در این بازار تنها با همکاری و اقدام هماهنگ نهادهای ناظر، از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت و شورای رقابت امکان‌پذیر است. این نهادها باید با شفاف‌سازی روش‌های قیمت‌گذاری، جلوگیری از گرانی‌های بی‌ضابطه و تعیین سقف منطقی برای سود شرکت‌ها، زمینه را برای بازگشت تعادل و رونق در بازار فراهم کنند. در غیر این صورت، ادامه وضعیت فعلی می‌تواند بحران بزرگتری را رقم بزند که نه تنها بر رکود عمیق معاملات، بلکه بر هزینه‌های اصلاح بازار در آینده نیز تأثیر خواهد گذاشت. در پایان، میانگین قیمت خودروهای محبوب بازار نیز نشان می‌دهد که قیمت‌ها به مرزهای میلیاردی نزدیک شده است و این روند افزایشی، جای سؤال درباره میزان و مدت زمان ادامه آن را پررنگ‌تر می‌کند.