زوال نفوذ رسانه‌ای رژیم صهیونیستی در مقابل هوشیاری مردم ایران

در سال‌های اخیر، اسرائیل تلاش‌های زیادی در حوزه جنگ رسانه‌ای و اطلاعاتی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی ایران انجام داده است؛ از طریق شبکه‌های اجتماعی، اخبار جعلی، عملیات روانی و کمپین‌های آنلاین با هدف تضعیف انسجام داخلی یا برهم زدن اعتماد عمومی اما چرا این نفوذ به شکست منجر شده است؟

مهمترین دلایل اصلی زوال نفوذ رسانه‌ای اسرائیل در ایران را می‌توان این چنین بیان کرد:

۱. تغییر در افزایش و رشد سواد رسانه‌ای و هوشیاری مردم؛ افزایش سواد رسانه‌ای در میان جوانان ایرانی باعث شده مردم با دقت بیشتری منابع خبری را بررسی کرده و به راحتی فریب عملیات روانی و اطلاعات جعلی را نخورند. کاربران ایرانی به‌ویژه در توییتر و اینستاگرام، اکنون توانایی تحلیل محتوای تولیدی از منابع خارجی را دارند.

۲. فاش شدن تاکتیک‌های عملیات روانی در سال‌های اخیر؛ بسیاری از کمپین(پویش)های ساختگی که به ظاهر توسط کاربران ایرانی اما در واقع از مبدأ اسرائیلی یا برخی نهادهای وابسته به آن هدایت می‌شد، افشا شده‌اند و این شفاف‌سازی باعث بی‌اعتبار شدن منابع خارجیِ مشکوک شده است.

۳. مشارکت مردم ایران در فضای مجازی و نقش فضای پلتفرم(سکو)های داخلی در خنثی سازی جنگ رسانه ای و روانی دشمن؛ یکی از مهم‌ترین عوامل شکست روایت‌ و داستان سازی اسرائیل، واکنش کاربران ایرانی در فضای مجازی است که با تحلیل، افشاگری و مبارزه با شایعه‌ها، به‌صورت خودجوش جلوی اثرگذاری این جریان‌ها ایستاده‌اند.

دشمن صهیونی با استفاده از جریان های رسانه ای دروغین که بخشی از استراتژی(راهبرد) جنگ ترکیبی که شامل عملیات نظامی، سایبری و روانی بود، تلاش کرد با نفوذ در شبکه های اجتماعی داخلی و انتشار شایعات افکار عمومی را در اختیار بگیرد و امید ایرانی ها را از بین ببرد اما مدیران رسانه ای کشور با هوشیاری و ایجاد محدودیت های رسانه ای و مجازی توانستند این فرصت را از دشمن بگیرد. دشمن اسرائیلی با تکیه بر رسانه های غربی که هر کدام دنبال ثبت روایت با سلیقه خود هستند، اعتماد عمومی به رسانه ها را کاهش داده و راستی آزمایی را برای مردم و افکار عمومی دشوارتر کرده است اما رسانه های رسمی کشور مانند خبرگزاری های ایران اکونومیست، ایسنا، فارس، تسنیم، دفاع مقدس و همچنین پلتفرم‌های اجتماعی داخلی با انتشار درست واقعیت های جنگ، راستی آزمایی را برای افکار عمومی مردم آسان تر کرده اند.

۴. کم شدن جذابیت پیام‌های تبلیغاتی؛ پیام‌هایی که از سوی رسانه‌های اسرائیلی یا همسو با آن‌ها منتشر می‌شود، اغلب با واقعیت زندگی مردم ایران همخوانی ندارد و به همین دلیل نتوانسته‌اند اعتماد عمومی را جلب کنند.

۵. فعالیت حرفه ای رسانه‌های داخلی در جنگ رسانه‌ای؛ با راه‌اندازی پلتفرم‌ها، صفحات تحلیلی و رسانه‌های آگاه‌ساز در داخل کشور، مدیران رسانه ای توانستند بخشی از نبرد شناختی را به سود خود تغییر دهند و با رویکردی تدافعی و گاهی تهاجمی، پیام‌های وارده را مدیریت کنند.

چارچوب پاسخ رسانه‌ای به کمپین روانی

حال باید به این موضوع بپردازیم که چگونه یک پاسخ رسانه‌ای برای خنثی‌سازی کمپین روانی دشمن تنظیم کنیم. تنظیم یک پاسخ رسانه‌ای مؤثر برای خنثی‌سازی کمپین روانی، نیاز به استراتژی(راهبرد) دقیق، سرعت عمل و کنترل روایت دارد. در اینجا یک چارچوب گام‌به‌گام حرفه‌ای برای ساخت چنین پاسخی ارائه می‌شود که در بحران‌های اطلاعاتی و عملیات روانی به‌کار می‌آید:

۱. پیام و هدف کمپین به صورت دقیق شناسایی شود. قبل از هر پاسخ، باید بدانید کمپین روانی چه چیزی را نشانه گرفته است؛ اعتماد عمومی، مشروعیت نهادها، امنیت روانی جامعه، شکاف‌های قومی، مذهبی یا طبقاتی؟

۲. مخاطب هدف و احساسات تحریک‌شده واکاوی شود. این کمپین چه احساسی را در مخاطب تحریک می‌کند؛ خشم، ترس یا ناامیدی؟ و مخاطب اصلی آن جوانان هستند یا شهروندان خاص یا طبقات خاص اجتماعی؟

۳. داستان و روایت جایگزین و طراحی شود، نه فقط تکذیبیه. صرفاً تکذیب یا انکار کافی نیست؛ باید روایتی موازی و مستند ارائه دهید که احساسات مخاطب را در مسیر مثبت هدایت کند. یعنی آرامش، اطمینان و هوشیاری بدهد. از زبان و لحن مشابه با رسانه‌های مردمی استفاده کند و نه رسمی و خشک. مثلا اگر شایعه‌ای در مورد فساد گسترده منتشر شده، به جای تکذیب ساده، روایت دقیق از برخوردها، آمار شفاف‌سازی و حضور رسانه‌ای شخصیت‌های مستقل را در پاسخ به آن طرح کنید.

۴. از منابع معتبر و چهره‌های مردمی بهره ببریم. دعوت از کارشناسان مستقل یا اینفلوئنسرهای(افراد تاثیرگذار) قابل اعتماد برای پشتیبانی از روایت شما. همچنین استفاده از ویدئوهای کوتاه، پادکست، نقل قول در فضای مجازی و توزیع پیام در پلتفرم‌هایی که شایعه در آن‌جا پخش شده است.

۵. استمرار در پاسخگویی و زمان‌بندی در پاسخ. پاسخ سریع (در ۲۴ ساعت اول) بسیار حیاتی است اما باید تداوم روایت تا سه یا هفت روز آینده حفظ شود تا تاثیر کامل بگذارد.

چگونه دریابیم که در جنگ رسانه‌ای موفق بودیم؟

در روابط عمومی و جنگ رسانه‌ای، موفقیت در مقابله با عملیات روانی یا حملات اطلاعاتی، فقط به سکوت نسبی یا پایان شایعه ختم نمی‌شود. برای ارزیابی دقیق موفقیت، باید از شاخص‌های کمی و کیفی استفاده کرد. چگونه در مقابله با جنگ رسانه‌ای پیروز شویم؟

۱. کاهش حجم بازنشر شایعه یا محتوای مخرب

۲. افزایش تعامل با روایت جایگزین (Counter-Narrative)

۳. تغییر در احساسات عمومی (Sentiment Shift)

۴. افزایش ارجاع به منابع معتبر داخلی (Brandwatch)

۵. کاهش جستجوی کلمات کلیدی منفی

۶. واکنش چهره‌های اثرگذار (اینفلوئنسرها و رسانه‌ها)

۷. حفظ یا بهبود شاخص اعتماد عمومی

حال در این اوضاع کشور چگونه می توانیم هوشیاری رسانه‌ای مردم را بیشتر کنیم؟ بالا بردن هوشیاری رسانه‌ای مردم یکی از اصلی‌ترین خطوط دفاع در برابر جنگ رسانه‌ای، اخبار جعلی و عملیات روانی است. این کار یک فرایند مستمر و ترکیبی از آموزش، فرهنگ‌سازی و استفاده هوشمندانه از رسانه‌ها و فناوری است. در این شرایط حساس طراحی یک نقشه راه حرفه‌ای برای افزایش سواد و هوشیاری رسانه‌ای در بین مردم می تواند بسیار راه گشا و دشمن را در جنگ و هجمه های رسانه ای به زوال بکشد.

از این رو چندین راهکار مؤثر برای افزایش هوشیاری رسانه‌ای مردم عزیزمان در مقابل دشمنی که همه رسانه های غربی با آن هم پیمان شدند وجود دارد که شامل آموزش سوادرسانه ای مهارت‌های تفکر انتقادی، تشخیص خبر جعلی، بررسی منبع و همکاری با رسانه های موثر در کشور به منظور طراحی محتوای بصری، ساده و تعاملی است.

ایجاد پویش‌های عمومی با پیام‌های ساده و قابل فهم، کمپین‌هایی با هشتگ مشخص، پیام کوتاه و تصویر یا ویدیو ۳۰ ثانیه‌ای، استفاده از زبان طنز، تمثیل یا داستان کوتاه برای آموزش مهارت‌های بررسی اخبار، همکاری با اینفلوئنسرها و رسانه‌های محبوب، دعوت از چهره‌های مورد اعتماد مردم (نه فقط چهره‌های رسمی) برای تولید محتوا درباره راستی‌آزمایی و هوشیاری رسانه‌ای، استفاده از پلتفرم‌هایی محبوب داخلی برای توزیع محتوا، ایجاد دسترسی ساده به ابزارهای راستی‌آزمایی، استفاده از رسانه‌های ملی و محلی برای آموزش تدریجی، برنامه‌های تلویزیونی یا رادیویی کوتاه در قالب ترفندهای رسانه ای و همچنین ایجاد ستون هایی در روزنامه‌ها و سایت‌های خبری با عنوان چگونه خبر جعلی را بشناسیم؟ از دیگر راهکارهایی است که موجب افزایش هوشیاری مردم می شود.

همچنین ایجاد الگوهای شخصی و خانوادگی در مصرف رسانه نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است. حال با همه این مطالب مطرح شده، دشمن اسرائیلی به درستی نتوانسته در جنگ رسانه ای علیه مردم آگاه، هوشیار و با سواد ما پیروز شود و نتیجه این پیروز همبستگی و همدلی ایجاد شده در بین مردم در این روزهای سخت است.

* کارشناس رسانه