عماد افروغ در نظریه‌پردازی و منش فردی، نمونه بود

به گزارش گروه فرهنگی ایران اکونومیست از پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات دومین سالگرد درگذشت عماد افروغ استاد فقید دانشگاه تهران و نویسنده و جامعه‌شناس با همت پژوهشگاه هنر و همکاری انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در سالن شهید آوینی پژوهشگاه برگزار شد. این مراسم با پخش گفتاری از سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همراه بود.

معاون پژوهشی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، در ابتدای مراسم گفت: پژوهشگاه از سال گذشته حرکتی جدی برای تجلیل از مفاخر علمی و فرهنگی کشور آغاز کرده است. نخستین گام این مسیر، با دیدار و تکریم از مقام علمی دکتر مهدی محسنیان‌راد، استاد برجسته علوم ارتباطات، برداشته شد.

مهدی شقاقی، افزود: در ادامه امروز برای بزرگداشت استاد فقید، دکتر عماد افروغ، گرد هم آمده‌ایم تا ضمن گرامیداشت یاد و نام ایشان، اندیشه‌ها و آثار ارزشمندشان را بار دیگر مرور کنیم.

شقاقی همچنین از تأسیس «هسته فکری دکتر عماد افروغ» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات خبر داد و هدف از این اقدام را بازنشر و معرفی میراث علمی و فرهنگی این متفکر برجسته به جامعه عنوان کرد.

پدرام جوادزاده، عضو هیات علمی پژوهشگاه و دبیر هسته فکری دکتر عماد افروغ، گزارشی از فعالیت‌های علمی و فرهنگی این هسته ارائه داد.

فروغِ نظریه، فروغِ منش

مشاور و دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور نیز در این مراسم اظهار کرد: عماد افروغ، هم در عرصه نظریه‌پردازی درخشید و هم در منش و شخصیت فردی خود نمونه بود.

علی ربیعی ادامه داد: برخی استادان تنها به تدریس و انتقال دانش اکتفا می‌کنند؛ گروهی دیگر دغدغه حل مسئله دارند و بعضی صرفاً به توصیف و نقد وضعیت موجود می‌پردازند. اما دکتر افروغ در عین آن‌که منتقد بود و به مساله‌شناسی می‌پرداخت، عمق مسائل را با بصیرتی دقیق درک می‌کرد.

ربیعی با تأکید بر تأثیرگذاری گسترده افروغ در حوزه علوم اجتماعی گفت: او این حوزه را از انزوا خارج کرد و افقی نو بر آن گشود. مرحوم افروغ هرگز در چارچوب‌های تنگ نظریه‌ها محدود نماند و با رویکردی درون‌گفتمانی، به نقد سازنده و عمیق پرداخت.

شجاعت افزوغ در نقد اندیشه خویش

دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس نیز وی با انتقاد از کم‌توجهی به دستگاه فکری دکتر افروغ اظهار کرد: اندیشه‌های ایشان، به‌ویژه آنچه درباره معضلات و چالش‌های امروز جامعه بیان کرده‌اند، کمتر از آنچه شایسته‌اش بود مورد توجه قرار گرفته است.

علیرضا شجاعی‌زند، با اشاره به تأسیس هسته فکری دکتر افروغ در پژوهشگاه، آن را روزنه‌ای برای بازخوانی منظومه فکری وی دانست و گفت: افروغ از «ابژه» کردنِ موضوعات و چهره‌های تأثیرگذار ابایی نداشت. حتی اندیشه‌های خودش را نیز در معرض نقد قرار می‌داد، چرا که اهل تأمل و گفت‌وگو بود.

دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس تأکید کرد: «دین» در اندیشه افروغ، دین زندگی بود، از نظر این استاد فقید، دین در متن زندگی بود نه امری در حاشیه؛ حتی نواندیشی و دینداری را نیز در کنار هم می دید. بنابراین دوگانه‌ها را در کنار هم قرار می داد و نگاه او جنبه تعاملی میان دوگانه‌ها، داشت.

در ادامه زهرا کاظم پورفرد، همسرِ عمادافروغ به ذکر خاطرات و بخشی از سلوک فردی و اجتماعی و علمی این استاد فقید پرداخت.

ترکیبی از دکتر شریعتی و امام خمینی(ره)

عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز در سخنانی به شخصیت و اندیشه د عماد افروغ پرداخت و گفت: دکتر افروغ علاقه‌ای عمیق به مرحوم دکتر علی شریعتی داشت و به‌گمان من، اگر شریعتی در قید حیات بود، شاید از افروغ به‌ عنوان ابوذر زمانه یاد می‌کرد.

مسعود کوثری، با اشاره به ویژگی‌های فکری و رفتاری افروغ افزود: او چهره‌ای انقلابی بود، اما هرگز به ورطه افراط و تفریط نیفتاد. در نگاه من، سلوک و اندیشه دکتر افروغ، آمیزه‌ای از تعالیم دکتر شریعتی و امام خمینی (ره) بود. همین پیوند میان تفکر اجتماعی و معنویت انقلابی، او را به‌سوی جامعه‌شناسی و مسیر پژوهش و تحصیل در این حوزه سوق داد.

وی در پایان خود تصریح کرد: افروغ، شخصیتی بود که میان اندیشه و عمل پیوندی آشکار برقرار کرد و به آنچه می‌اندیشید، در رفتار و کنش اجتماعی‌اش نیز منعکس می‌شد.