علائم بسیار جدی که تشخیص دهیم آب بدنمان کم شده

 کلید حفظ سلامت در گرمای شدید تابستان، آب‌رسانی به بدن یا هیدراته کردن آن است. کارشناسان می‌گویند راه‌‌هایی وجود دارد که از طریق آن‌ها متوجه می‌شوید بدن‌تان به اندازه کافی آب دریافت نکرده است. سی‌بی‌اس نیوز در گزارشی به این موضوع پرداخته است. دکتر فیلیپ دیویس، توضیح می‌دهد: «بدن برای رسیدن به بهترین عملکرد خود، به آب رسانی مناسب نیاز دارد. با هیدراته کردن یا آب رسانی بدن و پرهیز از کم‌آبی، می‌توانید دمای بدنتان را به بهترین شکل ممکن تنظیم و از ابتلا به عفونت‌ها پیشگیری کنید. آب رسانی مناسب بدن همچنین مواد مغذی را به سلول‌ها می‌رساند و حتی موجب بهبود کیفیت خواب می‌شود.» در ابتدا مهم است که به تفاوت کم‌آبی بدن و تشنگی پی‌ ببریم. کارشناسان مختلفی به این سوال پاسخ داده‌اند. از نشانه‌های کم‌آب شدن بدن، خشکی دهان و لب‌هاست. ترک‌خوردگی لب‌ها هم می‌‌تواند از نشانه‌های کم‌آبی بدن باشد، البته نشانه‌ها به همین‌جا ختم نمی‌شوند. با وجودی که مردم «تشنگی» را با «کم‌آبی» بدن اشتباه می‌گیرند، حالت دوم وضعیت ناخوشایندی است و عواقب جدی به دنبال دارد. کم‌آبی بدن یا همان دهیدراته شدن به عوامل بسیاری بستگی دارد. مواردی مانند ننوشیدن آب کافی، تعریق بیش از حد و فعالیت در هوای گرم، همچنین مصرف نمک زیاد، ویروس‌های گوارشی معده و روده و شرایطی مانند دیابت از دلایل کم‌آبی بدن محسوب می‌شوند. علایم اولیه‌ای که نشان می‌دهد باید نوشیدن آب را افزایش دهیم عبارتند از: کاهش ادرار و تیره شدن آن و همچنین احساس سردرد و سرگیجه.کم‌آبی بدن درجات مختلفی دارد. وقتی کمبود آب در بدن تشدید می‌شود نشانه وضعیت خطرناک است که با این موارد مشخص می‌شود: تنفس غیرطبیعی، ضربان نبض بالا، بی‌حالی و فشار خون پایین. توصیه‌های پزشکی تاکید می‌‌کند: «اگر بیرون از خانه و در گرما کار می‌کنید، هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، ۸ اونس آب بنوشید که تقریبا معادل یک لیتر آب در ساعت است.» 

علائم هشدار دهنده مهم کم آبی بدن

بسیار رایج است که افراد بدون اینکه متوجه باشند از درجاتی از کم آبی رنج می برند، زیرا تا حد زیادی از طیف گسترده ای از علائمی که می تواند ظاهر شود بی اطلاع هستند.

علائم

رفع کم آبی بدن آسان است اما اگر کنترل نشود می تواند جدی باشد.
اولین علائم کم آبی بدن شامل تشنگی، تیرگی ادرار و کاهش تولید ادرار است. در واقع، رنگ ادرار یکی از بهترین شاخص‌های سطح هیدراتاسیون یک فرد است – ادرار شفاف به این معنی است که شما به خوبی هیدراته شده‌اید و ادرار تیره‌ تر به معنای کم‌ آبی بدن است.
با این حال، مهم است که توجه داشته باشید که، به ویژه در افراد مسن، کم آبی می تواند بدون تشنگی رخ دهد. به همین دلیل مهم است که در هنگام بیماری یا در هوای گرمتر آب بیشتری بنوشید.
با پیشرفت این بیماری به کم آبی متوسط، علائم عبارتند از:
دهان خشک
بی حالی
ضعف در عضلات
سردرد
سرگیجه
کم آبی شدید (از دست دادن 10-15 درصد آب بدن) ممکن است با نسخه های شدید علائم بالا مشخص شود و همچنین:
عدم تعریق
چشمهای گود رفته
پوست چروکیده و خشک
فشار خون پایین
افزایش ضربان قلب
تب
هذیان
بی هوشی
علائم در کودکان
در نوزادان - فونتانل فرورفته (نقطه نرم بالای سر)
خشکی زبان و دهان
تحریک پذیر
هنگام گریه اشک ندارد
گونه ها و یا چشم های فرورفته
بدون پوشک خیس به مدت 3 ساعت یا بیشتر

علل

دلایل اصلی کم آبی مصرف نکردن آب کافی، از دست دادن بیش از حد آب یا ترکیبی از هر دو است.
گاهی اوقات، به دلیل مشغله زیاد، کمبود امکانات یا قدرت نوشیدن، یا در منطقه ای بدون آب آشامیدنی (مثلاً هنگام پیاده روی یا کمپینگ) نمی توان مایعات کافی مصرف کرد. علل اضافی کم آبی بدن عبارتند از:
اسهال - شایع ترین علت کم آبی بدن و مرگ و میر ناشی از آن. روده بزرگ آب را از مواد غذایی جذب می کند و اسهال از این اتفاق جلوگیری می کند. بدن آب زیادی دفع می کند که منجر به کم آبی بدن می شود.
استفراغ - منجر به از دست دادن مایعات می شود و جایگزینی آب با نوشیدن آن را دشوار می کند.
عرق کردن - مکانیسم خنک کننده بدن مقدار قابل توجهی آب آزاد می کند. آب و هوای گرم و مرطوب و فعالیت بدنی شدید می تواند از دست دادن مایعات ناشی از تعریق را بیشتر کند. به طور مشابه، تب می تواند باعث افزایش تعریق شود و ممکن است بیمار را کم آب کند، به خصوص اگر اسهال و استفراغ نیز وجود داشته باشد.
دیابت – سطح بالای قند خون باعث افزایش ادرار و از دست دادن مایعات می شود.
تکرر ادرار - معمولاً ناشی از دیابت کنترل نشده است، اما می تواند به دلیل الکل و داروهایی مانند دیورتیک ها، آنتی هیستامین ها، داروهای فشار خون و داروهای ضد روان پریشی نیز باشد.
سوختگی - رگ های خونی می توانند آسیب ببینند و باعث نشت مایع به بافت های اطراف شوند.
در اینجا برخی از علائم هشدار دهنده اصلی کم آبی وجود دارد که باید مراقب آنها باشید:

1. خشکی دهان و تشنگی

علامت غالب کم آبی، خشکی دهان است که با احساس تشنگی شدید همراه است. کمبود آب باعث افزایش فشار اسمزی مایع در بدن می شود که مرکز تشنگی در هیپوتالاموس را تحریک می کند تا این علائم را ایجاد کند.

2. سردرد و میگرن

کم آبی خفیف تا متوسط باعث ایجاد سردرد از جمله میگرن در بسیاری از افراد می شود.
نقش کم آبی بدن در ایجاد سردرد هنوز به وضوح شناخته نشده است، اما گفته می شود که مصرف کم مایعات مغز شما را کم آب می کند. این باعث می شود که ماهیچه مغز سفت شود و روی مننژهای حساس به درد فشار وارد کند تا سردرد ایجاد کند.
یک مطالعه تحقیقاتی در سال 2021 نوشیدن مقدار زیادی آب را برای کاهش چنین سردردهایی توصیه کرد و در عین حال از نوشیدنی‌های شیرین یا پر نمک که می‌ توانند کم ‌آبی بدن را تشدید کنند، پرهیز کنید، اگرچه شواهد حمایتی بیشتری برای حمایت از این ادعا مورد نیاز است.
علاوه بر این، یک مطالعه در سال 2020 نشان داد که زنان با مصرف آب بیشتر (حدود 2 لیتر در روز) نسبت به زنانی که مصرف آب کمتری داشتند، در شدت، مدت و دفعات حملات میگرن و همچنین ناتوانی مرتبط با آن کاهش یافتند.

3. بوی بد دهان

بزاق دهان شما را روان نگه می دارد و حاوی آنزیم هایی است که بقایای مواد غذایی گیر کرده بین دندان های شما را حل می کند تا از رشد بیش از حد باکتری ها جلوگیری کند.
مصرف ناکافی مایعات مانع از توانایی بدن برای تولید بزاق کافی برای تمیز و مرطوب نگه داشتن دهان می شود. کمبود بزاق به این معنی است که بقایای غذای بیشتری در دهان انباشته می شود. باکتری ها از این ذرات غذا تغذیه می کنند و ترکیبات گوگردی بدبو را آزاد می کنند که مسئول بوی بد دهان هستند.

4. یبوست

بدن شما برای تسهیل حرکت صحیح روده به آب نیاز دارد و کم آبی بدن می تواند با ایجاد یبوست مانع از این روند شود.
هنگامی که غذا به معده می رسد، با شیره معده و اسیدها مخلوط می شود و آن را تجزیه می کند و به اجزای مغذی آن تبدیل می شود که توسط بدن جذب می شود.
در همین حال، غذای هضم نشده همراه با مایعات به روده بزرگ رانده می شود. روده بزرگ آب این مواد زائد را جذب می کند تا مدفوع نیمه جامد تشکیل دهد که در نهایت از طریق مقعد دفع می شود.
اگر بدن شما کمبود آب داشته باشد، روده بزرگ شروع به جذب آب از ضایعات غذا می کند و در نتیجه مدفوع سفت و خشک می شود که به سختی دفع می شود.

5. پوست خشک

پوست رطوبت را از محیط و همچنین بدن می گیرد تا نرم، انعطاف پذیر و قابل ارتجاع باقی بماند.
از سوی دیگر، پوست خشک به دلیل نداشتن خاصیت ارتجاعی به راحتی در هنگام کشش پاره می شود، که عملکرد مانع آن را به خطر می اندازد و راه را برای چین و چروک، خطوط ریز و سایر علائم پیری زودرس پوست هموار می کند. به علاوه، احساس خشن و کسل کننده به نظر می رسد.
خشک شدن پوست در فصل زمستان یا در مناطق خشک به دلیل کمبود رطوبت در هوا کاملاً طبیعی است. اما اگر پوست شما بدون توجه به آب و هوا دائما خشک است و حتی پس از مرطوب کردن روزانه نیز بهبود نمی یابد، می تواند نشانه کم آبی بدن باشد.
این به سادگی به این معنی است که بدن شما آب کافی برای انتقال رطوبت به پوست ندارد. بدن کم آب منجر به کم آبی پوست می شود.

6. سردرگمی، خستگی، تغییر در الگوهای خواب، کاهش قدرت، خستگی و تغییرات خلقی

دریافت نکردن آب و مایعات کافی به بدن می تواند بر خلق و خو، عملکرد شناختی، سطح انرژی و کیفیت خواب شما تأثیر منفی بگذارد.
این می تواند باعث شود شما احساس گیجی، عدم تمرکز و سبکی سر کنید، که می تواند شما را دست و پا چلفتی و مستعد تصادف کند. در موارد شدید، ممکن است تپش قلب، بی حالی شدید، گیجی و گاهی اوقات حتی تشنج را تجربه کنید.

7. عفونت های دستگاه ادراری

آبی که مصرف می کنید توسط بدن برای دفع سموم و مواد زائد به شکل ادرار استفاده می شود. مصرف کم آب باعث می شود ادرار شما غلیظ تر و تیره تر از حد معمول شود و در عین حال خروجی کلی ادرار شما را نیز کاهش می دهد.
جریان مناسب ادرار همچنین به حذف باکتری ها از دستگاه ادراری برای جلوگیری از عفونت کمک می کند. کم آبی جریان ادرار را کاهش می دهد که به باکتری ها در داخل دستگاه ادراری اجازه رشد می دهد و در نهایت باعث عفونت می شود.
بنابراین، مصرف ناکافی مایعات منجر به ادرار ناکافی می شود که خطر ابتلا به UTI و حتی سنگ کلیه را افزایش می دهد.

8. هوس خوردن غذاها و تنقلات شور

اگر شروع به هوس خوردن غذاهای شور یا شکر کنید، می تواند نشانه کم آبی بدن باشد
اگر متوجه شدید که با وجود پر بودن معده، هوس خوردن غذاهای شور یا شیرین می کنید، می تواند نشانه کم آبی بدن باشد. این به این دلیل است که مغز اغلب تشنگی را با گرسنگی اشتباه می گیرد و باعث می شود هوس غذا کنید در حالی که در واقع چیزی که نیاز دارید آب است.
بنابراین، اگر بعد از صرف غذا به طور ناگهانی بر احساس گرسنگی غلبه کردید، کمی آب بنوشید و ببینید آیا این احساس فروکش می کند یا خیر.
نیاز ویژه به غذاهای شور در این شرایط را می توان با این واقعیت توضیح داد که کم آبی باعث از بین رفتن الکترولیت های بدن می شود که شامل سدیم نیز می شود. بدن سعی می کند با مصرف نمک این ضرر را جبران کند.
اما به جای خوردن غذاهای غنی از سدیم، باید نوشیدنی ورزشی حاوی سدیم بنوشید یا نوشیدنی نمکی خود را با مخلوط کردن مقداری آب لیموی تازه و یک قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب بسازید.
این به بازگرداندن آب و همچنین سدیم به بدن شما کمک می کند و در نتیجه به ترتیب کم آبی را کاهش می دهد و عدم تعادل الکترولیت را اصلاح می کند.

9. درد عضلات و مفاصل

مفاصل و غضروف ها از 80 درصد آب تشکیل شده اند که آنها را مرطوب و انعطاف پذیر نگه می دارد. این به استخوان‌ها اجازه می‌دهد تا برای حرکت آزادانه و آسان روی یکدیگر به آرامی سر بخورند.
با این حال، کم آبی می ‌تواند این روان‌ کاری را کاهش دهد و باعث افزایش اصطکاک بین استخوان‌ها و در نتیجه آسیب اسکلتی و درد مفاصل، به‌ ویژه در حین فعالیت‌های سخت بدنی شود.
علاوه بر این، مصرف کم آب نیز می ‌تواند باعث اسپاسم، گرفتگی و گرم شدن ماهیچه‌های شما بخصوص در حین ورزش شود.

10. ضربان قلب تند

تأثیر نامطلوب مصرف کم آب بر سلامت قلب به وضوح درک نشده است، اما پیشنهاد می شود که کم آبی می تواند جریان خون را مهار کند و تنظیم فشار خون را مختل کند و باعث ضربان قلب سریع شود.
کمبود آب در بدن منجر به عدم تعادل الکترولیت می شود که باعث کاهش فشار خون می شود. بدن شما تحت استرس است، که باعث می شود ضربان قلب شما سریعتر شود و حتی می تواند باعث اضطراب یا حملات پانیک شود.
اگر ضربان قلب شما به طور ناگهانی شروع به تپش کرد، آب بنوشید، جرعه های آهسته بنوشید و ببینید آیا وضعیت شما بهبود می یابد یا خیر. اگر جواب نداد، فوراً با پزشک خود مشورت کنید.

11. افزایش وزن

اگر به طور ناگهانی بدون تغییر در عادات غذایی یا سایر عوامل قابل تشخیص شروع به افزایش وزن کردید، دلیل آن می تواند کم آبی بدن باشد. مصرف آب بر میزان متابولیسم شما تأثیر مثبت می گذارد، به این معنی که بدن شما می تواند سریعتر کالری بسوزاند.
برخی از مطالعات نشان داده اند که حتی مصرف 500 میلی لیتر یا 17 اونس آب می تواند میزان متابولیسم شما را تا 30 درصد افزایش دهد. متخصصان تغذیه و تناسب اندام اغلب افزایش مصرف آب را همراه با سایر اقدامات برای کاهش وزن اضافی و حفظ وزن سالم توصیه می کنند.

میزان مصرف آب توصیه شده روزانه چقدر است؟

مصرف توصیه شده روزانه آب می تواند از فردی به فرد دیگر بسته به سن، نوع بدن، فعالیت بدنی و سلامت کلی و سایر عوامل متفاوت باشد. برخلاف مواد مغذی، هیچ تعریف روشنی از میزان آب برای نوشیدن روزانه وجود ندارد که در سراسر جهان پذیرفته شده باشد.
بر اساس گزارش "راهنماهای غذایی برای آمریکایی ها 2010"، مردان بین 19 تا 30 سال باید حداقل 3.7 لیتر در روز مصرف کنند، در حالی که زنان در گروه سنی مشابه باید 2.7 لیتر در روز آب بنوشند.
در همین حال، سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) توصیه می کند که مردان باید 2.5 لیتر آب در روز بنوشند، در حالی که زنان باید 2 لیتر در روز آب مصرف کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
اگر تجربه کردید فوراً به دنبال کمک پزشکی باشید:
نبض تند یا ضعیف
تشنگی شدید غیر قابل رفع
حملات غیر قابل توضیح سرگیجه، گیجی، یا غش کردن
افت ناگهانی ادرار

عوارض

اگر کم آبی بررسی نشود، می تواند منجر به عوارض جدی شود. اینها می توانند شامل موارد زیر باشند:
حجم خون کم – خون کمتر باعث کاهش فشار خون و کاهش میزان اکسیژن رسانی به بافت ها می شود. این می تواند تهدید کننده زندگی باشد.
تشنج - به دلیل عدم تعادل الکترولیت ها.
مشکلات کلیوی - از جمله سنگ کلیه، عفونت های دستگاه ادراری و در نهایت نارسایی کلیه.
آسیب گرمایی – از گرفتگی خفیف گرفته تا گرمازدگی و یا حمله قلبی.

درمان ها

کم آبی بدن باید با پر کردن مجدد سطح مایعات در بدن درمان شود. این کار را می توان با مصرف مایعات شفاف مانند آب، آبگوشت های شفاف، آب یخ زده یا یخ، یا نوشیدنی های ورزشی (مانند Gatorade) انجام داد. با این حال، برخی از بیماران دچار کم آبی برای آبرسانی مجدد به مایعات داخل وریدی نیاز دارند. افرادی که دچار کم آبی هستند باید از نوشیدنی های حاوی کافئین مانند قهوه، چای و نوشابه های گازدار پرهیز کنند.
شرایط زمینه ای که باعث کم آبی بدن می شوند نیز باید با داروهای مناسب درمان شوند. این ممکن است شامل داروهای موجود برای خرید بدون نسخه یا آنلاین باشد، مانند داروهای ضد اسهال، داروهای ضد استفراغ (قطع استفراغ) و داروهای ضد تب.

جلوگیری

پیشگیری واقعا مهم ترین درمان کم آبی بدن است. مصرف مقدار زیادی مایعات و غذاهایی که محتوای آب بالایی دارند (مانند میوه ها و سبزیجات) برای اکثر افراد برای جلوگیری از کم آبی کافی است.
مردم باید در انجام فعالیت‌ها در گرمای شدید یا گرم ‌ترین بخش روز محتاط باشند و هرکسی که ورزش می ‌کند باید دوباره مایعات را در اولویت قرار دهد.
از آنجایی که افراد مسن و بسیار جوان بیشتر در معرض خطر کم آبی هستند، باید توجه ویژه ای به آنها شود تا اطمینان حاصل شود که مایعات کافی دریافت می کنند.
کلمه پایانی
اکثر مردم در مصرف روزانه آب کافی شکست می خورند و با کم آبی خفیف تا متوسط زندگی می کنند که به طور نامطلوب اما منفی بر سلامت کلی آنها تأثیر می گذارد. آنها ممکن است در ابتدا متوجه این مشکل نشوند زیرا هیچ علامت مستقیم یا برجسته ای ایجاد نمی کند، اما با گذشت زمان بدتر می شود.
اگر بدن شما برای مدت طولانی کم آب بماند، به اندام های شما فشار وارد می کند و عملکرد بدن شما را مختل می کند و باعث ناراحتی و بیماری جسمی و روحی می شود.
بنابراین، مهم است که خود را در مورد علائم هشدار دهنده کم آبی آموزش دهید تا بتوانید آن را در مراحل اولیه قبل از اینکه منجر به هر چیز جدی شود، تشخیص دهید و اصلاح کنید.