خطر بازگشت گواتر با عرضه نمک‌های تقلبی

عرضه نمک‌های تقلبی بدون ید با عنوان «نمک دریا» موجب بازگشت بیماری گواتر در کشور خواهد شد.

به نوشته شهروند، دکتر «زهرا عبداللهی»، رئیس اداره بهبود تغذیه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اعلام این مطلب گفت: نمک‌های غیراستاندارد توسط افراد سودجو و بی‌وجدان به‌صورت زیرپله‌ای، زیرزمینی و قاچاقی تهیه می‌شود، به‌طور مثال افرادی با بیل نمک‌های دریاچه خشک شده ارومیه را در گونی ریخته و به نام نمک دریا می‌فروشند.

او با اشاره به این‌که به‌طور قطع با این متخلفان برخورد قانونی می‌شود اظهار کرد: نمک دریا مورد تأیید وزارت بهداشت نیست و آنالیز این نوع نمک‌ها در آزمایشگاه مشخص کرده که ید ندارد، ناخالصی دارند و آلوده به فلزات سنگین مانند سرب، آرسنیک و کادیوم هستند.

دکتر زهرا عبداللهی در نشست خبری هفته جهانی تیروئید با اشاره به این‌که درحال حاضر ایران به‌عنوان کشور عاری از کمبود ید در منطقه مدیترانه غربی شناخته شده است، گفت: تبلیغات گسترده استفاده از نمک‌های تقلبی، برنامه کشوری مبارزه با اختلالات تیرویید را تهدید می‌کند.
شیوع گواتر در کشور هر ۵‌سال یک‌بار بررسی می‌شود. درحال حاضر ایران در منطقه از نظر شیوع یک کشور عاری از گواتر است و در منطقه به‌عنوان نمونه معرفی شده است.

او با بیان این‌که ایران جزو ۴۵کشور پیشرفته عاری از بیماری گواتر است، افزود: کشورهای منطقه، ایران را به‌عنوان الگو قرار داده و حتی برای گذراندن دوره‌های آموزشی نیز به ایران سفر کرده و برنامه‌های پیشگیری ایران را الگوبرداری می‌کنند. رئیس اداره بهبود تغذیه وزارت بهداشت گفت: خانواده‌ها باید حساس شوند که نمک یددار تصفیه‌شده مصرف کرده و آن را در ظرف‌های در بسته نگهداری کنند؛ لازم است مادران باردار پس از زایمان، نوزادان خود را به مراکز غربالگری دولتی بیاورند.

عبداللهی افزود: منظور از استفاده از نمک یددار، مصرف زیاد نمک نیست زیرا اکنون ۳برابر حد استاندارد در کشور نمک مصرف می‌شود و کشور با بیماری‌های قلبی و عروقی و پرفشاری خون روبه‌رو است. او با تأکید بر این‌که مردم باید نمک به مقدار کم اما از نوع استاندارد و یددار استفاده کنند، یادآور شد: نیاز بدن به ید، کمتر از یک قاشق چایخوری در کل عمر است.

او گفت: آب و خاک ایران از لحاظ داشتن ید فقیر بوده و بنابراین مردم نیز در معرض ابتلا به کمبود ید قرار دارند. باید ید را به مردم برسانیم و اگر این کار را انجام ندهیم با عوارض متعددی از جمله گواتر مواجه خواهیم شد. او ادامه داد: گواتر ممکن است راه تنفسی را ببندد یا در بلع اختلال ایجاد کند، البته گاهی هم ممکن است علامت خاصی نداشته باشد.

 رئیس اداره بهبود تغذیه وزارت بهداشت گفت: هیپوتیرویید (کم‌کاری تیرویید) از دیگر مشکلات کمبود ید در بدن است. این بیماری با علایمی مانند تنبلی، بی‌حالی، خشکی پوست، یبوست، اضافه‌وزن و عدم تحمل سرما همراه است. او با اشاره به این‌که کمبود ید در دوران بارداری موجب ابتلای کودک به کرتینیسم (عقب‌ماندگی ذهنی و جسمی) نوزاد می‌شود گفت: کمبود ید در مادران باردار موجب کاهش ۵.۱۳ امتیاز بهره هوشی کودک شده و در صورت کنترل نشدن آن در نوزادان، توسعه کشور به خطر می‌افتد. کمبود ید همچنین باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن شده و به‌دلیل کاهش مقاومت بدن، احتمال ابتلا به بیماری و مرگ‌ومیر کودکان بیشتر می‌شود.

متداولترین روش پیشگیری از بروز این بیماری، استفاده از نمک ید دار است که در همه سنین استفاده می شود و بجای نمک معمولی و به همان میزان مورد استفاده قرار می گیرد، هیچ منعی برای استفاده از آن در بارداری وجود ندارد و در بعضی مناطق دنیا به آب آشامیدنی و یا آرد نانوایی نیز ید اضافه می شود.

استفاده از نمک ید دار سبب پیشگیری از بروز گواتر و احتمالا" توقف رشد بسیاری از گواترهای کوچک می شود ، با این وجود تاثیری در کاهش اندازه گواترهای بزرگتر ( آنها که بدون به عقب بردن سر از نزدیک یا دور دیده می شوند ) نمی گردد.

برای درمان این نوع گواترها، تجویز هورمونهای تیروئید توصیه می شود.

پزشکان بهترین فرآورده های تیروئیدی را قرصهای لووتیروکسین سدیم می دانند که با مقادیر ۱۰۰ تا ۲۰۰ میکروگرم ( یک یا دو قرص ) در روز سبب کاهش اندازه گواتر می شود.

مصرف این دارو در موارد حاملگی و شیردهی مانعی ندارد و درمان جراحی نیز ضروری نیست؛ مگر در مواردی که اندازه گواتر سبب بروز علائم انسدادی شده و یا موارد استثنایی دیگری وجود داشته باشد.

در این صورت بهتر است برای جلوگیری از عود گواتر ، بیمار تا پایان عمر از فرآورده های تیروییدی استفاده کند.