عناوين خبري روزنامه‌هاي صبح امروز 4 شنبه 9/1

وطن امروز:مشاوره به هاشمی برای انتخابات 92

«مشورت به احمدی‌نژاد برای انتخابات 92» عنوان تحلیل جامعه‌شناسانه دکتر پرویز امینی بود که چندی پیش مورد توجه رسانه‌ها و کارشناسان و تحلیلگران سیاسی قرار گرفت. نویسنده کتاب جامعه‌شناسی 22 خرداد در این تحلیل پس از تبیین گفتمانی انتخابات 76، 84 و 88 و اشاره به طرح بازدید از زندان اوین، مناقشه‌های شفاهی و مکتوب سیاسی و واکاوی فرصت‌ها و تهدید‌های فراروی گفتمان عدالت و شکاف‌های اجتماعی و چالش‌های سیاسی احمدی‌نژاد در انتخابات 92 تاکید کرد «همچنان 3 محور «عدالت‌خواهی»، «مردمگرایی» و «استقلال‌طلبی» برای ص

1- در 33 سال گذشته هرجا سخن از سیاست به میان آمده یا هر‌گاه میدانی مانند انتخابات برای سیاست‌ورزی گشوده شده است، نام هاشمی‌رفسنجانی یکی از نام‌های مورد توجه بوده و چه با رویکردی مثبت و چه با رویکردی منفی محل بحث واقع شده و بر سر زبان‌ها افتاده است. اگرچه نوع و کیفیت نقش‌آفرینی هاشمی در این سال‌های متمادی، صورت‌های متفاوتی را تجربه کرده است و هم شکست و هم پیروزی را در کارنامه عمل سیاسی خود دارد اما همچنان موضوعیت خود را در سیاست ایران از دست نداده است. در حالی که فراوان افرادی به گردونه بازی سیاست در ایران وارد شده و حتی در برخی مقاطع در این صحنه نامدار شده‌اند اما عمده تاثیرات آنها مقطعی بوده و هیچگاه عامل موثر مستمری و لو با فراز و نشیب در سیاست ایران نبوده‌اند. این مساله خود نشانه مهمی از تاثیرگذاری هاشمی در پهنه سیاست ایران بعد از انقلاب اسلامی است که می‌تواند موضوع کندوکاو‌های پژوهشی و تحقیقی متعددی باشد.

2-آنچه این نوشتار را موجب شده است یا به تعبیر دیگر هاشمی را برای بحث درباره او مهم کرده است، از یکسو اهمیت تاریخی هاشمی در سیاست ایران و مضاعف بر آن برخی تحرکات سیاسی و انتخاباتی هاشمی و اطرافیانش و بر سر زبان افتادن و طرح مجدد وی برای انتخابات یازدهم ریاست جمهوری در سال 92 است و از دیگر سو تلاشی است از سوی یک دانشجوی علم سیاست بویژه «جامعه‌شناسی سیاسی» و «مسائل ایران» برای کاربردی کردن آموخته‌های آکادمیک خود که در سال‌های دانشجویی آموخته است.

3-اگر سیاست را به یک بازی و گیم تشبیه کنیم، فعالان در این بازی را می‌توان به 2 دسته «بازیگران» و «بازیگردانان» تقسیم کرد که بازیگران عمدتا «کنش‌پذیر» و بازیگردانان «کنش‌گرند». در واقع برابر بازیگردانان ‌که توانایی شکل دادن به قواعد بازی و ساختن صحنه عمل سیاسی را دارند، بازیگران بیشتر فعالان منفعلی هستند که در چارچوب این قواعد و صحنه سیاسی ساخته شده، بازی می‌کنند و اگر چه در نیت و اهداف و رفتار سیاسی به ظاهر در نقطه مقابل بازیگردانان هستند اما در نهایت پر‌کننده خانه‌های پازلی هستند که بازیگردانان طراحی کرده و چیده‌اند.

4-آنچه یک فرد یا گروه یا نهاد را بازیگردان می‌کند، غلبه کنش‌های عقلانی‌اش بر کنش‌های غریزی‌اش، لااقل در مقایسه با سایر فعالان سپهر سیاست است. کنش‌های عقلانی را می‌توان دست‌کم با 2 عنصر «هدف محوری» و «تناسب وسایل و ابزار با هدف» برابر کنش‌های غریزی قرار داد که نسبت به یکی از این 2 عنصر دارای خلل و آسیب هستند. در کنش‌های غریزی تمایلات عاطفی نسبت به افراد و گروه‌ها و جریانات و... محور تصمیم و عمل سیاسی است تا اهداف کنشگر و همچنین کنشگران غریزی از تشخیص و توانایی به‌کاربستن ابزارها و روش‌هایی که آنها را به مقصود و هدف سیاسی می‌رساند، ناتوانند. به همین دلیل کنشگران غریزی، کنش‌پذیر و منفعلند و به تعبیری در دوران ماقبل سیاست قرار دارند.

5-در رفتار سیاسی هاشمی ردپای هر 2 نوع سیاست‌ورزی (عقلانی و غریزی) و البته با نتایج متفاوت دیده می‌شود. رفتار سیاسی هاشمی در انتخابات خرداد 76 و رفتار سیاسی وی در خرداد 88 ترجمان 2 نوع سیاست‌ورزی است.

در انتخابات سال 76 هاشمی هدف خود را «تداوم سیاست‌های دوره سازندگی» و «تداوم نفوذ خود در دولت آینده» قرار داد و بر همین اساس به دنبال گزینه‌ای بود که بیش از سایرین، هدف مورد نظر او را محقق کند. وی این هدف را در جریان چپ سابق و کاندیداتوری خاتمی بیش از جریان راست سابق و کاندیداتوری ناطق نوری متحقق می‌دید.

این رای و تصمیم او در شرایطی بود که به لحاظ تمایلات عاطفی برابر جریان چپ سابق قرار داشت و آنها مهم‌ترین جریان منتقد او و سیاست‌هایش در دوره سازندگی به شمار می‌آمدند و اگر مبنای تصمیم وی تمایلات عاطفی او می‌بود، باید از جریان راست حمایت یا حداقل از حمایت از جریان چپ اعراض می‌کرد اما هاشمی بر اساس هدفگذاری خود (تداوم سیاست‌های دوره سازندگی و تداوم نفوذ خود در دولت آینده) جریان چپ را به خود نزدیک‌تر می‌دید، بویژه از نوع مواجهه‌ای که جریان راست با وی بر سر انتخابات مجلس پنجم پیدا کرد و افراد پیشنهادی او را برای قرار گرفتن در فهرست تهران رد کرد، این تصور را داشت که با حاکمیت یافتن جریان راست بر قدرت اجرایی کشور که در شرایط سال 75 اساسا خود را بی‌رقیب و بی‌نیاز از دیگران نیز می‌دانست، نفوذ او در دستگاه اجرایی کشور بسیار کاهش خواهد یافت. بنابراین هاشمی هدفگرایی را بر غریزه‌گرایی در انتخابات سال 76 ترجیح داد و به یک رکن از 2 رکن کنش عقلانی پایبندی نشان داد. همچنین وی در تعهد به رکن دوم نیز کنش عقلانی را در پیش گرفت و وسایل و ابزارهای لازم را برای تحقق چنین هدفی شناخت و فراهم کرد. مهم‌ترین کار وی مبهم نگه داشتن رای خود در انتخابات سال 76 بود، بویژه در شرایطی که به قرینه‌های بسیاری، تصور عمومی در انتخابات دوم خرداد این بود که ناطق نوری ادامه هاشمی و نماینده دیدگاه‌های او است و چون یک ظرفیت منفی (در ادامه راجع به آن صحبت خواهم کرد) مهمی علیه هاشمی در جامعه وجود داشت، با مبهم بودن موضع هاشمی (منظور سطح عمومی است)، این ظرفیت علیه ناطق و به نفع خاتمی در جامعه به‌کار گرفته شد و نقش مهمی در پیروزی خاتمی و شکست ناطق نوری داشت. بنابراین هاشمی در تحقق رکن دوم کنش عقلانی نیز موفق عمل کرد و نتیجه، پیروزی خواسته او و شکل‌گیری دولت وابسته به او بویژه در تیم اقتصادی دولت بود. (حبیبی معاون اول، محمد هاشمی معاون اجرایی، نور‌بخش رئیس بانک مرکزی، نجفی رئیس سازمان برنامه و بودجه، کلانتری وزیر کشاورزی، جهانگیری وزیر معادن و فلزات، شافعی وزیر صنایع، زنگنه وزیر نفت، کرباسچی شهردار تهران، مهاجرانی وزیر ارشاد و عبدالله نوری وزیر کشور).

اما هاشمی در انتخابات سال 88 با نادیده گرفتن هر 2 رکن کنش عقلانی، سیاست‌ورزی غریزی را در پیش گرفت. تمایلات عاطفی منفی او علیه احمدی‌نژاد به محور رفتارهای سیاسی او در انتخابات دهم ریاست جمهوری منجر شد و این غریزه‌گرایی به مکانیسم رفتاری او نیز تعین بخشید و بر خلاف انتخابات سال 76 که موضع خود در سطح عمومی را در ابهام نگه داشته بود و از این رهگذر آثار ظرفیت منفی اجتماعی خود را مدیریت کرده بود و حتی این محدودیت را به فرصت برای هدف و تصمیم خود مبدل کرده بود، در انتخابات سال 88 به شکل آشکار و برجسته‌ای در مخالفت با احمدی‌نژاد و حمایت از موسوی به صحنه آمد و علاوه بر وی، فرزندان و همسرش نیز به طور بی‌سابقه‌ای وارد این منازعه سیاسی شدند و این درست همان چیزی بود که احمدی‌نژاد می‌خواست که رقابت انتخاباتی بین خود و موسوی را به رقابت احمدی‌نژاد- هاشمی تبدیل کند و ظرفیت منفی هاشمی را به موسوی تسری دهد که همین طور هم شد. در واقع غیر‌ از غریزه‌گرایی در هدف، وسایلی که هاشمی برای تحقق هدف خود انتخاب کرد نیز غریزی بود و وی نتوانست خود را از سیطره روابط منفی عاطفی‌اش نسبت به احمدی‌نژاد آزاد کند و فارغ از آن رفتار کند. نامه 19 بهمن وی به رهبر انقلاب از نظر محتوا و از نظر زمان انتخاب شده نیز تجلی دیگری از غریزه‌گرایی هاشمی در انتخابات سال 88 بود که به تعمیق و تثبیت بیشتر تبدیل چالش موسوی-احمدی‌نژاد به چالش هاشمی- احمدی‌نژاد منجر شد.

6-از آنچه گفته شد می‌توان نتیجه گرفت توجه به رکن دوم کنش عقلانی، یعنی تناسب بین وسایل و اهداف مساله مهمی در سیاست‌ورزی عقلانی است. یک معیار مهم در متناسب کردن ابزارها و روش‌ها با اهداف در رفتار سیاسی، توجه به «محدودیت‌ها» و «امتیازات» افراد و گروه‌ها و مجموعه‌های سیاسی است. اگر سطوح کنش سیاسی را به 2 سطح «ستادی» و «صفی» تقسیم کنیم، باید ببینیم به عنوان یک سیاست‌ورز، امتیازات و محدودیت‌های ما در کجاست و متناسب با آنها روش‌ها و ابزارها را برای تحقق هدف سیاسی خود انتخاب کنیم. درباره هاشمی می‌توان گفت به دلیل تجربه سیاسی طولانی، موقعیت تاریخی او در جریان انقلاب، برخورداری نوعی مرجعیت سیاسی در برخی نخبگان کشور و مسؤولیت‌های موثر در نظام (مجمع تشخیص مصلحت نظام) و... مهم‌ترین امتیازش توانایی‌های وی در حوزه ستادی است که به نوعی پشت پرده کار سیاسی محسوب می‌شود اما مهم‌ترین محدودیت هاشمی، «ظرفیت منفی اجتماعی» وی است که تقریبا از سال 1372 ظهور و بروز عمومی پیدا کرده است و در تمام این سال‌ها در یک حد قابل توجهی استمرار پیدا کرده است، طوری که می‌توان گفت هاشمی به‌رغم برخورداری از ظرفیت مثبت قابل قبول در صحنه سیاسی، بالاترین ظرفیت منفی اجتماعی را در بین نخبگان شناخته شده سیاسی کشور دارد.

در انتخابات سال 72 بیش از 4 میلیون رای احمد توکلی (حدود 50 درصد آرای هاشمی) به عنوان نامزدی گمنام نسبت به چهره شناخته شده هاشمی، نماد شکل‌گیری ظرفیت‌های منفی برای هاشمی است که تا آن زمان از ظرفیت مثبت اجتماعی برخوردار بود و نزدیکی به وی در صحنه سیاسی بین مردم مقبولیت‌ساز بود. انتخابات سال 76 این ظرفیت منفی اجتماعی هاشمی را در سطح بالاتری نشان داد و یک عامل تعیین‌کننده در پیروزی خاتمی به عنوان مخالف هاشمی و شکست ناطق به عنوان نماد طرفدار هاشمی در انتخابات شد. در انتخابات مجلس ششم در سال 78 نیز همین ظرفیت منفی به کلی جریان کارگزاران را که مستقل از جریان مشارکت و عمده دوم خردادی‌ها با سر‌لیستی هاشمی به صحنه انتخابات آمده بود از حیز انتفاع ساقط کرد و نامزد مهم این جریان یعنی فائزه هاشمی را که در انتخابات مجلس گذشته (مجلس پنجم) در کورس رقابت نفر اولی در تهران بود، به نفر 57 هفتم انتخابات مجلس ششم مبدل کرد. در انتخابات سال 84 نیز برگ برنده احمدی‌نژاد همین ظرفیت منفی هاشمی بود که موجب غلبه احمدی‌نژاد بر وی شد. در انتخابات سال 88 نیز ظرفیت منفی هاشمی کارکرد مهمی در صحنه انتخابات داشت و مهم‌ترین مساله‌ای که در مناظره 13 خرداد 88، موسوی را در این ماراتن نفسگیر به زانو درآورد، همین مساله بود که احمدی‌نژاد توانست مارک نمایندگی وی برای هاشمی را بر چهره سیاسی موسوی بچسباند.

7-ظرفیت منفی هاشمی در صحنه سیاسی کشور آنچنان است که تا کنون 2 نفر یعنی «خاتمی» و «احمدی‌نژاد» با تکیه بر همین ظرفیت منفی رئیس‌جمهور شده و 16 سال ریاست دستگاه اجرایی را به عهده گرفته‌اند. در حالی که 2 نفر دیگر یعنی «ناطق نوری» و «موسوی» با تصور چسبندگی آنان به هاشمی، سرنوشت کاملا متفاوتی پیدا کردند. یکی (ناطق نوری) سال‌های سال است که مجبور شده از سیاست بازنشسته شده و کناره‌گیری کند و دیگری (موسوی) به‌رغم حضور 30 ساله و موثر در درون نظام، امروز در موضع اپوزیسیون و در حاشیه قرار گرفته است.

بنابراین نتیجه منطقی این محدودیت (ظرفیت منفی اجتماعی) این است که حضور صفی و مستقیم وی در عرصه سیاست که به چهره‌به چهره شدن وی با مردم منجر می‌شود، بدترین نوع سیاست‌ورزی از سوی فردی مانند هاشمی است (تجربه کاندیداتوری در مجلس ششم و ریاست‌جمهوری نهم) و سیاست‌ورزی عقلانی اقتضا می‌کند هاشمی به این محدودیت توجه کند، بویژه توجه به این مساله که در صحنه سیاسی و انتخاباتی ایران، ظرفیت منفی از ظرفیت مثبت در شکل دادن به آرا خیلی موثرتر است و بسیاری از آرا در حکم مقابله و اعراض از کسی است که جامعه روی وی ذهنیت منفی دارد.

با این توصیفات باید گفت که مهم‌ترین رقیب هاشمی در صحنه انتخابات و کنش سیاسی «ظرفیت منفی اجتماعی بالای او» و به تعبیری دیگر «خود هاشمی» است.

8-در جمع‌بندی موارد بیان شده می‌توان گفت بهترین نوع نقش‌آفرینی سیاسی هاشمی در چارچوب یک سیاست‌ورزی عقلانی و با عنایت به امتیازات و محدودیت‌هایش بویژه ظرفیت منفی اجتماعی که وی از آن بهره‌مند است، در چند نکته به شکل زیر است:

8-1-بر عهده گرفتن نقش ستادی و پرهیز از حضور مستقیم و صفی در امر سیاسی( تجربه منفی انتخابات مجلس ششم و ریاست جمهوری نهم)

8-2-انتخاب کنش‌ها و به تعبیری الگوهایی از کنش سیاسی در صحنه سیاسی که مخالفان وی نتوانند عرصه سیاسی را به 2 قطبی خود و هاشمی تبدیل کنند (تجربه منفی انتخابات دهم).

8-3-مبهم نگه داشتن موضع حمایت نسبت به کسانی که تمایل دارند در رقابت‌های سیاسی و انتخاباتی بر حریفانشان فائق آیند (تجربه مثبت انتخابات دوم خرداد 76).

جام جم

مهمانپرست: مردم فلسطين بايد براي دفاع از خود مجهز باشند
مردم در انتظار كاهش قيمت كالاها
پروانه‌هايي كه روي دست فيلمسازان باد كرده است
خواهر شناسايي مي‌كرد؛ برادران سرقت

كيهان

موشك‌هاي مقاومت جواب داد؛جنگ غزه در آستانه آتش بس
اولويت بندي جديد براي واردات كالا
برگزاري رزمايش غواصان عاشورايي در خرمشهر
نقش امير قطر در ترور فرماندهان حماس فاش شد

خراسان

روضه بخوان مي خواهم گريه کنم
توانايي ايران براي جهش ناگهاني در غني سازي
سفير ايران در سوريه: نشست گفت وگوهاي ملي سوريه در تهران به اهداف خود رسيد
تصويب بررسي خارج از نوبت طرح اصلاح قانون انتخابات رياست جمهوري در ميان بحث هاي داغ نمايندگان

جمهوري اسلامي

ضربات سنگين رژيم صهيونيستي بر غزه همزمان با برقراري آتش بس
مهر تاييد مديركل آژانس بين‌الملي انرژي بر صلح آميز بودن تاسيسات هسته‌اي ايران
كاهش تعرفه واردات كالا و نرخ ارز مبادلاتي از امروز اعمال مي‌شود
رجا ماهانه 10 ميليارد تومان ضرر مي‌دهد

ابرار

فرمانده كل سپاه:در حال صدور تجربيات بسيج به كشورهاى ديگر هستيم
سهام عدالت به جاى كارگران ساختمانى به معاونين وزرا و مديران كل داده شده است
به مناسبت سالگرد شهيد مدرس؛لاريجانى به كاشمر مى رود
مجيدى فيلم «محمد(ص)» را در هند به پايان مى رساند

رسالت

سيد حسن نصرالله:سيد حسن نصرالله:ارسال موشك به غزه از اوجب واجبات است
باند دلارهاي سياه در پايتخت منهدم شد
سعيد جليلي:حمايت ايران از غزه نشان دهنده وحدت شيعه و سني است
فرمانده گردان‌هاي عزدالدين قسام:براي آزاسازي فلسطين آماده مي‌شويم

قدس

بازاريان طلسم گراني را بشكنند
پيش بيني 2 ميليون تشرف به حرم مطهر رضوي در تاسوعا و عاشوراي حسيني
سيد حسن نصرالله:اعراب جرأت فرستادن يك فشنگ را به غزه ندارند
فراستي:مثل بيضايي لوس نباشيد

سياست روز

سرگيجه پرز از پيروزي‌هاي‌ مقاومت
هدیه سپاه در هفته بسیج به زلزله زدگان آذربایجان
دلار سکه را هم پايين کشيد
مجلس خود را براي پذيرايي از رئيس‌جمهور آماده مي‌کند

تهران امروز

تصاوير تكان‌دهنده‌اي كه اتحاديه عرب را تكان نداد
شوك كاهش قيمت به بازار ارز و سكه
مناقشه درباره طرح اصلاح قانون انتخابات
واردات خودروهای کم‌مصرف مجاز شد

وطن امروز

تابوت ترور الجعبري هديه امير قطر بود؟
افتتاح 700 واحد مسکونی زلزله‌زدگان
مشاوره به هاشمی برای انتخابات 92
اعتراف سازمان سينمايي در یک جوابیه!

حمايت

مهمانپرست خبر داد:تماس باگروه‌های‌مسلح سوری دردستورکارکمیته‌پیگیری
معاون اول قوه قضاییه:ثبات اجتماعی، پرونده های قضایی را کاهش می دهد
يكه تازي سايت‌هاي همسريابي زير سايه بي قانوني
رای‌گیری خارج از نوبت برای اصلاح قانون انتخابات

آفرينش

هزينه ثبت‌نام ، تاريخ آزمون و توزيع كارت، سطح سوالات و ضرايب مواد درسي آزمون دكتري سال 92 تشريح شد
علي لاريجاني:توان‌موشکي‌ حماس ‌قدرتي ‌استراتژيک ‌براي ‌آن ‌‌به ‌وجود‌ آورده‌ است
مهمانپرست:روابط بسيار خوبي بين ايران و حماس برقرار است
معاون اول قوه قضاييه:به شدت نيازمند اعتماد عمومي مردم درجهت كاهش جرائم هستيم

جوان

غزه اين بار با فجر 5 هفت روزه جنگ را برد
فرمانده كل سپاه:سپاه و بسيج تا پايان بازسازي‌ها كنار مردم زلزله زده خواهند ماند
نصرالله:ايران و حزب الله غزه را تنها نگذاشته اند
بهاي كنترل دير هنگام دلار چيست؟

ملت ما

سلامت مردم در اولويت چندم
مصر،نوك پيكان فشارهاي سياسي عليه حماس
مخالفت مصر با سفر صالحي به غزه
زحمت ساختن تنديس شهداي ايران روي دوش چيني‌ها

فرهيختگان

نمره تك از كارنامه دانشجويان حذف شد
روي خوش ارز و سكه به خريداران
انتظامي نماينده مديران مسئول شد
سيد حسن نصرالله:دولت‌هاي غربي فقط جنازه‌ها را تشييع مي‌كنند

ابتكار

جنجال‌هاي ماده 35
كنكور دانشگاه آزاد و پيام نور حذف شد
جزئيات ديدار برخي اصلاح طلبان با خاتمي
صدور تجربيات بسيج به كشورهاي ديگر

مردم سالاري

خطر تبديل انتخابات به انتصابات
افق با آژانس امکان پذير است
مذاکره با آمريکا هيچ گاه خط قرمز نظام نبوده است
شيب نزولي صادرات شدت مي‌گيرد

آرمان

سريع‌القلم:بايد با خودمان واقعي باشيم
رونمايي از بنزين چيني در ايران
اصلاح قانون انتخابات در صحن مجلس
توضیح مهمانپرست درباره ارسال موشک به غزه

مغرب

نفوذي‌هاي اصلاحات
صادق زيبا كلام:اصلاح قانون انتخابات سودي براي جامعه مدني ندارد
آقاي قاليباف!400 ميليون تومان را از كجا آورده‌اي
جزديات ديدار جبهه اصلاح طلبان با خاتمي

دنياي اقتصاد

صندوق ارزي در مجمع تشخيص
اولويت‌ها غربالگري مجدد شد؛شرايط جديد واردات كالا
تغيير نقش مشاوران املاك در معاملات؟
آمادگي كامل براي تفاهم

گسترش صنعت

11 ميليارد دلار ارز صادرات در حساب توليد
سكه يك ميلوني شد
خشم جهاني عليه صهيونيست‌ها
اصرار بر تثبيت قيمت يعني نابودي توليد