به گزارش ایران اکونومیست؛ از تحولات اخیر به نظر میرسد، صبر تهران در برابر ادامه محاصره رو به پایان است و حساب و کتابش را برای حل غیر دیپلماسی کرده است.
اقدام جدی ایران برای شکستن حصر دریایی آمریکا
ایرانجیب، در حالی که دونالد ترامپ همچنان از احتمال توافق با ایران و گزینه نظامی سخن میگوید، گزارشهای رصد دریایی از آمادهسازی بیش از 14 نفتکش در نزدیکی جزیره خارک حکایت دارد. این تحرکات نشانهای از تلاش تهران برای ازسرگیری صادرات دریایی نفت در شرایط محاصره است. زمان حرکت گروهی نفتکشها و عبور آنها از محدوده محاصره هنوز تأیید نشده است
مواضع متغیر ترامپ در قبال ایران
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مقاطع مختلف از احتمال اقدام نظامی علیه ایران و امکان دستیابی به توافق سخن گفته است. همزمان، آرایش نظامی در منطقه به گمانهزنیها درباره احتمال رویارویی دوباره تهران و واشنگتن دامن زده است. ترامپ اخیراً تفاهم اسلامآباد را اتلاف وقت خوانده و گفته است: «خواهیم دید بعد از ژانویه چه خواهد شد.»
گروهی از ناظران، تکرار اینگونه زمانبندیها را نشانه دشواری واشنگتن در خروج از بنبست کنونی میدانند. گروهی دیگر آن را بخشی از تاکتیک فشار ترامپ ارزیابی میکنند. از نگاه این گروه، کاخ سفید میخواهد اثر محدودیتهای اعمالشده علیه ایران را بسنجد و سپس درباره گام بعدی تصمیم بگیرد.
در همین حال، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، گفته است مردم کشورش خواهان ادامه جنگهایی نیستند که او آنها را بیمنطق میداند. ونس این رویکرد را میراث جمهوریخواهان پیش از ترامپ توصیف کرد و گفت از اینکه ترامپ حزب را از آن مسیر دور کرده، خرسند است.
آمادهسازی بیش از 14 نفتکش در نزدیکی خارک
گزارشهای مبتنی بر تصاویر ماهوارهای و دادههای رصد دریایی حاکی است بیش از 14 نفتکش در نزدیکی جزیره خارک مستقر شدهاند. بر اساس این گزارشها، خدمه شناورها تعیین شدهاند و پرچم ایران بر فراز آنها برافراشته شده است. همچنین گفته شده سامانه شناسایی خودکار شماری از این شناورها سیگنال قابل مشاهدهای ارسال نمیکند. دریای عمان و بازارهای آسیایی نیز بهعنوان مسیر و مقصد احتمالی مطرح شدهاند.
گزارشهایی از هشدار تهران درباره پیامدهای آسیب به نفتکشها یا ممانعت از عبور آنها منتشر شده است. با این حال، مقامهای رسمی ایران هنوز جزئیات حرکت احتمالی نفتکشها یا زمان آغاز آن را اعلام نکردهاند.
گزارش انتقال 200 هزار بشکه نفت در نزدیکی خارک بر اساس یکی از گزارشهای رصد دریایی، روز 17 نوامبر حدود 200 هزار بشکه نفت خام ایران از نفتکش OLYM به نفتکش HAO FAN در نزدیکی خارک منتقل شده است. در گزارشی دیگر نیز از بارگیری نفت خام ایران توسط یک نفتکش ناشناس خبر داده شده است.
شرکت رصد دریایی تانکرترکرز اعلام کرده که روز پنجشنبه یک نفتکش در خلیج فارس از طریق انتقال کشتیبهکشتی در حال بارگیری نفت خام ایران بوده است. به ارزیابی این شرکت، عبور موفق آن شناور میتواند نخستین مورد ثبتشده صادرات دریایی نفت خام ایران از زمان برقراری دوباره محاصره در ماه ژوئیه باشد. زمان خروج این نفتکش و عبور آن از محدوده محاصره هنوز تأیید نشده است.
تصاویر منتسب به سوختگیری نفتکشها
همزمان با انتشار این گزارشها، تصاویری در فضای مجازی منتشر شده که گفته میشود سوختگیری نفتکشهای ایرانی در خارک را نشان میدهد. اصالت تصاویر و زمان ثبت آنها مستقلاً تأیید نشده است. ادعای حرکت نفتکشها ظرف چند ساعت نیز هنوز تأیید رسمی ندارد.
مصطفی نجفی در تحلیلی، آمادهسازی گزارششده نفتکشها را در چارچوب بحث پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» ارزیابی کرده است. تریتا پارسی، تحلیلگر روابط بینالملل، نیز احتمال حرکت شناورها را تلاشی برای تغییر وضعیت موجود به سود ایران دانسته است. این اظهارنظرها ارزیابی تحلیلگران درباره تحولات خارک است.
عبور نفتکشها چه پیامدی خواهد داشت؟
عبور ایمن نفتکشها میتواند توان واشنگتن برای اجرای محدودیتهای دریایی را با آزمونی جدی روبهرو کند و راه را برای ازسرگیری بخشی از صادرات نفت ایران باز کند. در صورت ممانعت از عبور شناورها، خطر تشدید تنش میان تهران و واشنگتن افزایش مییابد. ارزیابی نتیجه به آنچه در عمل برای نفتکشها رخ میدهد، بستگی دارد.
گمانهزنی درباره نقش چین
انتشار خبر آمادهسازی نفتکشها پس از نشست رهبران آمریکا، روسیه و چین، گمانهزنیهایی درباره ارتباط احتمالی این تحولات با گفتوگوهای ترامپ و شی جینپینگ به دنبال داشته است. تاکنون سندی مبنی بر توافق واشنگتن و پکن درباره عبور نفتکشهای ایرانی منتشر نشده و مقصد نهایی شناورها نیز مشخص نیست.