۱. رونن برگمن احتمالاً در ایران، شناختهشدهترین تحلیلگر اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل است. شهرت او عمدتاً بهدلیل ترجمههای صورتگرفته از کتاب «برخیز و تو اول بکش» است که عملکرد اعضای جامعه اطلاعاتی اسرائیل و مشخصاً موساد را در حوزه ترورهای هدفمند، با جزئیات تشریح میکند. او البته با تحلیلها و گزارشهای امنیتی و اطلاعاتیاش، حضوری پررنگ در رسانههای برجسته آمریکا و اسرائیل نیز دارد.
۲. برگمن در روزهای اخیر، یادداشتی در روزنامه نیویورکتایمز منتشر کرد و پرونده علیرضا عسکری، از فرماندهان عالیرتبه نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را، حداقل در سطح رسانهای با دادهای جدید برجسته ساخت. برگمن بهصراحت مدعی شد که موساد در دسامبر ۲۰۰۶، عسکری را از هتلی در ترکیه ربوده و پس از چندین هفته بازجویی، سرانجام روی شناوری در دریای سیاه، او را به شهادت رسانده است. برگمن به این موضوع نیز اشاره کرده است که عسکری درباره سرنوشت رون آراد مورد بازجویی قرار گرفته اما اطلاعاتی دراینباره نداشته است.
۳. اما این نخستینباری نیست که برگمن درباره عسکری، متنی منتشر کرده است. پیشتر و در سال ۲۰۰۹، برگمن در کتاب «نبرد مخفی با ایران» درباره عسکری نوشت: «سرانجام در فوریه ۲۰۰۷، عسکری به سیا پناهنده شد. یکی از مقامات ارشد آمریکایی بهصورت غیررسمی گزارش می دهد که پناهندگی سیاسی عسکری، نقطه اوج عملیات پیچیده سیا بود. عسکری در یکی از خانههای امن در خارج از واشنگتن، تخلیه اطلاعاتی شد و بخشی از اعضای خانوادهاش نیز قاچاقی از ایران خارج شدند. این اتفاق یکی از حساسترین پناهندگیها در تاریخ اخیر است». برگمن در ادامه البته به موضوع بازجویی عسکری درباره رون آراد و بیاطلاعاتی او نیز اشاره میکند.
برگمن ۱۰ سال بعد و در کتاب «برخیز و تو اول بکش»، مجدداً و البته اینبار با روایتی متفاوت به عسکری اشاره میکند. او پس از روایت یک حمله ناکام به سفارت اسرائیل در بانکوک در مارس ۱۹۹۴، از این میگوید که آمان و موساد در پی انتقام، قصد داشتهاند که عسکری را ترور کنند اما رد و نشانی از او نیافته و البته نخستوزیر وقت نیز تمایلی به ترور ایرانیان نداشته است. برگمن در توضیح این روایت، در پاورقی کتاب مذکور مینویسد: «عسکری همچنان در سطوح بالای دولت ایران باقی ماند و در تعداد فراوانی از حملاتی که اسرائیل وایالات متحده را هدف قرار میداد، مشارکت کرد. در فوریه ۲۰۰۷، او بدون هیچ رد و اثری، از اتاق هتلش در استانبول ناپدید شد». برگمن اینبار دیگر ادعای پناهندگی عسکری به آمریکا را طرح نمیکند و توضیح بیشتری نمیدهد.
۴. بنابراین ما با سه روایت برگمن با حجم متفاوتی از جزئیات درباره عسکری روبهرو هستیم؛ در سال ۲۰۰۹، او را پناهندهشده به آمریکا میداند، در سال ۲۰۱۹ او را ناپدیدشده در ترکیه مینامند و اکنون و در سال ۲۰۲۶، او را بازجوییشده و کشتهشده توسط موساد معرفی میکند. جالب اینکه در دو روایت نخست، برگمن ماجرا را از فوریه ۲۰۰۷ آغاز میکند، درحالی که در روایت کنونی، تاریخ دقیق را که دسامبر ۲۰۰۶ است، بیان میکند.
۵. فارغ از دروغهای هدفمند برگمن در نوشتههایش درباره برخی شخصیتهای ایرانی، لبنانی و فلسطینی، اکنون این پرسش اساسی مطرح است که هدف برگمن از بیان کشتهشدن سردار عسکری توسط موساد یا ربایش سردار صابری از سوریه توسط این سازمان اطلاعاتی، دقیقاً چیست؟ اگر در سال ۲۰۰۹، برگمن با طرح ادعای پناهندگی عسکری به آمریکا، تلاش داشت تا با بدنامسازی، از او یک خیانتکار به جمهوری اسلامی را ترسیم کند، اکنون با این مقاله جدید در نیویورکتایمز بهدنبال چیست؟ این پرسش زمانی از اهمیت بیشتری برخوردار است که سایه سنگین کمیته سانسور ارتش بر محتواهای اطلاعاتی، امنیتی و نظامی در اسرائیل در تحلیل لحاظ شود؛ چرا اکنون موساد و ارتش به مصلحت دانستهاند که سرنوشت سردار عسکری توسط برگمن، نه به زبان عبری بلکه در نیویورکتایمز فریاد زده شود؟ این طبیعی است که صرفاً بهدلیل یک مناسبت تاریخی درباره رون آراد، اسرائیل بهنوعی کشتن یک سردار ایرانی را گردن بگیرد و پای ترکیه را به نوعی به ماجرا باز کند؟ آیا ما با یک طرح شناختی ازسوی موساد روبهرو هستیم؟
پژوهشکده ابرار معاصر تهران