لزوم تدوین نقشه جامع ملی کالاهای حیاتی و مدیریت زنجیره تأمین در شرایط بحران

به گزارش ایران اکونومیست؛» یک کارشناس حوزه زنجیره تأمین با تأکید بر لزوم تدوین نقشه ملی کالاهای حیاتی، ابعاد تازه ای از پیامدهای انسداد احتمالی تنگه هرمز و تأثیر آن بر امنیت غذایی و بازارهای جهانی کود و گوگرد را تشریح کرد. بر اساس این ارزیابی، بحران‌های لجستیکی برخلاف نوسانات قیمت نفت، آثار خود را با تأخیر و در قالب کاهش تولید محصولات کشاورزی و افزایش قیمت مواد غذایی نشان می‌دهند. حدود یک‌سوم تجارت دریایی کود و نیمی از تجارت گوگرد جهان از منطقه خلیج فارس عبور می‌کند و وابستگی متقابل انرژی و کشاورزی سبب شده تا اختلال در این مسیرها پیامدهای بلندمدتی به همراه داشته باشد. این کارشناس با اشاره به جایگاه دوطرفه ایران در زنجیره تأمین، یادآور شد که کشورمان از یک‌سو صادرکننده عمده اوره و از سوی دیگر وابسته به واردات نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی نظیر ذرت و گندم است. تمرکز واردات فله کشاورزی در چند بندر معدود و وابستگی به مسیرهای دریایی، آسیب‌پذیری زنجیره تأمین داخلی را افزایش داده است. علاوه بر مسائل لجستیکی، چالش‌هایی نظیر محدودیت‌های بیمه کشتی‌ها در زمان جنگ و رویکرد کوتاه‌مدت برخی بنگاه‌های اقتصادی در حذف موجودی احتیاطی و اتکا به تنها یک تأمین‌کننده، ریسک توقف تولید را تشدید می‌کند. برای مقابله با این چالش‌ها، اصلاح ساختار مدیریت زنجیره تأمین در دو سطح بنگاهی و کلان ضروری دانسته شده است. در سطح بنگاه، شناخت تأمین‌کنندگانِ تأمین‌کنندگان، ایجاد منابع جایگزین جغرافیایی و محاسبه دقیق هزینه نگهداری موجودی در مقایسه با خسارت توقف تولید اهمیت دارد. در سطح حاکمیتی نیز تهیه فهرست به‌روز کالاهای حیاتی، تنوع‌بخشی به ذخایر راهبردی و مسیرهای وارداتی، تدوین قوانین پیش‌بینی‌پذیر برای صادرات کود و تعیین یک نهاد واحد برای مدیریت و هماهنگی کل زنجیره تأمین از جمله راهکارهای کلیدی برای تضمین امنیت غذایی و صنعتی کشور عنوان شد.