مزیت‌های پتروشیمی خلیج فارس در اقتصاد ایران؛ از ارزآوری تا رونق تولید داخلی

یک بطری آب معدنی، یک لوله ساختمانی و یک قطعه صنعتی در ظاهر ارتباطی با هم ندارند، اما تولید هر سه می‌تواند به مواد اولیه پتروشیمی وابسته باشد. همین ارتباط، نقش هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس در اقتصاد ایران را توضیح می‌دهد. شرکت‌های این گروه بخشی از مواد مورد نیاز کارخانه‌های داخلی را فراهم می‌کنند، محصولات قابل صادرات به بازار عرضه می‌کنند و برای سازندگان تجهیزات و شرکت‌های مهندسی سفارش ایجاد می‌کنند. مزیت اقتصادی هلدینگ در همین پیوند میان تولید مواد پایه، ساخت کالاهای نهایی و فروش به بازارهای داخلی و خارجی شکل می‌گیرد.

ارزآوری از صادرات محصولات پتروشیمی

فروش محصولات پتروشیمی در بازار خارجی برای اقتصاد ایران درآمد ارزی ایجاد می‌کند. مزیت هلدینگ خلیج فارس در این مسیر، تنوع محصولات شرکت‌های تولیدی آن و برخورداری از یک بازوی تخصصی فروش است. شرکت تجارت صنعت پتروشیمی خلیج فارس، فروش محصولات شرکت‌های تولیدی گروه را بر عهده دارد. تجمیع فعالیت‌های فروش به گروه امکان می‌دهد مجموعه‌ای از محصولات را به خریداران معرفی و امور بازاریابی، قرارداد و تحویل کالا را هماهنگ کند.

درآمد ارزی حاصل از فروش محصولات، به شرکت‌های صادرکننده امکان می‌دهد بخشی از نیاز ارزی خود را برای واردات تجهیزات تخصصی و اجرای طرح‌های توسعه تأمین کنند. فروش خارجی همچنین دایره مشتریان تولیدکنندگان ایرانی را گسترده‌تر می‌کند. برای یک مجتمع تولیدی، دسترسی به بازارهای بیشتر به معنای فرصت فروش حجم بالاتر است. این ظرفیت می‌تواند پشتوانه‌ای برای سرمایه‌گذاری در توسعه خطوط تولید و افزایش تنوع محصولات باشد.

تأمین مواد اولیه برای صنایع بسته‌بندی، نساجی و ساختمان

یکی از ملموس‌ترین مزیت‌های پتروشیمی خلیج فارس، تأمین موادی است که کارخانه‌های پایین‌دستی به کالاهای قابل مصرف تبدیل می‌کنند. پتروشیمی شهید تندگویان، برای نمونه، پلی‌اتیلن ترفتالات یا PET را در دو گرید بطری و الیاف تولید می‌کند. گرید بطری برای ساخت ظروف بسته‌بندی و گرید الیاف برای تولید محصولات پلی‌استری کاربرد دارد. پتروشیمی اروند نیز از تولیدکنندگان PVC است؛ ماده‌ای که گریدهای مختلف آن در ساخت محصولاتی مانند لوله، پروفیل و روکش کابل به کار می‌روند

تولید داخلی این مواد برای کارخانه‌ها یک مسیر تأمین در داخل کشور فراهم می‌کند. برای مثال، تولیدکننده بطری می‌تواند ماده اولیه را در داخل تهیه کند و فعالیت‌هایی مانند طراحی قالب، شکل‌دهی و کنترل کیفیت را در کارخانه خود انجام دهد. از همین مسیر، یک محصول پتروشیمی به سفارش‌هایی برای قالب‌سازان، تعمیرکاران ماشین‌آلات و شرکت‌های توزیع تبدیل می‌شود. تأمین داخلی همچنین می‌تواند نیاز به واردات مواد اولیه مشابه را کاهش دهد و به صرفه‌جویی ارزی کمک کند برای اطلاع از اخرین اخبار پتروشیمی خلیج فارس میتوانید در خبرنامه وبسایت پتروقلم عضو شوید .

ایجاد ارزش افزوده از گازهای همراه نفت

پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس نمونه‌ای از پیوند میان صنعت نفت و تولید پتروشیمی است. در این طرح، گازهای همراه نفت جمع‌آوری و فرآورش می‌شوند تا اجزایی مانند اتان، پروپان و بوتان از آن‌ها جدا شود. اتان می‌تواند به‌عنوان خوراک در مجتمع‌های پتروشیمی به کار رود و اجزای دیگر نیز کاربردهای صنعتی و تجاری خود را دارند. به این ترتیب، بخشی از گاز همراه نفت که امکان بازیابی آن وجود دارد، به خوراک صنعتی و محصولات قابل فروش تبدیل می‌شود. 

مزیت اقتصادی این فرایند در ادامه زنجیره هم دیده می‌شود. اتانِ بازیابی‌شده می‌تواند خوراک تولید اتیلن باشد و اتیلن نیز در ساخت پلیمرها و مواد شیمیایی کاربرد دارد. هر مرحله از فرآورش، محصولی با کاربرد مشخص برای یک خریدار صنعتی فراهم می‌کند. این ارتباط میان پالایش گاز و تولید پتروشیمی، بهره‌برداری اقتصادی از منابع نفت و گاز ایران را گسترش می‌دهد.

اشتغال تخصصی و رونق کسب‌وکارهای محلی

فعالیت مجتمع‌های پتروشیمی برای مهندسان فرایند، کارشناسان آزمایشگاه، تکنسین‌های برق و ابزار دقیق و نیروهای تعمیرات فرصت شغلی ایجاد می‌کند. نوع اشتغال در طول عمر یک پروژه تغییر می‌کند. در دوره ساخت، پیمانکاران عمرانی، شرکت‌های نصب تجهیزات و مهندسان طراحی درگیر پروژه‌اند. پس از راه‌اندازی نیز بهره‌برداری، کنترل کیفیت، بازرسی فنی و تعمیرات دوره‌ای به نیروی متخصص نیاز دارند.

در مناطقی مانند ماهشهر، سفارش‌های مجتمع‌های صنعتی برای کسب‌وکارهای خدماتی هم بازار ایجاد می‌کند. یک تعمیرگاه صنعتی، شرکت حمل‌ونقل یا مجموعه تأمین قطعات می‌تواند بخشی از نیاز مجتمع‌های منطقه را پوشش دهد. نزدیکی به مشتری صنعتی به این کسب‌وکارها امکان می‌دهد خدمات خود را سریع‌تر ارائه کنند و با شناخت نیازهای کارخانه‌ها، در زمینه‌هایی مانند تعمیر تجهیزات یا کنترل کیفیت تخصص پیدا کنند. 

تقویت ساخت داخل و ایجاد بازار برای شرکت‌های دانش‌بنیان

خرید صنعتی یکی از مسیرهایی است که فعالیت هلدینگ خلیج فارس را به توسعه فناوری داخلی پیوند می‌دهد. نیاز مجتمع‌ها به پمپ، کمپرسور، قطعات یدکی، مواد شیمیایی و کاتالیست، برای سازندگان ایرانی فرصت طراحی و تولید ایجاد می‌کند. گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس در رویدادهای حمایت از ساخت داخل، نیازهای صنعتی را با سازندگان تجهیزات و شرکت‌های فناور مطرح کرده است. این ارتباط به سازنده کمک می‌کند محصول خود را بر اساس مشخصات فنی و شرایط بهره‌برداری مشتری طراحی کند. 

ارزش اقتصادی ساخت داخل از فروش یک قطعه فراتر می‌رود. سازنده‌ای که محصولش را در محیط واقعی کارخانه آزمایش می‌کند، می‌تواند با استفاده از نتایج آزمون، کیفیت طراحی و خدمات تعمیر را بهبود دهد. اگر محصول تأیید فنی بگیرد، همان تجربه می‌تواند زمینه فروش به مجتمع‌های دیگر را فراهم کند. برای خریدار صنعتی نیز نزدیکی به سازنده می‌تواند دسترسی به قطعه یدکی و خدمات پس از فروش را آسان‌تر کند.

تأمین زیرساخت مشترک و پشتیبانی از تولید

مجتمع‌های پتروشیمی برای تولید به برق، بخار، آب صنعتی و خدمات تصفیه نیاز دارند. فجر انرژی خلیج فارس نمونه‌ای از شرکت‌های تأمین‌کننده این خدمات است. تولید و توزیع متمرکز خدمات صنعتی به چند واحد اجازه می‌دهد از زیرساخت مشترک بهره ببرند. در چنین ساختاری، هر مجتمع می‌تواند بخشی از نیاز خود را از تأمین‌کننده تخصصی دریافت کند و سرمایه‌گذاری خود را بر تجهیزات اصلی خط تولید متمرکز کند. 

وجود این زیرساخت‌ها برای طرح‌های توسعه هم مزیت دارد. واحدی که در یک منطقه صنعتی مجهز احداث می‌شود، می‌تواند بخشی از خدمات مورد نیاز خود را از شبکه موجود دریافت کند. امکان استفاده از ظرفیت مشترک، هزینه ایجاد تأسیسات جانبی را کاهش می‌دهد و مسیر اضافه‌شدن واحدهای تولیدی به زنجیره پتروشیمی را هموارتر می‌کند.

جمع‌بندی

مزیت هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس برای اقتصاد ایران در شبکه‌ای از فعالیت‌هاست که پیرامون تولید شکل می‌گیرد. یک مجتمع، مواد اولیه کارخانه بسته‌بندی را تأمین می‌کند. یک شرکت مهندسی، برای تعمیر یا ساخت تجهیزات سفارش می‌گیرد. بخشی از محصولات نیز راهی بازارهای خارجی می‌شوند و درآمد ارزی به همراه دارند. این پیوند میان کارخانه، تأمین‌کننده و بازار فروش، ظرفیت پتروشیمی را به فرصت تولید و کسب درآمد برای صنایع دیگر تبدیل می‌کند. برای اطلاع از جدیدترین اخبار نفت میتوانید در خبرنامه وبساییت پتروقلم عضو شوید و اخرین اخبار را مطالعه نمایید .

رپورتاژ/