چرا بلیط قطار تهران مشهد نیست؟ بررسی کمبود بلیط قطار در پرترددترین مسیر ریلی کشور

به گزارش ایران اکونومیست کمبود بلیط قطار تنها به روزهای تعطیل محدود نمی‌شود و در مسیر تهران–مشهد، به‌ویژه هنگام آغاز پیش‌فروش قطار ماهانه، بیشتر مورد توجه مسافران قرار می‌گیرد. این مسیر علاوه بر مسافران تهرانی، بخشی از تقاضای سفر زائرانی را پوشش می‌دهد که از شهرهای دیگر ابتدا خود را به پایتخت می‌رسانند و سپس راهی مشهد می‌شوند.

در مرداد ۱۴۰۵، قائم‌مقام مدیرعامل راه‌آهن اعلام کرد بخش عمده قطارهای فوق‌العاده ایام پایانی ماه صفر به مسیر تهران–مشهد و بالعکس اختصاص یافته است. به گفته وی، امکان استفاده مسافران سایر شهرها از این مسیر، یکی از دلایل تمرکز ظرفیت قطارهای فوق‌العاده در تهران بوده است. این موضوع نشان می‌دهد افزایش تعداد قطارها در مناسبت‌های زیارتی هم با حجم قابل‌توجهی از تقاضا همراه است.

در سوی دیگر، محدودیت ناوگان مسافری امکان افزایش سریع ظرفیت را دشوار کرده است. ابوالقاسم سعیدی، دبیر انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری در اظهاراتی که مهرماه منتشر شد، اعلام کرد شبکه ریلی کشور تنها پاسخگوی حدود یک‌ سوم تقاضای سفر با قطار است. وی میانگین عمر ناوگان را حدود ۳۰ سال و ظرفیت جابه‌جایی هر قطار را به‌طور متوسط ۴۰۰ تا ۵۰۰ مسافر عنوان کرد. این ارقام مربوط به کل شبکه مسافری کشور است، اما ابعاد محدودیت عرضه در برابر تقاضا را نشان می‌دهد. همچنین مدیرعامل راه‌آهن در ۳۰ مهر ۱۴۰۵ به افزایش هزینه تعمیرات و قطعات اشاره کرد و گفت بخشی از ظرفیت شرکت‌های ریلی به‌ دلیل مشکلات نگهداری از چرخه بهره‌برداری خارج شده است. در چنین شرایطی، پاسخ‌گویی به تقاضای بالای مسیرهایی مانند تهران–مشهد صرفا با افزایش تعداد متقاضیان یا گسترش کانال‌های فروش امکانپذیر نیست و به ناوگان بیشتری نیاز دارد.

بااینحال، تمام مشکلات خرید را نمی‌توان به کمبود صندلی نسبت داد. در گزارش ۲۶ مرداد خبرگزاری تسنیم، برخی مسافران تهران–مشهد از نمایش پیام‌های خطای ارتباط، ناموفق‌بودن خرید پس از پرداخت و تکمیل ظرفیت در زمان پیش‌فروش خبر داده بودند. چنین اختلال‌هایی می‌تواند تشخیص موجودی واقعی را برای مسافران دشوار کند.

نحوه عرضه بلیط نیز اهمیت دارد. در پیش‌فروش آبان ماه امسال که ۲۹ مهر آغاز شد، فروش اینترنتی از ساعت ۸:۳۰ تا ۱۱ و فروش حضوری از ساعت ۱۱ تا ۱۳:۳۰ انجام گرفت. از ساعت ۱۴ هم فروش ظرفیت باقیمانده به‌صورت همزمان از طریق کانال‌های اینترنتی و حضوری ادامه یافت. تمرکز آغاز فروش در ساعت مشخص، باعث می‌شود متقاضیان زیادی برای انتخاب تاریخ‌ها و قطارهای پرطرفدار در یک بازه زمانی اقدام کنند.

برای مسافرانی که قصد تهیه بلیط قطار تهران مشهد را دارند، نخستین اقدام، پیگیری اطلاعیه رسمی پیش‌فروش همان ماه است. زمان آغاز فروش ممکن است در دوره‌های مختلف تغییر کند، بنابراین اتکا به ساعت یا تاریخ ماه‌های گذشته، روش مطمئنی برای برنامه‌ریزی خرید نیست. بررسی چند تاریخ نزدیک به زمان سفر، انتخاب ساعت‌های حرکت متفاوت و مقایسه قطارهای کوپه‌ای و سالنی هم می‌تواند گزینه‌های بیشتری پیش روی مسافران قرار دهد. افرادی که در نخستین مرحله موفق به خرید نمی‌شوند، می‌توانند ظرفیت باقیمانده پس از شروع فروش همزمان اینترنتی و حضوری را دوباره بررسی کنند. البته این اقدام تضمینی برای موجودبودن بلیط در مسیرهای پرتردد نیست.

همچنین مسافران می‌توانند از طریق سامانه‌های مجاز فروش، وضعیت موجودی بلیط قطار را در تاریخ‌های مختلف بررسی کنند. در صورت بروز خطا پس از پرداخت هم بهتر است پیش از ثبت خرید مجدد، وضعیت سفارش و تراکنش قبلی مشخص شود تا احتمال پرداخت تکراری کاهش یابد.

در مجموع، گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد مشکل تهیه بلیط تهران–مشهد حاصل مجموعه‌ای از محدودیت‌های عرضه و مشکلات فرایند فروش است. تا زمانی که ظرفیت ناوگان مسافری متناسب با تقاضا افزایش نیابد، اطلاع‌رسانی دقیق درباره پیش‌فروش و عملکرد پایدار سامانه‌های فروش، نقش مهمی در کاهش مشکلات خرید مسافران خواهد داشت.