صنعت لکوموتیوسازی در ایران طی بیست سال گذشته توانسته است گامهای بلندی را از وابستگی مطلق به واردات، toward طراحی، ساخت، بازسازی و تعمیرات بومی بردارد. به لطف سرمایهگذاریهای صنعتی، شکلگیری دانش فنی و پرورش نیروی انسانی ماهر، شرکتهایی نظیر مپنا و واگن پارس موفق شدهاند بخش عمدهای از زنجیره تأمین لکوموتیو و تجهیزات وابسته را در داخل مرزها پایهگذاری کنند. با این وجود، امروزه این صنعت با دو مشکل همزمان دستوپنجه نرم میکند؛ از یک سو، شبکه ریلی کشور به شدت با کمبود لکوموتیو و فرسودگی ماشینآلات کشش دست به گریبان است و از سوی دیگر، بخش قابلتوجهی از توان تولیدی کشور به دلیل نبود سفارشهای مستمر و کمبود بودجه، در خطر افت فعالیت قرار دارد. قرارداد ساخت ۴۰ دستگاه لکوموتیو ۴ هزار اسببخاری MAP30 میان شرکت مپنا و راهآهن، نمونه بارزی از این شرایط است. با وجود امضای این قرارداد، کار ساخت این لکوموتیوها به دلیل تأمین نشدم منابع مالی متوقف مانده است. این در حالی است که پیشبرد چنین قراردادهایی علاوه بر پوشش بخشی از نیاز ناوگان باری، ضمانتی برای استمرار فعالیت خطوط تولید داخلی و حفظ اشتغال متخصصان این حوزه به شمار میرود. محمدرضا رضاییکوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس، در گفتوگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان، با تأکید بر اهمیت تأمین لکوموتیوهای باری و مسافری در روزگار محدودیتهای حملونقل دریایی گفت: دستیابی به اهداف برنامه هفتم توسعه، نیازمند افزایش سهم ریل در جابهجایی بار کشور است و به همین دلیل، توسعه شبکه ریلی و تقویت ناوگان کشنده اهمیت حیاتی دارد. وی اضافه کرد: در حال حاضر تنها حدود ۱۰ درصد از حملونقل بار کشور از طریق راهآهن صورت میگیرد و سهم عمده بار همچنان بر دوش جادههاست؛ لذا گسترش زیرساختهای ریلی برای انتقال حجم بیشتری از بار به این بخش الزامی است. رئیس کمیسیون عمران مجلس با اشاره به اهداف تعیینشده در برنامه هفتم برای حوزه ترانزیت یادآور شد: پیشبینی تشکیل ستاد ترانزیت در این برنامه با هدف گسترش کریدورهای بینالمللی انجام شده تا با بهرهگیری از موقعیت استراتژیک ایران، ترانزیت کالا از طریق کشورمان به اقصی نقاط جهان تسهیل شود. رضاییکوچی همچنین خاطرنشان کرد: دستاوردهایی از این دست در گروی تقویت زیرساختهای ریلی، تأمین کشندهها و توسعه شبکه حملونقل آهن است. دولت چنانچه منابع مالی کافی داشته باشد میتواند مستقیماً به خرید این تجهیزات مبادرت ورزد، اما در غیر این صورت، باید پای بخش خصوصی را به میدان باز کند. او با بیان اینکه زیرساختهای فنی و دانش بومی لکوموتیوسازی در کشور مهیاست، افزود: خوشبختانه سازندگان بزرگ داخلی از توانمندی لازم برای ساخت بخشی از کشندههای مورد نیاز بهرهمندند و دانش فنی مناسبی در کشور اندوخته شده است. رئیس کمیسیون عمران مجلس تأکید کرد: نباید اجازه داد که تنگناهای بودجهای دولت مانع پیشرفت ناوگان ریلی کشور شود. دولت موظف است با اعتمادسازی، اعطای مشوقهای لازم و ایجاد جذابیتهای اقتصادی، زمینه مشارکت فعالان بخش خصوصی را فراهم سازد. به نظر میرسد در شرایطی که کشور به صدها دستگاه لکوموتیو نیاز دارد، بهکارگیری ظرفیتهای کارخانهای داخلی و تعیین تکلیف قراردادهای معطلمانده، راهکاری مؤثر برای جبران کمبود ناوگان خواهد بود؛ رویکردی که افزون بر کاهش وابستگی به خارج، صیانت از سرمایهگذاریهای صنعتی و تقویت توان ملی را نیز به همراه دارد. بدین ترتیب، نوسازی ناوگان لکوموتیو، به کار انداختن ظرفیتهای ساخت داخل و رفع موانع موجود بر سر راه کریدورهای ترانزیتی، سه ضلع یک زنجیره به هم پیوسته برای ارتقای جایگاه ریل در کشور هستند؛ اهدافی که برای تحقق، علاوه بر برنامهریزی و هماهنگی میان ارگانهای اجرایی، به بودجهای پایدار و میدان دادن به بخش خصوصی محتاجند. باشگاهخبرنگارانجوان؛محبوبهکباری