حداقل ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار کارگر بیکار هستند/ خطر حذف ۱.۴ میلیون شغل

بازار کار ایران در ماه‌های اخیر به دلیل اثرات جنگ، کمبود انرژی و تورم مداوم، دستخوش نوسانات شدیدی شده است. در همین راستا، مصاحبه‌ای با سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، درباره ابعاد واقعی کاهش نیروی کار، چشم‌انداز اشتغال تا سال ۱۴۰۵ و جزئیات طرح "اشتغال عمومی" انجام شده است. **ریزش نیروی کار و معیشت بیکاران** آمار رسمی از خروج حدود ۷۰۰ هزار نفر از بازار کار در دوران جنگ خبر می‌دهد، اما برآوردهای غیررسمی این رقم را نزدیک به دو میلیون نفر اعلام می‌کنند. با وجود دریافت مقرری بیکاری که ماهانه حدود ۱۶ تا ۱۷ میلیون تومان است، تأمین حداقل هزینه‌های زندگی برای این افراد عملاً غیرممکن است. وزارت کار چه برنامه‌ای برای ایجاد اشتغال و حمایت از این جمعیت در دستور کار دارد؟ **رابطه رشد اقتصادی و اشتغال** حسینی در پاسخ به این سوال، ابتدا بر رابطه مستقیم رشد اقتصادی و اشتغال تاکید کرد و گفت که در تمام اقتصادهای دنیا، اشتغال تابعی از رشد اقتصادی است و "اشتغال بدون رشد" تقریباً غیرممکن است. او افزود که ایران در دو دهه گذشته به طور متوسط رشد اقتصادی حدود ۲.۲ تا ۲.۳ درصد را تجربه کرده و به ازای هر یک درصد رشد، حدود ۱۷۰ هزار شغل ایجاد شده است. کاهش رشد اقتصادی منجر به از دست رفتن شغل و سرازیر شدن نیروها به بخش غیررسمی می‌شود. **ساختار بازار کار ایران و اشتغال غیررسمی** معاون وزیر کار با اشاره به ساختار بازار کار ایران، بیان کرد که سهم بخش غیررسمی بیش از بخش رسمی است (۵۴ به ۴۶ درصد) و این نسبت پس از جنگ اخیر به سمت اشتغال غیررسمی و "شغل‌های ناقص زمانی" سنگینی کرده است. این موضوع نشان‌دهنده مشکلات مزمن و ساختاری در بازار کار کشور است. **اثر شوک‌های اقتصادی بر بازار کار** حسینی توضیح داد که در سه مقطع درگیری اخیر، با شوک‌های ناشی از جنگ، بحران انرژی و تورم بالای ۴۰ درصد از سال ۱۳۹۹ به بعد، تاب‌آوری بنگاه‌های اقتصادی و بازار کار به شدت کاهش یافته است. او اشاره کرد که در "جنگ ۱۲ روزه" حدود ۷۴۰ هزار نفر از بازار کار رسمی خارج شدند. **برآورد ریزش در بخش غیررسمی** با توجه به عدم وجود داده‌های ثبت شده مستقیم در بخش غیررسمی، وزارت کار با استفاده از مدلی تحلیلی، میزان ریزش نیروی کار را بر اساس شدت شوک وارده به هر بخش از اقتصاد شبیه‌سازی و برآورد می‌کند. به عنوان مثال، در صنعت پوشاک، با ۶۰ درصد آسیب، احتمال ریزش ۷۵۰ هزار نفر پیش‌بینی شده است. **جزئیات ریزش و بازگشت به کار** حسینی با اشاره به خروج ۷۴۰ هزار نفر از بازار کار رسمی پس از جنگ ۱۲ روزه، گفت که تا آبان و آذرماه حدود ۳۰۰ هزار نفر دوباره به بازار کار رسمی بازگشتند. اما حوادث دی‌ماه و قطعی اینترنت، وضعیت را پیچیده‌تر کرد و در زمستان گذشته حدود ۲۰۰ هزار نفر ریزش شغلی داشتیم. در مجموع، سال گذشته بازار کار کشور به طور خالص حدود ۵۰۰ هزار نفر از شاغلان بخش رسمی را از دست داد. **تصویر امسال و سال آینده** طبق آخرین برآوردها تا پایان مردادماه ۱۴۰۵، حدود یک میلیون و ۱۵۰ هزار نفر از بیمه‌شدگان اجباری از بازار کار رسمی خارج شده‌اند. پس از کسر ورودی‌های جدید، خالص ریزش بیمه‌شدگان اجباری تا پایان بهار حدود ۷۰۰ هزار نفر بوده است. پیش‌بینی می‌شود با ادامه رشد منفی اقتصادی، تا پایان سال ۱۴۰۵ بین یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از بازار کار خارج شوند. **سیاست‌های حمایتی و طرح اشتغال عمومی** معاون وزیر کار به دو دسته سیاست‌های "غیرفعال" (پرداخت مقرری بیمه بیکاری) و "فعال" (حفظ بنگاه اقتصادی و جلوگیری از اخراج) اشاره کرد. او از اجرای طرح‌های حمایتی مانند یارانه دستمزد، تسهیلات و بسته‌های حمایتی برای بخش‌های مختلف خبر داد. در خصوص طرح "اشتغال عمومی"، حسینی تاکید کرد که این طرح برای حمایت از افراد شاغل در بخش غیررسمی که از هیچ پوشش بیمه‌ای برخوردار نیستند و همچنین افراد بیکار قطعی طراحی شده است. این طرح شامل پروژه‌هایی با "خیر عمومی" مانند لایروبی کانال‌های آب یا تسطیح جاده‌های روستایی است که نیازی به فناوری پیچیده ندارند و ماهیت موقتی دارند. **نقدها به طرح اشتغال عمومی** برخی منتقدان نگرانند که اجرای این طرح، ناامنی شغلی را افزایش داده و منجر به گسترش کارگاه‌های غیررسمی شود. همچنین، این سوال مطرح است که چگونه می‌توان از پایمال شدن حقوق کارگران و پرداخت دستمزدهای کمتر از حداقل قانونی جلوگیری کرد. **پاسخ وزارت کار به نقدها** حسینی با رد این نگرانی‌ها، تاکید کرد که طرح اشتغال عمومی صرفاً محدود به "شرایط ویژه و جنگی" است و نهادهای مجری باید صلاحیتشان در وزارت کار تأیید شود. او افزود که این طرح هیچ مداخله‌ای در کسب‌وکارهای موجود ندارد و به سراغ ظرفیت‌های خالی می‌رود. همچنین، با تاکید بر اینکه کشور در "شرایط جنگی" قرار دارد، اجرای این طرح را برای کمک به معیشت خانواده‌ها در شرایط اضطراری ضروری دانست. **تسهیلات خرد اشتغال‌زایی** در سال گذشته، حدود ۳۸۰ هزار فقره تسهیلات خرد پرداخت شده که منجر به ایجاد حدود ۴۴۰ هزار فرصت شغلی جدید شده است. امسال نیز ۱۳۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات پیش‌بینی شده که تا کنون بیش از ۲۵ هزار میلیارد تومان پرونده تکمیل شده است. **حفظ اشتغال موجود و اصلاح عملکرد کاریابی‌ها** استراتژی محوری وزارت کار در سال جاری، "حفظ اشتغال موجود" از طریق رفع موانع بنگاه‌هاست. همچنین، برای اصلاح عملکرد کاریابی‌ها، طرح "سامانه متمرکز جست‌وجوی شغل" به نشانی kar.gov.ir راه‌اندازی شده است. **شناسایی شاغلان غیررسمی** برای رصد بازار کار غیررسمی، الگوریتم‌های هوشمندی با همکاری بانک مرکزی طراحی شده که با تحلیل "رفتار مالی" افراد، شاغلان غیررسمی را شناسایی و به سنجش واقعی ریزش‌ها کمک می‌کند. منبع: آفتاب نیوز