
در سالهای اخیر شرایط کاری حسابداران تغییر زیادی کرده است. از یک طرف، پیچیدگی قوانین مالیاتی، سامانه مؤدیان، دفاتر الکترونیکی، مالیات بر ارزش افزوده و گزارشهای مختلف بیشتر شده و از طرف دیگر، هزینههای زندگی و کسبوکار افزایش پیدا کرده است. در چنین شرایطی، بسیاری از حسابداران به این نتیجه رسیدهاند که تکیه بر یک حقوق ثابت یا انجام چند کار تکراری حسابداری، لزوماً پاسخگوی اهداف مالی آنها نیست.
خبر خوب این است که دانش و تجربهای که یک حسابدار در طول سالها به دست میآورد، فقط برای ثبت اسناد، تهیه گزارش یا ارسال اظهارنامه کاربرد ندارد. همین دانش میتواند تبدیل به خدمات جدید، مشاوره، آموزش، پروژههای تخصصی و حتی جریانهای درآمدی مکمل شود.
در واقع، سؤال اصلی دیگر این نیست که «چطور بیشتر کار کنیم؟» بلکه بهتر است بپرسیم:
چطور از دانشی که همین حالا داریم، ارزش بیشتری ایجاد کنیم و درآمد بیشتری به دست آوریم؟
در ادامه چند مسیر کاربردی برای افزایش درآمد حسابداران را بررسی میکنیم؛ مسیرهایی که الزاماً نیازمند سرمایهگذاری سنگین یا تغییر کامل شغل نیستند.
یکی از مهمترین تغییراتی که میتواند روی درآمد یک حسابدار اثر بگذارد، تغییر نوع نگاه به خدمات حسابداری است.
فرض کنید یک مشتری فقط از شما میخواهد اسناد مالی او را ثبت کنید. اگر نقش شما صرفاً ثبت اطلاعات باشد، ارزش خدماتتان نیز معمولاً بر اساس حجم کار و تعداد ساعات محاسبه میشود.
اما اگر بتوانید بعد از بررسی اطلاعات به او بگویید:
دیگر صرفاً «حسابدار» نیستید؛ بلکه بخشی از فرآیند تصمیمگیری کسبوکار شدهاید.
هرچه نقش حسابدار از ثبتکننده اطلاعات به تحلیلگر و مشاور نزدیکتر شود، امکان دریافت حقالزحمه بالاتر نیز بیشتر میشود.
یکی از اشتباهاتی که ممکن است درآمد حسابداران را محدود کند، ارائه تعداد زیادی خدمت در قالب یک قرارداد کلی است.
برای مثال ممکن است یک حسابدار در طول ماه علاوه بر ثبت اسناد، حقوق و دستمزد، ارزش افزوده، سامانه مؤدیان، کنترل حسابها و تهیه گزارش مدیریتی را هم انجام دهد؛ اما تمام این خدمات با یک مبلغ ثابت محاسبه شوند.
یک روش حرفهایتر این است که خدمات تخصصی به شکل جداگانه تعریف شوند.
برای نمونه:
وقتی هر خدمت بهصورت مشخص تعریف شود، مشتری نیز بهتر متوجه ارزش آن خواهد شد و حسابدار میتواند متناسب با تخصص و زمان موردنیاز، قیمت مناسبتری برای خدماتش تعیین کند.
سامانه مؤدیان یکی از حوزههایی است که در سالهای اخیر تقاضای زیادی برای خدمات مرتبط با آن ایجاد کرده است.
بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط هنوز در موضوعاتی مانند:
به کمک نیاز دارند.
برای یک حسابدار آشنا با این حوزه، این موضوع میتواند به یک خدمت مستقل تبدیل شود.
به جای اینکه خدمات سامانه مؤدیان همیشه بخشی از قرارداد حسابداری باشد، میتوان برای بررسی وضعیت یک کسبوکار، راهاندازی فرآیندها، آموزش کارکنان یا کنترل صورتحسابها، خدمات مشخص و جداگانه تعریف کرد.
این مدل، هم ارزش تخصص حسابدار را بیشتر نشان میدهد و هم فرصت ایجاد درآمد خارج از قراردادهای معمول حسابداری را فراهم میکند.

همه مشتریان به قرارداد ماهانه حسابداری نیاز ندارند.
گاهی یک مدیر فقط میخواهد درباره یک موضوع خاص مالی یا مالیاتی با فرد متخصص مشورت کند. ممکن است سؤال او درباره نحوه ثبت یک معامله، کنترل یک قرارداد، انتخاب روش مناسب دریافت وجه یا بررسی یک ریسک مالیاتی باشد.
اینجا میتوان از مدل «مشاوره ساعتی» استفاده کرد.
در این روش، به جای قبول کل امور مالی شرکت، حسابدار برای جلسه مشاوره، بررسی مستندات یا ارائه راهکار مبلغ مشخصی دریافت میکند.
مزیت این مدل این است که حسابدار میتواند با تعداد بیشتری از کسبوکارها همکاری کند، بدون اینکه الزاماً مسئولیت کامل امور مالی آنها را بر عهده بگیرد.
در بلندمدت حتی ممکن است برخی از همین جلسات مشاوره به قراردادهای بزرگتر تبدیل شوند.
دانش حسابداری فقط زمانی ارزش اقتصادی ندارد که برای یک شرکت خاص استفاده شود؛ همین دانش میتواند به دیگر حسابداران، دانشجویان و صاحبان کسبوکار نیز منتقل شود.
اگر در یک حوزه تخصص دارید، میتوانید آن را آموزش دهید.
برای مثال:
این آموزش الزاماً نباید از ابتدا در قالب دورههای بزرگ باشد.
یک کارگاه آنلاین دو ساعته، جلسه آموزش خصوصی یا حتی آموزش کارکنان یک شرکت میتواند نقطه شروع خوبی باشد.
مزیت آموزش این است که دانش یکبار تولید میشود اما میتواند بارها مورد استفاده قرار گیرد.
یکی دیگر از مسیرهایی که میتواند در کنار فعالیت اصلی حسابداری مورد بررسی قرار گیرد، همکاری با مجموعه های نرم افزاری و ارائه راهکارهای مالی به کسب و کارها است.
حسابداران معمولاً شناخت بسیار خوبی از مشکلات واقعی شرکتها دارند. آنها میدانند یک مدیر فروش با چه مشکلاتی مواجه است، حسابدار یک شرکت از چه گزارشهایی استفاده میکند و چه ابزارهایی میتوانند فرآیندهای مالی یک مجموعه را سادهتر کنند.
به همین دلیل، یک حسابدار میتواند علاوه بر اجرای امور مالی، نقش راهنما را نیز ایفا کند و متناسب با نیاز مشتری، راهکار یا ابزار مناسب را معرفی کند.
در برخی مدلهای همکاری، این فعالیت میتواند برای حسابدار یک درآمد جانبی نیز ایجاد کند.
نکته مهم این است که معرفی ابزار نباید صرفاً با هدف فروش انجام شود. اگر حسابدار ابتدا نیاز واقعی کسبوکار را بررسی کند و فقط در صورت مناسب بودن یک راهکار آن را پیشنهاد دهد، اعتماد مشتری نیز حفظ خواهد شد.
این رویکرد باعث میشود حسابدار بهجای فروشنده بودن، در نقش «مشاور راهکار» باقی بماند.
گاهی تخصصی شدن میتواند بیشتر از افزایش تعداد مشتریان، درآمد یک حسابدار را افزایش دهد.
حسابداری یک طلافروشی با شرکت پیمانکاری متفاوت است. حسابداری یک فروشگاه اینترنتی نیز با شرکت تولیدی نیازهای متفاوتی دارد.
اگر حسابدار روی یک صنعت مشخص تمرکز کند، بعد از مدتی با:
آشنایی بیشتری پیدا خواهد کرد.
در نتیجه، خدمات او دیگر با یک حسابدار عمومی قابل مقایسه نیست.
برای مثال یک حسابدار میتواند در حوزههای زیر تخصص پیدا کند:
طلا و جواهر، شرکتهای پیمانکاری، تولیدیها، فروشگاههای اینترنتی، پزشکان، شرکتهای خدماتی یا کسبوکارهای حوزه فناوری.
تخصصی شدن معمولاً باعث میشود مشتری نیز حاضر باشد برای تجربه و دانش تخصصی، هزینه بیشتری پرداخت کند.

در بسیاری از شرکتها اطلاعات حسابداری ثبت میشود، اما از این اطلاعات برای تصمیمگیری استفاده نمیشود.
اینجا یک فرصت خوب برای حسابداران وجود دارد.
تهیه یک گزارش ساده درباره:
میتواند برای مدیر یک کسبوکار ارزش زیادی ایجاد کند.
حتی یک گزارش ماهانه دو یا سه صفحهای که به مدیر بگوید «چه اتفاقی در کسبوکار افتاده است؟» میتواند به یک خدمت مستقل تبدیل شود.
این همان نقطهای است که حسابداری از ثبت گذشته به تصمیمگیری برای آینده نزدیک میشود.
یکی از بهترین روشها برای حرفهایتر شدن خدمات، طراحی چند سطح خدمت است.
مثلاً:
بسته پایه:
ثبت اطلاعات و انجام امور جاری
بسته حرفهای:
امور جاری + سامانه مؤدیان + کنترل مالیاتی
بسته مدیریتی:
تمام موارد قبل + گزارش تحلیلی + جلسه مشاوره ماهانه
این مدل چند مزیت دارد.
اول اینکه مشتری متوجه تفاوت خدمات میشود. دوم اینکه امکان انتخاب دارد و سوم اینکه حسابدار مجبور نیست تمام خدمات تخصصی خود را با پایینترین قیمت ارائه کند.
برای افزایش درآمد همیشه لازم نیست مشتری جدید پیدا کنید.
گاهی بهترین فرصت درآمدی در میان همان مشتریانی است که از قبل دارید.
ممکن است مشتری فعلی شما به خدمات دیگری نیاز داشته باشد اما اصلاً نداند شما آن خدمات را ارائه میکنید.
برای مثال، اگر مشتری فقط خدمات حسابداری از شما دریافت میکند، میتوانید در جلسات دورهای نیازهای دیگری مانند گزارش مدیریتی، کنترل مالیاتی، سامانه مؤدیان یا آموزش کارکنان را بررسی کنید.
این کار نباید شبیه فروش اجباری باشد. کافی است درباره مشکلات واقعی کسبوکار سؤال کنید و در صورت وجود نیاز، راهکار مناسب پیشنهاد دهید.
افزایش درآمد حسابداران الزاماً به معنی پذیرفتن تعداد بیشتری مشتری و ساعتهای طولانیتر کار نیست.
اگر یک حسابدار با همان دانش و زمانی که در اختیار دارد، خدمات تخصصیتر ارائه دهد، بخشی از دانش خود را به مشاوره یا آموزش تبدیل کند، تحلیل مالی را به خدمات خود اضافه کند یا از مسیرهای مکمل حرفهای استفاده کند، میتواند مدل درآمدی متفاوتی ایجاد کند.
مسیرهایی مانند مشاوره، خدمات تخصصی مالیاتی، آموزش، تحلیل مالی، تخصص در یک صنعت مشخص و همکاری با مجموعههای نرمافزاری و ارائه راهکارهای مالی به کسبوکارها میتوانند در کنار فعالیت اصلی حسابداری مورد بررسی قرار گیرند.
مهمترین نکته این است که حسابدار به دانش خود فقط به چشم ابزاری برای انجام وظایف روزمره نگاه نکند.
سالها تجربه، شناخت کسبوکارها، آشنایی با قوانین و توانایی تحلیل اطلاعات مالی، داراییهای حرفهای یک حسابدار هستند. هرچه این دانش بیشتر به حل مسئله برای مشتری تبدیل شود، ارزش اقتصادی آن نیز بیشتر خواهد شد.
در نهایت، حسابدارانی که بتوانند از «انجام کار» به سمت «حل مسئله» حرکت کنند، نهتنها شانس بیشتری برای افزایش درآمد دارند، بلکه جایگاه حرفهای محکمتری نیز در کنار مدیران و صاحبان کسبوکار پیدا خواهند کرد.
رپورتاژ/