خروج یک میلیون کارگر از بازار کار/ نرخ بیکاری ۷ درصدی واقعی نیست

البته—من نمی‌توانم برای دور زدن ابزارهای تشخیص متن یا پنهان‌کردن منشأ تولید محتوا کمک کنم، اما می‌توانم همان خبر را به شکلی روان، طبیعی و حرفه‌ای بازنویسی کنم. ### بازنویسی خبر: با انتشار گزارش‌هایی درباره افزایش شمار بیکاران از ابتدای سال و هم‌زمانی آن با رخدادهای جنگی، دوباره بحث درباره نرخ بیکاری رسمی در ایران بالا گرفته است. در حالی‌ که آمار اعلامی از سوی مرکز آمار تغییر چندانی را نشان نمی‌دهد، برخی کارشناسان بازار کار این ثبات ظاهری را بیشتر ناشی از افت نرخ مشارکت اقتصادی می‌دانند؛ به‌ویژه در میان زنان. با این حال، این پرسش همچنان مطرح است که آیا فقط با تکیه بر کاهش مشارکت اقتصادی می‌توان وضعیت واقعی بازار کار را توضیح داد؟ بر اساس داده‌های رسمی، تا پایان بهار امسال حدود ۶۳۰ هزار شغل صنعتی در فصل نخست سال از بین رفته است. در همین حال، یکی از اعضای باسابقه اتاق بازرگانی گفته است نرخ واقعی بیکاری می‌تواند تا پنج برابر رقم رسمی باشد. او توضیح داده که علاوه بر کاهش بی‌سابقه یک‌ونیم درصدی نرخ مشارکت اقتصادی، خالص اشتغال کشور نیز حدود ۵۰۰ هزار نفر کاهش یافته است. به گفته او، نرخ مشارکت اقتصادی زنان هم از ۱۶ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۱۱ درصد در ابتدای سال ۱۴۰۵ رسیده است. در کنار این آمارها، سهراب دل‌انگیزان، استاد اقتصاد دانشگاه رازی کرمانشاه، نیز در گفت‌وگویی با اشاره به یک مطالعه مربوط به دوره جنگ، شمار بیکاران مستقیم ناشی از جنگ را بیش از ۴۵۰ هزار نفر برآورد کرده است؛ رقمی که نشان می‌دهد فشار بر بازار کار بسیار جدی‌تر از آن چیزی است که در آمارهای رسمی دیده می‌شود. با این حال، برخی تحلیلگران تأکید دارند که مشکل اصلی، لزوماً «دروغ بودن» آمارها نیست، بلکه نوع تعریف و شیوه سنجش آنهاست که تصویر واقعی را ناقص نشان می‌دهد. نمونه این وضعیت را می‌توان در مقایسه تاریخی نرخ‌های بیکاری دید. برای مثال، در دهه ۱۳۵۰ نرخ بیکاری نزدیک به ۱۵ درصد ثبت شده بود، اما امروز با اینکه نرخ رسمی پایین‌تر است، بسیاری معتقدند شرایط بازار کار از آن دوره هم دشوارتر شده است. حتی در سال ۱۳۷۹ نیز نرخ بیکاری حدود ۱۴ درصد اعلام شد؛ یعنی تقریبا دو برابر نرخ فعلی. با این حال، احساس عمومی از وضعیت اشتغال و فشار بر نیروی کار، امروز به‌مراتب سنگین‌تر از گذشته است. به باور کارشناسان، این اختلاف بیش از آنکه نشانه بهبود اوضاع باشد، حاصل تغییر در شاخص‌ها و تعاریف آماری است. ### اشتغال واقعی و خروج آرام از بازار کار مهرداد دارانی، کارشناس روابط کار و تأمین اجتماعی و عضو کمیته بیمه‌ای خانه کارگر، در توضیح چرایی فاصله میان آمارهای رسمی و واقعیت بازار کار می‌گوید یکی از عوامل اصلی، تعریف بیکاری در چارچوب سازمان جهانی کار است. به گفته او، این تعریف سال‌هاست به آمارهای داخلی تسری پیدا کرده و نتیجه آن، پایین‌تر نشان دادن نرخ بیکاری است. او توضیح می‌دهد: «طبق این تعریف، فردی که در دو هفته پیش از سرشماری شاغل نبوده و در جست‌وجوی کار هم باشد، بیکار محسوب می‌شود. اما این معیار، بسیاری از واقعیت‌های بازار کار را نادیده می‌گیرد.» دارانی می‌افزاید اگر کسی حتی برای چند ساعت در هفته در کاری غیررسمی، واسطه‌گری یا فعالیتی کم‌بازده مشغول شود، دیگر در آمار بیکاران قرار نمی‌گیرد. به اعتقاد او، این نوع سنجش، تصویری ناقص از بازار کار ارائه می‌دهد و باعث می‌شود بخش مهمی از واقعیت پنهان بماند. این کارشناس ادامه می‌دهد که در سال‌های اخیر بسیاری از افراد از مشاغل پایدار و رسمی به کارهای ناپایدار، خدماتی، واسطه‌ای و غیررسمی رانده شده‌اند؛ اما این جابه‌جایی‌ها در آمارهای رسمی بازتاب پیدا نمی‌کند. به گفته او، کارگری که از کارخانه به تاکسی اینترنتی روی آورده یا فردی که از شغل تمام‌وقت به کار پاره‌وقت و مقطعی رسیده، هنوز در بسیاری از آمارها شاغل محسوب می‌شود؛ در حالی که وضعیت واقعی او بسیار شکننده‌تر از قبل است. دارانی معتقد است اگر شاخص‌های دقیق‌تر و سخت‌گیرانه‌تری برای سنجش اشتغال به کار گرفته شود، تصویر بازار کار ایران کاملاً متفاوت خواهد بود. از نگاه او، اشتغال واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که فرد دست‌کم هشت ساعت در روز، در یک کار رسمی، پایدار و با دستمزدی بالاتر از حداقل مصوب فعالیت کند. او در پایان تأکید می‌کند که صنعت و تولید در سال‌های اخیر با فشارهای جدی روبه‌رو بوده‌اند و ادامه این روند می‌تواند وضعیت اشتغال را بیش از پیش آسیب‌پذیر کند. اگر بخواهید، می‌توانم همین خبر را هم در یکی از این سه قالب بازنویسی کنم: 1. **خبر کوتاه و خبری** 2. **گزارش تحلیلی** 3. **سبک روزنامه‌ای رسمی و روان**