اختلاف خودروساز و قطعه‌ساز تحویل خودرو را عقب انداخت/ مشتریان می توانند طلب خسارت کنند؟

در روزهایی که گزارش‌هایی درباره تحویل خودروهایی با کمبود قطعات منتشر شده، نگرانی‌ها درباره وضعیت تحویل خودروها افزایش یافته است. در این خصوص، گفت‌وگویی با احمد شانیان، معاون بازرسی و نظارت بر کالاهای سرمایه‌ای در سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان انجام شده که او به جزئیات مسائل مختلف از جمله دلیل تأخیر در تحویل خودروها، چگونگی پیگیری حقوق مشتریان و همچنین وضعیت دریافت جریمه بابت دیرکرد تحویل پرداخته است. مسئله خودروهایی که ناقص یا دارای اشکال به دست مشتری رسیده‌اند، دقیقاً چیست؟ آیا تاکنون شکایتی رسمی به سازمان حمایت ارائه شده است؟ شانیان اعلام کرد که تاکنون شکایت رسمی و مشخصی درباره این موضوع به سازمان ارسال نشده است. طبق ماده ۹ آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان خودرو، فروشنده لازم است هنگام تحویل، خودرو را همراه مشتری مورد بررسی قرار دهد و فقط پس از اطمینان از عدم وجود عیب، خودرو را به خریدار تحویل دهد. بنابراین اگر مشتری هنگام دریافت خودرو متوجه نقص یا کمبود شد، باید این موضوع را همان موقع اعلام کند و در صورتی که موضوع حل نشد، از دریافت خودرو خودداری نماید. البته در شرایط خاص گذشته (مانند دوره جنگ)، خودروهایی با کمبودهای محدود مثل نبود سیستم صوتی یا مولتی‌مدیا با رضایت خریدار تحویل شده و یا این قطعات در زمان مقرر ارائه شده‌اند یا مبلغ آنها از قیمت خودرو کسر شده است. تأکید می‌شود که این مساله فقط درباره قطعات غیر اصلی خودرو بوده است. اگر بعد از تحویل خودرو، مشکلی در آن مشاهده شود، آیا مشتری هنوز امکان شکایت دارد؟ بله، امکان پیگیری وجود دارد و مسیر حقوقی بسته نمی‌شود، ولی توصیه می‌شود خریداران هنگام تحویل، خودرو را کاملاً بررسی کنند تا در مراحل بعدی مشکلات کمتری برای اثبات و پیگیری داشته باشند. شنیده شده که حدود ۵۲ هزار خودرو به دلیل کمبود قطعه در پارکینگ یک خودروساز انبار شده‌اند، در حالی که مردم سال‌هاست منتظر دریافت خودرو هستند، دلیل این موضوع چیست؟ در جواب، دو عامل اصلی مطرح است: نخست آنکه در سال‌های قبل، مجوزها و فروش خودروها بیش از ظرفیت تولید واقعی صادر شده و این باعث شده شرکت نتواند به موقع تعهدات خود را انجام دهد و تأخیرهایی پیش بیاید. دوم مسئله تأمین قطعات است که به دلیل اختلافات قراردادی با تأمین‌کنندگان، قطعات به موقع فراهم نشده‌اند. ولی امید است با مداخله نهادهای ذیربط، از جمله سازمان بازرسی کل کشور، هماهنگی‌های لازم انجام شود تا قطعات به سرعت تأمین و خودروها هر چه زودتر به دست مشتریان برسد. علت عدم تأمین قطعات از سوی قطعه‌سازان به این شرکت چیست؟ گفته می‌شود خودروساز بدهی‌های زیادی به قطعه‌سازان دارد و پرداختی نکرده؛ این مسئله صحت دارد؟ چه اقداماتی تاکنون انجام شده است؟ این موضوع مربوط به روابط و قراردادهای بین خودروساز و تأمین‌کنندگان است و سازمان حمایت به صورت رسمی در این باره ورود نکرده و مرجع پیگیری آن جای دیگری است. البته دو طرف روایت متفاوتی دارند؛ قطعه‌سازان از دریافت نکردن مطالبات خود سخن می‌گویند و خودروساز ادعا می‌کند بخش عمده‌ای از بدهی‌ها تسویه شده است. این اختلاف منجر به تشکیل پرونده حقوقی شده که امید می‌رود با دخالت سازمان بازرسی کل کشور، این مشکلات حل شود تا روند تحویل خودرو به مشتریان مختل نگردد. آیا ثبت‌نام‌کنندگان خودروها تاکنون شکایتی درباره این مسائل به سازمان حمایت ارائه داده‌اند؟ برخی شکایات ثبت شده و سازمان حمایت نیز تذکرات لازم را به شرکت مربوطه داده است. ولی بخش زیادی از تأخیرها به فروش بیشتر از ظرفیت تولید مربوط می‌شود که توضیح داده شد. مثلاً اگر توان تولید سالانه یک مدل ۱۰ هزار دستگاه باشد اما ۵۰ هزار دستگاه فروخته شود، طبیعی است که تعهدات عقب بیفتد و تأخیرها رخ دهد. گفته شده شرکت در تلاش است معوقات را کاهش داده و در برخی محصولات حتی به حداقل برساند، هرچند هنوز برای برخی خودروها معوقات قابل توجهی وجود دارد. آیا مشتریان می‌توانند در صورت تأخیر در تحویل خودرو، جریمه دیرکرد دریافت کنند؟ بله، طبق آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان خودرو، خریداران حق دارند جریمه پرداختی بابت تأخیر را مطالبه کنند. میزان این جریمه‌ها معمولاً چقدر است؟ مقدار جریمه بستگی به نوع فروش و مفاد قرارداد دارد و در طرح‌های مختلف متغیر است؛ اما شرکت‌ها موظف به پرداخت آن هستند. در مورد شرکت مذکور نیز گفته شده چون قیمت خودرو در زمان تحویل پایین‌تر از بازار بوده و این امر به عنوان امتیازی برای خریداران محسوب شده، بسیاری رضایت داشته‌اند و بحث دریافت جریمه در چنین شرایطی معمولاً با توافق طرفین حل می‌شود.