از سم‌زدایی تا اشتغال؛ نسخه جدید برای درمان اعتیاد

در سی و نهمین جلسه کمیته کشوری هماهنگی مراکز موضوع ماده ۱۶ قانون، جلسه‌ای در ستاد مبارزه با موادمخدر برگزار شد. مدیرکل درمان این ستاد، سلیمان عباسی، در حاشیه این نشست به توضیحاتی درباره طرح «مرکز امید و زندگی» پرداخت و گفت که این طرح به منظور بررسی چالش‌ها و نقاط ضعف موجود در مراکز ماده ۱۶ طراحی شده است. این مسائل مربوط به مراحل پذیرش، درمان و پیگیری وضعیت بیماران پس از ترخیص می‌باشد. عباسی بر اهمیت اصلاح فرآیندهای اولیه پذیرش معتادان متجاهر تاکید کرد و افزود که یکی از اهداف اصلی این طرح، ایجاد یک سیستم غربالگری موثر در هنگام ورود افراد است. در این مرحله، افراد براساس شرایط جسمی، روانی و اجتماعی‌شان مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. او اشاره کرد که برخی از افراد معرفی‌شده ممکن است معتاد نباشند و تنها به دلیل مشکلاتی چون بی‌خانمانی به این مراکز مراجعه کنند، لذا این افراد به مراکز حمایتی منتقل می‌شوند. همچنین، افراد تحت درمان در مراکز ماده ۱۵ که از حمایت‌های اجتماعی و خانوادگی برخوردارند، نیز به چرخه درمانی خود بازگردانده می‌شوند. مدیرکل درمان ستاد مبارزه با موادمخدر در ادامه گفت که هدف اصلی این طرح، حمایت از معتادان متجاهری است که فاقد منابع حمایتی و اجتماعی هستند و معمولاً با مسائلی همچون بیماری‌های جسمی و روانی دست و پنجه نرم می‌کنند. این افراد پس از ورود به مرکز، تحت معاینات پزشکی قرار می‌گیرند و خدمات اولیه شامل درمان زخم‌ها و آزمایش‌های لازم به آن‌ها ارائه می‌شود. وی بر اهمیت ارتقای استانداردهای درمانی در این مراکز جدید تاکید کرده و توضیح داد که پس از مراحل ابتدایی، بیماران به درمان سم‌زدایی می‌پردازند و پروتکل‌های درمانی به گونه‌ای بازنگری شده که عوارض دوران ترک به بهترین شکل مدیریت شود. عباسی همچنین تاکید کرد که رویکرد مرکز تنها محدود به درمان فیزیکی نمی‌شود، بلکه سلامت روان و توانمندسازی اجتماعی نیز به همان اندازه اهمیت دارد. به همین دلیل، خدمات مختلفی نظیر روان‌درمانی، مهارت‌آموزی و ورزش‌درمانی در این مراکز ارائه خواهد شد. او به بودن تیمی از نیروهای متخصص در این مراکز اشاره کرد که شامل پزشکان، روان‌پزشکان، روان‌شناسان و مددکاران اجتماعی است و هدفشان ارائه خدمات جامع به تمام افرادی است که تحت پوشش قرار می‌گیرند. عباسی با بیان اینکه توجه به دوران پس از ترخیص از جمله تحولات کلیدی این طرح است، گفت که یکی از نقاط ضعف گذشته، عدم وجود برنامه‌ای موثر برای زمان بعد از ترک بود. در این طرح، با معرفی نظام «مدیریت مورد»، مددکاران اجتماعی تا مدتی پس از ترخیص نیز با فرد در ارتباط خواهند بود و خدمات حمایتی لازم را برای تسهیل بازگشت آن‌ها به جامعه ارائه می‌کنند. مدیرکل درمان ستاد به ارائه را‌هکارهایی برای اشتغال و اسکان داوطلبان بهبودیافته نیز اشاره کرد و گفت که افرادی که نشانی از شغل ندارند، با کمک آموزش‌های فنی توانمند خواهند شد و به بازار کار معرفی خواهند شد. همچنین راهکارهایی برای اسکان افرادی که بی‌خانمان هستند، در نظر گرفته شده تا هیچ یک از آن‌ها بدون پشتیبانی رها نشوند. وی همچنین در خصوص کسانی که تحت درمان کامل قرار نمی‌گیرند، برنامه «مدیریت مصرف» را معرفی کرد که شامل کنترل رفتارهای پرخطر و ارائه خدمات درمانی و حمایتی می‌شود. عباسی به سامانه هوشمند «غوام» نیز اشاره کرد و گفت که این سامانه برای ثبت اطلاعات فردی و شناسایی سوابق درمانی در سطح کشور طراحی شده تا از سوءاستفاده در فرآیند درمان جلوگیری کند. او در نهایت تأکید کرد که طرح «مرکز امید و زندگی» به عنوان یک مجموعه جامع، تنها یک مرکز نگهداری نیست و هدف آن کمک به بازگشت افراد به زندگی سالم و مولد است. وی با تاکید بر اهمیت اراده در فرآیند درمان، گفت که وظیفه این مرکز ایجاد بسترهای لازم برای حمایت از افراد در مسیر بهبودی و بازگشت به جامعه است.