تشریح رویکردهای جدید درمان اعتیاد

جلسه نخست شورای فرهنگ و هنر در ستاد مبارزه با مواد مخدر با حضور جمعی از فعالان عرصه فرهنگی و هنری و با ریاست امیرحسین یاوری، معاون پیشگیری و درمان این ستاد، برگزار شد تا روندهای پیشگیرانه در برابر اعتیاد را بررسی کند. در این نشست، زهرا عابدینی، مدیرکل پیشگیری ستاد، با تأکید بر نقش بی‌بدیل ظرفیت‌های فرهنگی و هنری در آگاهی‌بخشی به جامعه گفت: اعتیاد تنها یک مسئله فردی نیست و به خانواده، گِروه‌های اجتماعی و محیط پیرامون فرد نیز بازتاب می‌دهد. از جمله عوامل مؤثر در گرایش به مواد مخدر می‌توان به ابعاد فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، فرصت‌های شغلی و سلامت روان اشاره کرد. او با اشاره به تجربیات جهانی یادآور شد که پیشگیری همچنان کارآمدترین و پایدارترین است و هر قدر سرمایه‌گذاری در این حوزه بیشتر شود، هزینه‌های درمان، مقابله و پیامدهای اجتماعی ناشی از این پدیده کاهش می‌یابد. عابدینی اضافه کرد که برای رسیدن به نتایج مطلوب، باید مجموعه‌ای از اقدام‌های آموزشی، مشاوره‌ای، توانمندسازی و مداخلات زودهنگام را در دستور کار قرار داد. با این حال، فرهنگ و هنر به دلیل قدرت نفوذشان بر ذهن و سبک زندگی افراد، جایگاهی ویژه می‌یابد. وی گفت: گاهی یک اثر سینمایی، نمایش یا روایت هنری می‌تواند تأثیرگذارتر از ساعات طولانی آموزش مستقیم باشد. اصولاً قانون می‌تواند محدودیت ایجاد کند، اما آموزش آگاهی می‌بخشد و فرهنگ می‌سازد. به باور وی، هنرمندان به عنوان معماران سرمایه اجتماعی و سازندگان ذهنیت نسل‌های آینده، با روایت دقیق از عادی‌سازی مصرف مواد مخدر می‌توانند تصویری روشن از پیامدهای آن ارائه دهند و از بروز رفتاری خطرناک جلوگیری کنند. عابدینی افزود که تقویت تاب‌آوری اجتماعی از طریق تولیدات فرهنگی و هنری ضروری است و باید آثار متناسب با دغدغه‌ها و نیازهای نسل جدید تولید و ارائه شود. او همچنین خواستار شکل‌گیری یک شور و جریان ملی فرهنگی در زمینه پیشگیری از اعتیاد شد و تأکید کرد که ستاد آمادگی دارد از تمامی ظرفیت‌های قانونی و حمایتی برای همکاری با جامعه هنر استفاده کند. در ادامه نشست، سلیمان عباسی، مدیرکل درمان ستاد، رویکردهای تازه درمانی در کشور را تشریح کرد و توضیح داد که نگاه ستاد به درمان فقط به دوران مصرف محدود نیست و روند درمان در سه فاز «پیش از اعتیاد»، «حین مصرف» و «پس از درمان» دنبال می‌شود. او اشاره کرد که_origin افسردگی، انزوای اجتماعی و مشکلات خانوادگی و آسیب‌های روانی می‌تواند پیش از مصرف پدید آید و رویکرد جدید کوشش دارد با خدمات مشاوره‌ای، روان‌شناختی و روان‌پزشکی ریشه‌های این آسیب را شناسایی و درمان کند. عباسی توضیح داد که درمان جامع به این معناست که هم به جسم و هم به حوزه‌های روانی، خانوادگی و اجتماعی فرد توجه شود. او همچنین از ظرفیت‌های هنردرمانی و موسیقی‌درمانی به عنوان ابزارهای مؤثر در ارتقای سلامت روان بیماران نام برد و گفت استفاده از این ظرفیت‌ها می‌تواند اثربخشی درمان را افزایش دهد. همچنین از طرحی به نام «مدیریت مورد» سخن گفت تا پس از ترخیص، ارتباط مددکاران با فرد و خانواده حفظ شود و احتمال بازگشت به مصرف کاهش یابد. وضعیت اشتغال و معیشت افراد در این طرح به طور مستمر پایش می‌شود تا مسیر بازگشت به زندگی سالم هموارتر گردد. عباسی با اشاره به اجرای طرح‌های کاهش آسیب، از توسعه سامانه‌های هوشمند نظارتی در بخش درمان و سامان‌دهی مصرف‌کنندگان خبر داد و ادامه داد که این سامانه‌ها سوابق افراد را مشخص و مصرف‌کنندگان را از خرده‌فروشان و قاچاقچیان تفکیک می‌کنند. او درباره ظرفیت مراکز درمانی کشور هم گفت که در حال حاضر حدود ۹ هزار مرکز درمان سرپایی و ۹۳ مرکز جامع نگهداری و درمان فعال هستند که خدمات درمانی، روان‌شناختی و بازتوانی ارائه می‌دهند. او از اجرای طرح‌هایی مانند تحول درمان، مراکز امید و زندگی، درمان مادران باردار دارای اعتیاد و درمان کودکان و نوجوانان در معرض آسیب خبر داد و به توسعه روش‌های دارویی نوین اشاره کرد. استفاده از داروهای طولانی‌اثر نیز به عنوان یکی از رویکردهای جدید برای کاهش میل به مصرف و کمک به بازگشت به زندگی عادی مطرح شد. در پایان، عباسی به نقش برجسته جامعه هنری در فرایند درمان و بازتوانی اجتماعی تأکید کرد و گفت هنرمندان با زبان هنر می‌توانند امید و آگاهی را به جامعه منتقل کنند و در کاهش آسیب‌های اجتماعی و حمایت از جوانان نقش مهمی ایفا کنند.