دود وابستگی ریال به دلار در چشم مردم

به گزارش ایران اکونومیست؛ وابستگی ریال به دلار فشار بر اقتصاد و معیشت مردم ایجاد کرده؛ راهکارهای کوتاه‌مدت و ساختاری برای ثبات پول ملی.

بر اساس گزارش بنکر، در ایران امروز، ریال دیگر یک پول مستقل نیست. ارزش آن نه بر اساس توان تولیدی کشور، نه رفاه مردم و نه ظرفیت‌های داخلی تعیین می‌شود، بلکه مستقیماً به نرخ دلار وابسته است. این وابستگی، نتیجه سال‌ها سیاست‌گذاری اقتصادی ناپایدار است و اکنون آثارش را در قالب تورم مزمن، بی‌ثباتی بازارها و سردرگمی مردم نشان می‌دهد.

وقتی افزایش دلار مساوی کاهش قدرت خرید است

هر نوسان در بازار ارز، سریعاً به تورم عمومی تبدیل می‌شود. افزایش نرخ دلار دیگر یک عدد روی تابلوی صرافی نیست؛ یعنی کاهش قدرت خرید مردم، بی‌ثباتی قیمت‌ها و از بین رفتن امکان برنامه‌ریزی اقتصادی برای کسب‌وکارها.

برخلاف تصور عموم، فشار اصلی ناشی از گرانی‌ها به جای مصرف‌کنندگان نهایی، بر دوش کسبه و فعالان بازار است. کسانی که باید کالا بخرند، بفروشند و جایگزین کنند، اما در بازاری که قیمت فردا نامعلوم است، در حالت تعلیق دائمی قرار می‌گیرند.

چرخه بی‌ثباتی چگونه شکل می‌گیرد؟

زمانی که فروشنده نمی‌داند کالایی که امروز می‌فروشد فردا با چه قیمتی جایگزین خواهد شد، مجبور به افزایش قیمت، توقف فروش یا اتخاذ رفتارهای محافظه‌کارانه می‌شود. این رفتار، نااطمینانی را در کل اقتصاد تکرار می‌کند و فشار تورمی را تشدید می‌کند.

چرا نرخ ارز به سرعت جهش می‌کند؟

چند عامل باعث بی‌ثباتی نرخ دلار شده‌اند:

محدودیت درآمدهای ارزی به دلیل مشکلات فروش نفت و کاهش قیمت جهانی

ضعف ابزارهای دولت برای مدیریت بازار ارز

سیاست‌گذاری بر پایه ارز تک‌نرخی و بازار آزاد، در شرایط تحریمی

نتیجه اینکه هر شوک سیاسی، هر تغییر مدیریتی و هر خبر منفی، فوراً در نرخ دلار منعکس می‌شود.

نقش سیستم بانکی در بحران ارزی

بانک‌ها با خلق پول بدون پشتوانه، منابع عظیمی در اختیار قشری خاص قرار می‌دهند که بدون مشارکت در تولید واقعی، به دارایی‌های ارزی دسترسی دارد. این گروه، نه تنها نسبت به افزایش دلار حساس نیست، بلکه خود محرک افزایش نرخ ارز می‌شود.

راهکارهای کوتاه‌مدت برای مهار بحران

کنترل واردات کالاهای غیرضروری و لوکس: منابع ارزی محدود کشور باید صرف نیازهای اساسی، تولید و کالاهای حیاتی شود.

محدود کردن خروج سرمایه از کشور: جلوگیری از تضعیف پول ملی و کاهش فشار بر بازار ارز.

مدیریت مستقیم دولت در واردات و تثبیت قیمت‌ها: تضمین دسترسی مردم به کالاهای ضروری با قیمت ثابت.

راهکارهای بلندمدت: استقلال ریال از دلار

برای کاهش وابستگی پول ملی به دلار:

دولت باید واردات و صادرات کالاهای ضروری را مدیریت کند.

نظام توزیع با ابزارهای هوشمند و شفاف ساماندهی شود.

اصلاح نظام بانکی و محدودسازی خلق پول بدون پشتوانه، پیش‌شرط هرگونه ثبات ارزی و پولی است.

ادامه مسیر فعلی به معنای افزایش بی‌وقفه نرخ دلار و فشار بر معیشت مردم است. نسخه‌های بازار آزاد و ارز رها شده، در شرایط امروز ایران، نه درمان بلکه بخشی از بیماری هستند. دولت باید شجاعانه وارد عمل شود، منابع ملی را مدیریت کند و ثبات اقتصادی ایجاد کند.

اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند شجاعت در تغییر الگوی حکمرانی است. با مدیریت هوشمندانه، کنترل تقاضای ارزی و اصلاح نظام بانکی، می‌توان ریال را از قید دلار آزاد کرد و ثبات واقعی به اقتصاد کشور بازگرداند.