پس از دو جنگ، قواعد قبلی فروپاشید و قواعد دیپلماتیک جدیدی براساس اقتضائات جدید محیط مناقشه میان دو کشور ایجاد شد که حفظ کانالهای دیپلماتیک را نه انتخابی بلکه الزامی کرده است.
الزام بدین معنا که تابوی جنگ شکسته شد و طرفین برای مدیریت هزینههای جنگ جاری و عبور از جنگ مداوم، ملزم به حفظ کانالهای ارتباطی هستند. قاعده جدید دیگر اینکه، مناقشه میان دو کشور دیگر تکوجهی و پروندهمحور نیست؛ بلکه چندوجهی و مسئلهمحور است. بدینمعنا که پروندههای مختلف با هم تلاقی پیدا کردهاند و مانند سابق صرفا با یک پرونده مشخص مثل هستهای یا یک پرونده خاص منطقهای مثل عراق و افغانستان مواجه نیستیم.
همین مسئله حل مناقشه را دشوارتر، پیچیدهتر و ناپایدارتر میکند.
موضوع دیگر اینکه، دیپلماسی کنونی میان دو کشور «دیپلماسی جنگ» است و نه دیپلماسی «حل مناقشه»! از دل دیپلماسی جنگ گاهی توقف آتش و توافق محدود بیرون میآید و گاهی خود آتش!
در این راستا، طرفین به حفظ کانالهای ارتباطی نیاز دارند، اما الزاماً ممکن است خود را نیازمند توافق نبینند؛ یا دستکم، توافق را در یک بازه زمانی مشخص در اولویت قرار ندهند. همچنین، هر دو طرف ممکن است به استمرار دیپلماسی نیاز داشته باشند، اما درباره کارکرد، هدف و نتیجه مطلوب آن توافق ندارند که همین مسئله کار را برای حل بحران دشوار میکند.
از طرف دیگر، دیپلماسی ایران و آمریکا وارد مرحلهای شده است که در آن، جنگ دیگر صرفاً شکست دیپلماسی نیست، بلکه به یکی از متغیرهای دائمی شکلدهنده به آن تبدیل شده است.
به طورکلی، این قواعد جدید منعکس کننده این است که تداوم مسیر دیپلماسی میان دو کشور یک ضرورت است حتی اگر این ضرورت محبوب یا مطلوب نباشد. طرفین برای مدیریت هزینههای درگیری، مدیریت سطح تنش، توافقهای موردی، خرید زمان و اگر شرایطی فراهم شود توافق پایان جنگ، این ضرورت را ادراک میکنند که بستن کامل پنجره دیپلماسی مطلوب نیست!#مصطفی_نجفی