رشد منفی ساخت و ساز در ایران؛ رکود تورمی و کاهش قدرت خرید، عوامل اصلی

به گزارش ایران اکونومیست؛ بخش ساختمان در فصل بهار سال ۱۴۰۵ با رشد منفی ۴.۶ درصدی مواجه شده است که این آمار نشان‌دهنده کاهش قابل توجه ساخت و ساز در کشور است. بانک مرکزی نیز برای کل سال ۱۴۰۴، رشد منفی ۱۵.۸ درصدی را برای این بخش گزارش کرده است. این روند نزولی در ساخت و ساز، مستقیماً بر عرضه مسکن تأثیر گذاشته و منجر به افزایش فشار بر قیمت‌ها و دور شدن بیشتر مردم از خانه دار شدن می‌شود. همچنین، این وضعیت، بار سنگین اجاره بها را بر دوش مستأجران افزایش می‌دهد، به طوری که در حال حاضر نیمی از هزینه‌های خانوار صرف تأمین مسکن می‌شود. رونق صنعت ساخت و ساز، تنها به حوزه مسکن محدود نمی‌شود و به عنوان یک صنعت پیشران، تأثیرات گسترده‌ای بر صنایع دیگر از جمله سیمان، فولاد، آجر، شیشه، کاشی، تأسیسات، حمل و نقل و لوازم خانگی دارد و آغاز هر پروژه ساختمانی، منجر به ایجاد مشاغل متعدد می‌شود. بیژن خطیبی، عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی، در تشریح دلایل این رکود، به پدیده «رکود تورمی» اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، قدرت خرید مردم به شدت کاهش یافته است، در حالی که هزینه‌های ساخت و ساز به دلایل مختلف افزایش یافته است. این شکاف بین کاهش توان خرید و افزایش هزینه‌ها، باعث شده است که تقاضا نتواند عرضه موجود را جذب کند. وی افزود: اگرچه وابستگی صنعت ساخت و ساز به خارج از کشور کاهش یافته و بسیاری از نیازها در داخل تأمین می‌شود، اما افزایش هزینه‌ها همچنان یک چالش جدی است. خطیبی با اشاره به افزایش تورمی ۶۰ تا ۱۰۰ درصدی کالاها در سال جاری، تأکید کرد که این امر مستقیماً بر قیمت تمام شده ساخت و ساز اثر گذاشته و قدرت خرید خانوارها را به حدی کاهش داده که دستیابی به مسکن برای خانواده‌های معمولی نیازمند سال‌ها تلاش است. وی همچنین به شرایط جنگ فرسایشی که کشور با آن روبروست اشاره کرد و گفت: در چنین شرایطی، اولویت دولت‌ها، تأمین معیشت و خوراک مردم است. این عضو هیئت مدیره سازمان نظام مهندسی، راهکار پیشنهادی برای خروج از این وضعیت را سوق دادن ساخت و ساز به سمت متراژهای پایین‌تر دانست تا جوانان بتوانند صاحب سرپناه شوند. وی همچنین بیان کرد که برای رونق هر صنعتی، توانایی خرید متقاضیان ضروری است و در حال حاضر سازندگان با تغییرات روزانه قیمت‌ها و عدم توانایی خریداران در تأمین هزینه‌ها مواجه هستند. خطیبی در پایان، نظام بانکی را به اقدام جدی‌تر برای افزایش قدرت خرید مردم فراخواند و پیشنهاد کرد وام‌های بلندمدت با اقساط قابل بازپرداخت ارائه شود. وی با انتقاد از وام‌های با اقساط سنگین، خواستار اقدامات پلکانی بانک‌ها برای خروج از رکود تورمی شد و گفت: تقاضا برای مسکن وجود دارد، اما قدرت خرید آن وجود ندارد. وی همچنین کنترل دستوری بازار را مؤثر ندانست و به مشکلات تولیدکنندگان از جمله قطعی برق در تابستان و گاز در زمستان اشاره کرد.