بحران کمآبی و خشکسالیهای مداوم، تأمین آب شرب را به یکی از جدیترین چالشهای ایران تبدیل کرده است؛ وضعیتی که ضرورت مدیریت مصرف و اصلاح الگوی استفاده از آب را بیش از پیش آشکار میسازد. در این میان، بهکارگیری تجهیزات کاهنده مصرف آب به عنوان راهکاری اقتصادی و کارآمد، توجه شرکتهای آب و فاضلاب را به خود جلب کرده است؛ ابزارهایی که علاوه بر جلوگیری از هدررفت آب، به کاهش مبلغ قبوض مشترکان نیز کمک میکنند. این تجهیزات با تنظیم جریان خروجی شیرآلات، بدون افت کارایی، امکان بهرهبرداری بهینه از آب را فراهم میسازند و نقشی کلیدی در بهینهسازی الگوی مصرف خانوارهای مسکونی و واحدهای تجاری و عمومی ایفا میکنند. متخصصان حوزه آب تأکید میکنند که گسترش استفاده از این ابزارها، بهویژه در کلانشهرها و مناطق مواجه با تنش آبی، راهکاری عملی برای کنترل تقاضا به شمار میرود. با این حال، میزان اثربخشی آنها به عواملی چون کیفیت نصب، هماهنگی با نوع شیرآلات و همکاری شهروندان در اصلاح عادتهای روزمره وابسته است. در همین راستا، بهنام بخشی، سخنگوی آبفای استان تهران، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان بیان کرد: تابستان گذشته با همراهی ارزشمند شهروندان، دستاوردی بزرگ حاصل شد و توانستیم از روزهای سخت کمآبی عبور کنیم. استفاده گسترده از کاهندههای مصرف، همبستگی اجتماعی چشمگیری را در پایتخت شکل داد و به اندازهای معادل حجم سد لتیان صرفهجویی به همراه داشت. وی افزود: افزون بر توصیههای مربوط به مدیریت مصرف، حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار قطعه کاهنده در بیش از ۸۰۰ هزار ساختمان مسکونی، تجاری، عمومی و آموزشی نصب شده است. بخشی یادآور شد: مسئولیتپذیری مردم و تغییر رویکرد آنها در مصرف آب، به همراه بهرهگیری از این تجهیزات، موجب شد تهران از بحران کمآبی تابستان به سلامت عبور کند. سخنگوی آبفای استان تهران خاطرنشان کرد: از زمان آغاز پویش کاهنده در زمستان سال گذشته، نزدیک به ۳۰۰ هزار واحد تا پایان سال ۱۴۰۴ و اخیراً نیز ۵۰۰ هزار واحد دیگر به این تجهیزات مجهز شدند تا مجموع واحدهای برخوردار به بیش از ۸۰۰ هزار مورد برسد. او همچنین اعلام کرد که هدفگذاری برای تجهیز ۷۰۰ هزار واحد دیگر نیز در دستور کار قرار دارد و در مجموع، تجهیز یک میلیون و ۵۰۰ هزار واحد مسکونی، تجاری، آموزشی و عمومی پیشبینی شده است. بخشی با اشاره به نقش این تجهیزات در افت سرانه مصرف عنوان کرد: کاهندهها حداقل ۲۵ درصد در کاهش مصرف مؤثرند و چنانچه با اصلاح رفتارهای مصرفی و مدیریت فشار در منازل همراه شوند، این رقم در برخی موارد تا ۴۰ درصد نیز افزایش مییابد. وی افزود: این کاهش مصرف بهطور مستقیم بر قبض آببها اثرگذار است؛ به طوری که مشترکانی با کاهش ۲۵ تا ۴۰ درصدی مصرف و جابجایی از گروه پرمصرف به خوشمصرف، میتوانند هزینههای قبض خود را تا حدود ۵۰ درصد کاهش دهند. از سوی دیگر، سید علی سیدزاده، سخنگوی صنعت آب و فاضلاب کشور، با تشریح آخرین وضعیت طرح نصب تجهیزات کاهنده گفت: سال گذشته نصب حدود ۷ میلیون قطعه کاهنده در سراسر کشور برنامهریزی شد که تأمین مالی آن غالباً از محل بودجههای ملی و منابع عمرانی دولت، با اولویت مراکز آموزشی، مذهبی و مدارس صورت میگیرد. وی افزود: بر اساس تازهترین آمار، تا کنون بیش از ۳ میلیون قطعه کاهنده در کشور نصب شده که پیشرفتی قابل توجه محسوب میشود. هدف از اجرای این طرح، علاوه بر صرفهجویی، فرهنگسازی و نهادینه کردن استفاده از این تجهیزات در لایههای گوناگون جامعه است. صاحبنظران بر این باورند که مدیریت منابع آب و توسعه تجهیزات کاهنده باید بخشی از یک برنامه جامع به شمار رود؛ چرا که صرفهجویی از طریق افزایش ظرفیتهای تولید و انتقال مقدور نیست و کنترل تقاضا همزمان باید اولویت داشته باشد. یکی از مزیتهای برجسته کاهندهها، امکان نصب سریع و آسان آنها در بناهای موجود است؛ برخلاف پروژههای زیربنایی که نیازمند سرمایهگذاری کلان و زمان طولانی هستند، این تجهیزات در مدتزمان کوتاهتری به کاهش مصرف میانجامند. با این وجود، برای دستیابی به دستاوردهای پایدار، رعایت نکاتی ضروری است: نخست، بهکارگیری تجهیزات استاندارد متناسب با فشار شبکه؛ دوم، آموزش کاربران برای استفاده درست؛ و سوم، ارزیابی مستمر میزان صرفهجوییهای واقعی پس از نصب. همچنین نباید از یاد برد که کاهندهها بهتنهایی راه حل قطعی بحران آب نیستند؛ بلکه کنترل هدررفت شبکه توزیع، اصلاح الگوی کشت، بازچرخانی پساب، مدیریت آبهای زیرزمینی و ارتقای فرهنگ عمومی باید در کنار این راهکارها پیگیری شوند. در مجموع، تجربه موفق پویش کاهندههای مصرف در تهران نشان میدهد که تلفیق فناوریهای کمهزینه با مشارکت عمومی میتواند نقشی مؤثر در عبور از بحرانهای آبی ایفا کند. هدفگذاری برای تجهیز یک میلیون و ۵۰۰ هزار ساختمان، در صورت استمرار همراهی شهروندان، گامی بلند در جهت کاهش فشار بر منابع آب پایتخت خواهد بود. منبع: باشگاه خبرنگاران جوان