بهرام حسن زاده؛
وقتی فشارهای اقتصادی و اجتماعی، زندگی روزمره را فرسوده میکنند، آستانه تحمل برخی افراد نیز پایین میآید. در چنین شرایطی، یک برخورد لفظی ساده ممکن است به درگیری فیزیکی و حتی جنایت منجر شود.
آمار نزاع در ایران هشداردهنده است؛ اما راه مقابله با آن، تشخیص بیماری دیگران از روی رفتارشان نیست، بلکه شناخت خطر و پرهیز از درگیری است.
روزانه حدود ۳۰۰ مراجعه در استان تهران
بر اساس آمار منتشرشده از پزشکی قانونی، در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴، تعداد ۳۰۹ هزار و ۸۱۱ نفر در کشور به دلیل صدمات ناشی از نزاع به مراکز پزشکی قانونی مراجعه کردند.
سهم استان تهران ۵۴ هزار و ۴۸۳ نفر بود؛ یعنی بهطور میانگین حدود ۳۰۰ مراجعه در روز.
این آمار فقط افرادی را دربرمیگیرد که به دلیل آسیب ناشی از نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کردهاند.
بنابراین، تصویر کاملی از تمام مشاجرهها و درگیریهای ثبتنشده جامعه ارائه نمیدهد.
جامعهای زیر فشار روانی
بر اساس اظهارات مقامهای وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۴، شیوع اختلالات افسردگی و اضطرابی در ایران حدود ۲۵ درصد گزارش شده است.
این رقم ضرورت توجه جدی به سلامت روان را نشان میدهد، اما به معنای آن نیست که یکچهارم مردم خطرناکاند یا باید در مراکز روانپزشکی بستری شوند.
فشار اقتصادی، ناامنی شغلی، مشکلات خانوادگی، آینده نامطمئن و احساس بیعدالتی میتوانند سلامت روان و توانایی مدیریت تنش را تحت تأثیر قرار دهند. در کنار این عوامل، ضعف آموزش مهارتهای گفتوگو و حل اختلاف نیز میتواند به تشدید تعارضها کمک کند. البته از روی یک رفتار عصبی یا غیرمنطقی نمیتوان درباره سلامت روان یک فرد تشخیص پزشکی داد.
با آدم دعواطلب چگونه برخورد کنیم؟
وقتی با فردی روبهرو میشوید که به هر بهانهای پرخاش میکند، توهین میکند یا به دنبال درگیری است، لازم نیست ثابت کنید حق با شماست. ممکن است او تحت فشار باشد، کنترل خشم نداشته باشد یا صرفاً رفتاری پرخاشگرانه انتخاب کرده باشد. شما از علت واقعی رفتار او خبر ندارید.
صدایتان را بالا نبرید، توهین را با توهین پاسخ ندهید و وارد مسابقهای برای اثبات برتری خود نشوید. اگر نشانههای تهدید یا احتمال خشونت وجود دارد، فاصله بگیرید و به مکانی امن بروید. در صورت خطر فوری، از دیگران یا نیروهای امدادی کمک بخواهید.
عقبنشینی از یک دعوای بیارزش، ترس نیست؛ انتخاب عقلانی برای حفظ جان و آرامش است.
در جامعهای که فشارهای اقتصادی و اجتماعی بر زندگی مردم سنگینی میکند، باید احتمال روبهرو شدن با افرادی را جدی گرفت که تحمل اختلاف و کنترل خشم برایشان دشوار شده است. بااینحال، نباید هر فرد بیمنطق یا پرخاشگر را بیمار روانی نامید یا بیماران روانی را با خشونت یکسان دانست.
مسئولیت اصلی فقط بر دوش افراد نیست. پیشگیری از خشونت به بهبود شرایط زندگی، دسترسی به خدمات سلامت روان، آموزش مهارتهای ارتباطی و پاسخگویی نهادهای مسئول نیاز دارد.
در برخورد با فرد دعواطلب، قرار نیست شما او را درمان کنید؛ کافی است اجازه ندهید عصبانیت او، زندگی شما را به خطر بیندازد.
منابع: اظهارات وزارت بهداشت درباره شیوع اختلالات افسردگی و اضطرابی در ایران؛ آمار پزشکی قانونی درباره مراجعات ناشی از نزاع در ششماهه نخست ۱۴۰۴.