تورم به حوزه بهداشت رسید؛ رشد ۶۸۸ درصدی مایع لباسشویی و ۱۱۶۴ درصدی صابون

افزایش بی‌وقفه قیمت کالا‌های مصرفی، دیگر تنها سفره خانوار را کوچک نکرده، بلکه دامنه آن به قفسه مواد شوینده و محصولات بهداشت فردی نیز رسیده است. این اقلام که تا چند سال پیش از ضروری‌ترین خرید‌های ماهانه محسوب می‌شدند، اکنون برای بخشی از جامعه به کالاهایی تبدیل شده‌اند که می‌توان مصرفشان را کاهش داد، خریدشان را به تعویق انداخت یا به سراغ نمونه‌های ارزان‌تر رفت. این روند از شوینده‌های لباس و ظرف آغاز شده و به شامپو، صابون و سایر محصولات بهداشتی گسترش یافته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که رشد قیمت در این بازار طی سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۵ صرفاً یک افزایش مقطعی نبوده و در چند مرحله تکرار شده است. در خرداد ۱۴۰۱، انجمن صنایع شوینده از افزایش هزینه‌های تولید، نرخ ارز و مشکلات تأمین مواد اولیه خبر داد و با وجود درخواست افزایش ۳۰ تا ۸۰ درصدی از سوی تولیدکنندگان، سازمان حمایت تنها با افزایش ۱۵ درصدی موافقت کرد. این افزایش‌ها در سال‌های بعد نیز ادامه یافت. در بهمن ۱۴۰۳، قیمت انواع شوینده به طور متوسط ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش یافت. در همان زمان، مایع لباسشویی ۲.۵ لیتری اکتیو با قیمت ۱۸۰ هزار تومان و مایع لباسشویی ۴ لیتری پرسیل با قیمت ۲۷۵ هزار تومان عرضه می‌شد. در خرداد ۱۴۰۴ نیز گزارش‌های بازار از رشد ۱۸ تا ۳۰ درصدی برخی شوینده‌ها نسبت به بهمن سال قبل حکایت داشت و قیمت مایع لباسشویی اکتیو ۲.۵ لیتری به ۲۱۳ هزار تومان رسید. در شهریور همان سال، همین محصول در برخی فروشگاه‌ها به حدود ۳۱۰ هزار تومان افزایش یافت که نشان‌دهنده رشد قابل توجه در مدت کوتاه بود. در سال ۱۴۰۵ نیز دبیر انجمن تولیدکنندگان مواد شوینده اعلام کرد که از ۱۵ اردیبهشت، قیمت پودر‌های شوینده به طور متوسط ۲۰ درصد و مایعات شوینده حدود ۳۰ درصد افزایش یافته است. **مایع لباسشویی؛ کالایی که دیگر ارزان نیست** برای خانواده‌هایی که در سال ۱۴۰۱ خرید یک بطری چند لیتری مایع لباسشویی بخشی عادی از سبد خرید ماهانه آن‌ها بود، قیمت‌های امروز معنای متفاوتی دارد. نمونه‌های موجود در بازار نشان می‌دهد که قیمت مایع لباسشویی‌های داخلی طی چهار سال گذشته چندین برابر شده است. این مسئله تنها به قیمت یک بطری محدود نمی‌شود؛ خانواده‌ای که ماهانه چندین بار لباس می‌شوید، در طول چند ماه نیازمند خرید چندین بطری شوینده خواهد بود. به این ترتیب، هزینه‌ای که در گذشته در حاشیه بودجه خانوار قرار داشت، اکنون به یکی از هزینه‌های ثابت و قابل توجه تبدیل شده است. **شامپو؛ از کالای بهداشتی تا کالای قابل حذف** شامپو نیز از این موج گرانی در امان نمانده است. در بهمن ۱۴۰۱، قیمت شامپو سدر صحت ۳۰۰ میلی‌لیتری حدود ۱۹ هزار و ۴۳۰ تومان، شامپو پرژک ۴۵۰ میلی‌لیتری حدود ۳۲ هزار و ۸۳۵ تومان، شامپو اکتیو ۴۰۰ میلی‌لیتری حدود ۳۵ هزار و ۳۳۰ تومان و شامپو شبنم یک کیلویی حدود ۳۳ هزار و ۱۵۰ تومان بود. اما امروز، همین گروه کالا در محدوده‌ای کاملاً متفاوت قرار گرفته است. قیمت شامپو شبنم در پایش‌های بازار ۱۴۰۵ برای برخی مدل‌ها به حدود ۱۸۸ هزار تومان رسیده و شامپو اکتیو ۴۰۰ میلی‌لیتری نیز با قیمت بیش از ۲۲۵ هزار تومان عرضه می‌شود. **صابون گلنار؛ نماد ارزان‌قیمت‌ها هم گران شد** شاید هیچ محصولی به اندازه صابون گلنار نماد شوینده ارزان‌قیمت در بازار ایران نباشد. در دی ۱۴۰۱، بسته شش‌عددی صابون گلنار سبز حدود ۴۴ هزار و ۵۰۰ تومان و مدل زرد و صورتی حدود ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان قیمت داشت. اما اکنون حتی این محصول ساده نیز دیگر کالای کم‌هزینه‌ای محسوب نمی‌شود. پایش‌های بازار در سال ۱۴۰۵ قیمت صابون گلنار را تا حدود ۱۳۷ هزار تومان برای بسته عرضه‌شده نشان می‌دهد و گزارش‌های بازار از جهش قیمت این محصول خبر داده‌اند. **وقتی تمیزی هم اولویت دوم می‌شود** کاهش قدرت خرید تنها به معنای حذف کالا‌های لوکس نیست. در مرحله اول، خانواده‌ها از خرید کالا‌های غیرضروری چشم‌پوشی می‌کنند، سپس کیفیت را پایین می‌آورند، بعد به سراغ برند‌های ارزان‌تر می‌روند و در نهایت ممکن است مصرف برخی کالا‌های ضروری را نیز کاهش دهند. این اتفاق در بازار شوینده‌ها کاملاً مشهود است. در مهر ۱۴۰۵، رئیس انجمن صنایع شوینده، آرایشی و بهداشتی از کاهش تقاضا برای محصولات شوینده، بهداشتی و آرایشی در نتیجه افت قدرت خرید خانوار‌ها خبر داد و افزایش خرید اعتباری را یکی از نشانه‌های این فشار دانست. این تغییر رفتار اهمیت زیادی دارد. شوینده لباس را نمی‌توان برای همیشه حذف کرد؛ اما می‌توان فاصله بین دو خرید را بیشتر کرد، لباس‌ها را با دفعات کمتر شست، از مقدار کمتری شوینده استفاده کرد یا به سراغ محصولاتی با کیفیت پایین‌تر رفت. در مورد شامپو و صابون نیز همین الگو ممکن است رخ دهد. در چنین شرایطی، تورم دیگر صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه به مسئله‌ای مرتبط با کیفیت زندگی و بهداشت عمومی تبدیل می‌شود. **بهداشت قربانی بعدی تورم** در سال‌های گذشته، کوچک شدن سفره خانوار عمدتاً با حذف گوشت، میوه، لبنیات یا کاهش کیفیت مواد غذایی توصیف می‌شد. اکنون دامنه این حذف به کالا‌های بهداشتی نیز رسیده است. گزارش‌های مربوط به بازار شوینده‌ها نشان می‌دهد که افزایش قیمت در این گروه به صورت چندمرحله‌ای اتفاق افتاده و تنها در سال ۱۴۰۵ نیز یک مرحله افزایش حدود ۲۰ تا ۳۰ درصدی برای محصولات مختلف اعلام شده است. در واقع، خانوار با یک انتخاب دشوار روبه‌روست: پول محدود خود را باید میان غذا، مسکن، درمان، حمل‌ونقل، آموزش و حالا شوینده و بهداشت تقسیم کند. در چنین شرایطی، محصولی مانند شامپو یا صابون که در ظاهر می‌توان خرید آن را چند روز یا چند هفته به تعویق انداخت، به نخستین قربانی کاهش قدرت خرید تبدیل می‌شود. پیامد این روند تنها کاهش رفاه نیست. کاهش مصرف محصولات بهداشتی می‌تواند کیفیت زندگی خانوار را تحت تأثیر قرار دهد و فشار بیشتری بر خانواده‌هایی وارد کند که پیش از این نیز بخش بزرگی از درآمد خود را صرف نیاز‌های ضروری می‌کردند. گرانی مواد شوینده در نهایت تصویری روشن از تغییر ماهیت سبد خانوار ارائه می‌دهد؛ سبدی که زمانی از «نیاز‌های ضروری» تشکیل می‌شد، اکنون در حال تبدیل شدن به فهرستی از «ضروری‌ترین‌ها» است. در این فهرست، هر کالایی که امکان حذف، کاهش مصرف یا جایگزینی داشته باشد، دیر یا زود از سبد خرید کنار گذاشته می‌شود. شاید به همین دلیل است که امروز مسئله فقط «گران شدن شوینده» نیست؛ بلکه این است که در اقتصادی که هزینه‌های خوراک و مسکن بخش بزرگی از درآمد خانوار را می‌بلعد، حتی تمیزی لباس، شست‌وشوی بدن و مراقبت‌های ابتدایی بهداشتی نیز به هزینه‌هایی تبدیل شده‌اند که برخی خانواده‌ها ناچارند برای تأمین آن‌ها حساب‌وکتاب کنند. (آفتاب نیوز)