دولت‌های میزبان پایگاه‌های آمریکایی و معادله سخت جنگ

به گزارش ایران اکونومیست؛ جنگ ایران و آمریکا معادله امنیتی کشورهای عربی را با پرسشی جدی روبه‌رو کرده است.

باشگاه خبرنگاران؛ پایگاه‌های نظامی آمریکا در کشور‌های حاشیه خلیج فارس سال‌ها یکی از مهم‌ترین ابزار‌های واشنگتن برای اعمال قدرت نظامی و حمایت از متحدان منطقه‌ای خود بوده‌اند.

 با این حال، گسترش تقابل با ایران نشان داده که این تأسیسات، در کنار کارکرد عملیاتی و دفاعی، می‌توانند به یکی از نقاط آسیب‌پذیر آرایش نظامی آمریکا و کشور‌های میزبان تبدیل شوند؛ مسئله‌ای که بحث درباره آینده حضور نظامی واشنگتن در منطقه را جدی‌تر کرده است.

اما یک نکته مهم؛ چرا آمریکا باید هزاران کیلومتر دور‌تر از خانه خود، لشکرکشی به کشور‌های منطقه کرده و ملت‌های منطقه را تحقیر و ضعیف نماید. می‌توان گفت این پایگاه‌ها زمینه‌ای برای ایجاد ترس در روسای حکومت‌های این کشورهاست و در مرحله دوم به اصطلاح ایجاد امنیت برای این کشورهای میزبان.

واقعیت پنهان این است که پنتاگون پس از سال ۲۰۰۲ وجوه قابل توجهی را با هدف ساخت، تجهیز و گسترش پایگاه‌های نظامی زمینی، هوایی و دریایی خود در منطقه خلیج‌فارس و مناطق نزدیک به آن اختصاص داده است که به گفته کارشناسان بزرگ‌ترین هدف آمریکا از این کار جلوگیری از نفوذ جمهوری اسلامی ایران است؛ هدفی که نه تنها آمریکا ذره‌ای به آن نزدیک نشد؛ بلکه امروز حتی همین پایگاه‌ها را هم در پی حملات کوبنده ایران در اختیار ندارد و مجبور به تخلیه بیشتر آن‌ها شده است.

پایگاه العدید در قطر، مقر مهم فرماندهی هوایی آمریکا در منطقه، و تأسیسات ناوگان پنجم نیروی دریایی این کشور در بحرین، از مراکز کلیدی عملیات نظامی واشنگتن به شمار می‌روند. آمریکا همچنین در کویت و امارات حضور نظامی دارد و از امکاناتی در عربستان و عمان استفاده می‌کند.

این شبکه، امکان استقرار نیرو، پشتیبانی لجستیکی، جمع‌آوری اطلاعات و اجرای عملیات را برای آمریکا فراهم می‌کند؛ اما همین تمرکز امکانات نظامی در نزدیکی ایران، در شرایط جنگی محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند.

شورای روابط خارجی آمریکا در تحلیلی در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶ نوشت که جنگ با ایران آسیب‌پذیری الگوی استقرار نیرو‌های آمریکایی در خلیج فارس را آشکار کرده است. بر اساس این تحلیل، نزدیکی پایگاه‌ها به ایران و توان موشکی و پهپادی این کشور، حفاظت از نیرو‌ها و تجهیزات آمریکایی را با دشواری بیشتری مواجه می‌کند.

اهمیت این موضوع در آن است که پایگاه‌های نظامی، برخلاف تصور رایج از مراکز امن پشت جبهه، در یک جنگ منطقه‌ای می‌توانند خود به بخشی از معادله عملیاتی تبدیل شوند. در چنین شرایطی، آمریکا ناچار است بخشی از ظرفیت دفاعی خود را صرف حفاظت از تأسیساتی کند که اساساً برای تسهیل عملیات و افزایش قدرت حضور نظامی ایجاد شده‌اند.

پایگاه‌های آمریکا در منطقه؛ سپر امنیتی یا نقطه ضعف میزبانان؟

معمای کشور‌های عربی؛ هزینه میزبانی از نیرو‌های خارجی

برای دولت‌های عربی، همکاری نظامی با آمریکا مزایایی از جمله دسترسی به تجهیزات پیشرفته، آموزش، اطلاعات و پشتیبانی دفاعی دارد. با این حال، جنگ با ایران مسئله دیگری را نیز برجسته کرده است: میزبانی از نیرو‌های آمریکایی لزوماً به معنای دور ماندن از پیامد‌های تقابل واشنگتن با تهران نیست.

مؤسسه خاورمیانه در تحلیلی در ۱۵ آوریل ۲۰۲۶ این پرسش را مطرح کرد که آیا حضور پایگاه‌های آمریکا در پادشاهی‌های خلیج فارس، این کشور‌ها را وارد جنگی کرده است که در آغاز آن نقشی نداشته‌اند و در تصمیم‌گیری درباره نحوه پیشبرد آن نیز اختیار محدودی دارند.

این مسئله به‌ویژه برای کشور‌هایی اهمیت دارد که اقتصادشان به صادرات انرژی، سرمایه‌گذاری خارجی، گردشگری و تجارت بین‌المللی وابسته است. افزایش مخاطرات امنیتی می‌تواند هزینه بیمه حمل‌ونقل، فعالیت شرکت‌ها و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی را بالا ببرد و برنامه‌های اقتصادی بلندمدت آنها را تحت تأثیر قرار دهد.

در نتیجه، دولت‌های میزبان با یک موازنه دشوار روبه‌رو هستند؛ از یک سو به همکاری دفاعی با آمریکا نیاز دارند و از سوی دیگر نمی‌توانند هزینه‌های احتمالی قرار گرفتن در معرض حملات تلافی‌جویانه را نادیده بگیرند...