خسارت سالانه ۱.۵ میلیارد دلاری استخراج رمز ارز به ایران

استخراج ارز دیجیتال، با وجود سودآوری قابل توجه برای فعالان این حوزه، به ابزاری برای سوءاستفاده از یارانه‌های دولتی انرژی و تهدید سلامت و رفاه عمومی تبدیل شده است. در گذشته، استخراج ارز دیجیتال با دریافت مجوز، روندی قانونی داشت، اما در سال‌های اخیر، به دلیل تشدید کمبود انرژی در کشور، این فعالیت عمدتاً به شکلی غیرقانونی دنبال می‌شود؛ مشابه رویکردی که در بسیاری از کشورهای دیگر نیز نسبت به این موضوع اتخاذ شده است. فرآیند استخراج ارز دیجیتال نیازمند مصرف انرژی بسیار بالاست که باید تأمین شود. علاوه بر مصرف برق دستگاه‌های استخراج (ماینرها)، تولید حرارت زیاد توسط این دستگاه‌ها، لزوم استفاده از سیستم‌های خنک‌کننده را ایجاب می‌کند. این مسئله، بار مصرف انرژی را دوچندان کرده و در صورت عدم مدیریت صحیح، خطر آتش‌سوزی را به همراه دارد. بر اساس گزارشی از مرکز پژوهش‌های مجلس، ماینرها روزانه تا هزار مگاوات برق مصرف می‌کنند. این رقم در زمان قطعی سراسری برق در دی‌ماه ۱۴۰۴ به وضوح نمایان شد؛ به طوری که با قطع اینترنت در ساعات بامداد، مصرف برق ناگهان ۹۲۷ مگاوات کاهش یافت. این نشان می‌دهد که مصرف واقعی ماینینگ، با احتساب سایر عوامل، احتمالاً بین ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات است. این دستگاه‌ها برخلاف لوازم خانگی، به طور مداوم برق مصرف می‌کنند و ماهانه حدود ۷۰۰ میلیون کیلووات‌ساعت انرژی را به خود اختصاص می‌دهند. این میزان مصرف در چهار ماه گرم سال، معادل ۱۴ درصد از کل کسری انرژی ماهانه و نزدیک به ۶ درصد از ناترازی لحظه‌ای اوج بار است. **یارانه‌ای که هدر می‌رود** مقایسه مصرف برق ماینینگ با استانداردهای سوخت نیروگاهی نشان می‌دهد که اگر مصرف سالانه ماینینگ در ایران ۸.۴۶ میلیارد کیلووات‌ساعت باشد، برای تولید این حجم برق در نیروگاه‌های حرارتی، سالانه ۲.۱ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی یا معادل ۲ میلیارد لیتر سوخت مایع مصرف می‌شود. با نرخ فعلی ۷۰ سنت به ازای هر لیتر گازوئیل وارداتی، هزینه مستقیم این مصرف برای کشور سالانه ۱.۴۸ میلیارد دلار است که هزینه‌های استهلاک نیروگاه‌ها و انتقال برق نیز به آن افزوده می‌شود. این رقم تنها بخشی از یارانه پرداختی دولت برای تولید انرژی است و اگر هزینه‌های تعطیلی صنایع بزرگ به دلیل کمبود برق را نیز در نظر بگیریم، هزینه واقعی ماینینگ برای اقتصاد کشور بسیار گزاف خواهد بود. کارشناسان، علت سودآوری ماینینگ در ایران را تعرفه‌گذاری نادرست برق می‌دانند. تعرفه‌های پایین برای بخش‌های کشاورزی، صنعتی و تجاری، سودجویان را به استفاده از برق ارزان برای استخراج رمزارز ترغیب کرده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که مزارع غیرمجاز رمزارز از برق چاه‌های کشاورزی، سوله‌های صنعتی تعطیل‌شده و حتی واحدهای تولیدی تغذیه می‌کنند. این در حالی است که تعرفه‌های پلکانی برق خانگی، استخراج ارز دیجیتال را از این مسیر غیراقتصادی می‌کند. **ضرورت هوشمندسازی برای مقابله** تاکنون، اقدامات مقابله‌ای با استخراج غیرمجاز، محدود به گشت‌های بازرسی، استفاده از سگ‌های ردیاب و تکیه بر قانون مجازات استفاده‌کنندگان غیرمجاز بوده است. اما پنهان‌کاری مزارع کوچک و ماینرهای خانگی، بازرسی سنتی را ناکارآمد کرده است. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که با رصد مستمر فیدرها (خطوط انتقال برق) و ترافیک داده مشترکان برق و اینترنت، بتوان این فعالیت‌ها را شناسایی کرد. از آنجا که فیدرها واسط بین تولید و مصرف انرژی هستند و داده‌های استخراج رمزارز با ترافیک اینترنت مرتبط است، پایش متقاطع این شاخص‌ها اطلاعات ارزشمندی برای بازرسان فراهم می‌کند. دستگاه‌های ماینر، هرچند پنهان، نیازمند تبادل پایدار داده با استخرهای استخراج هستند. سامانه‌های هوشمند می‌توانند با تطبیق الگوهای مصرف برق و ترافیک اینترنت، فیدرهای مشکوک را به سرعت شناسایی و ایزوله کنند. به نظر می‌رسد تا زمانی که تعرفه‌های برق واقعی نشود، مزارع زیرزمینی ماینرها به فعالیت خود ادامه خواهند داد. اصلاح ریشه‌ای نظام تعرفه و شکار الگوریتمی داده‌ها در هم‌پوشانی با فیدرهای برق، می‌تواند راهکار مؤثری برای حل این معضل باشد. منبع: آفتاب نیوز