وضعیت زنجیره لجستیک کشور

به گزارش ایران اکونومیست؛ سه دروازه ایران برای تاب‌آوری تجارت خارجی

در شرایط اختلال در برخی مسیرهای تجاری، توسعه گزینه‌های جایگزین به یک ضرورت لجستیکی تبدیل شده که آستارا، بنادر کاسپین و مکران در خط مقدم تاب‌آوری تجارت خارجی کشور هستند.

فارس؛ در شرایطی که فشار تحریم‌ها و اختلال در برخی مسیرهای تجاری، جابه‌جایی کالا را با چالش مواجه کرده، فعالان بخش خصوصی معتقدند مدیریت لجستیک کشور باید از الگوی شرایط عادی فاصله گرفته و برای تداوم تجارت در شرایط جنگ اقتصادی، مسیرهای جایگزین و مکمل را توسعه دهد؛ مسیری که آستارا و بنادر کاسپین می‌توانند بخشی از آن باشند.

پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، با تأکید بر اینکه زنجیره لجستیک کشور با وجود فشارهای تحریمی همچنان پویاست، می‌گوید لجستیک صرفاً به معنای حمل‌ونقل نیست، بلکه یک زنجیره به‌هم‌پیوسته است که باید به صورت یکپارچه دیده شود.

به گفته وی، ایران از شبکه حمل‌ونقل برخوردار است، اما چالش‌های موجود در مرزها و محدودیت‌های ناشی از تحریم، جابه‌جایی روان کالا را دشوار کرده است. سنندجی با اشاره به مرزهای دریایی و زمینی، از جمله بازرگان و ریمدان، تأکید می‌کند که محدودیت در برخی مسیرها به معنای بن‌بست نیست و بخش خصوصی با شناسایی مسیرهای جایگزین تلاش می‌کند جریان کالا متوقف نشود.

رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق تهران همچنین یکی از مشکلات فعلی را ضعف اتصال‌های ریلی می‌داند و معتقد است اگر در سال‌های گذشته برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای اتصال‌های ریلی و بهره‌برداری از آن انجام می‌شد، امروز فشار کمتری بر شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای و مرزهای کشور وارد می‌شد.

سنندجی در عین حال بر نقش بخش خصوصی در تداوم جریان کالا تأکید کرده و می‌گوید شرکت‌های خصوصی با تمام توان در حال فعالیت هستند و در صورت نبود این ظرفیت، مشکلات بیشتری در تأمین کالا و معیشت جامعه ایجاد می‌شد؛ با این حال، ادامه این مسیر نیازمند حمایت جدی حاکمیت است.

وی رفع موانع اداری، حل چالش‌های مالیاتی و تسهیل مقررات بیمه‌ای را از مهم‌ترین مطالبات بخش خصوصی عنوان می‌کند و معتقد است کاهش این موانع می‌تواند ظرفیت لجستیکی کشور برای عبور از شرایط سخت را افزایش دهد.

در این میان، توسعه مسیرهای شمالی می‌تواند یکی از راهکارهای تنوع‌بخشی به شبکه تجارت خارجی ایران باشد. آستارا به دلیل اتصال ایران به جمهوری آذربایجان، قفقاز و مسیرهای منتهی به روسیه، ظرفیت مهمی برای ایفای نقش در این شبکه دارد.

هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، اعلام کرده است که آستارا در پنج ماه نخست امسال در واردات رتبه سوم، صادرات رتبه چهارم و ترانزیت رتبه پنجم کشور را داشته است. به گفته وی، مرز جدید آستارا نیز به‌زودی فعال خواهد شد که می‌تواند ظرفیت مبادلات تجاری منطقه را افزایش دهد.

عملکرد فعلی این مرز نیز نشان‌دهنده ظرفیت عملیاتی آن است؛ بر اساس اعلام فرمانداری، در یک روز ۲۰۰ دستگاه کامیون از مرز عبور کرده‌اند و تا ظهر روز بعد نیز ۱۴۶ تریلی از مرز خارج شده‌اند.

در کنار مرز زمینی، بنادر کاسپین نیز می‌توانند نقش مکمل داشته باشند. حق‌شناس از ورود حدود هزار و ۷۰۰ کانتینر از مسیر بنادر کاسپین به گیلان طی پنج ماه گذشته خبر داده است؛ در حالی که در برخی سال‌های گذشته کل ورود کانتینر از این مسیر حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ کانتینر بوده است.

این ظرفیت البته بدون توسعه زیرساخت قابل استفاده گسترده نیست و افزایش ظرفیت جاده‌ای و ریلی، توسعه پایانه‌ها، تجهیزات تخلیه و بارگیری و تسهیل فرآیندهای گمرکی باید همزمان دنبال شود.

سنندجی در سطحی گسترده‌تر، توسعه سواحل مکران را نیز یکی از ظرفیت‌های راهبردی اقتصاد ایران می‌داند و با اشاره به سهم بالای حمل‌ونقل دریایی در تجارت جهانی، بر ضرورت توجه بیشتر به اقتصاد دریاپایه تأکید دارد.

تنوع‌بخشی به مسیرهای تجارت خارجی نباید صرفاً واکنشی به یک بحران مقطعی باشد.

ایران برای افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین، نیازمند شبکه‌ای از مسیرهای جایگزین است که در آن آستارا و بنادر کاسپین در شمال، مکران در جنوب و اتصال‌های ریلی در شرق و غرب، امکان جابه‌جایی بار را حتی در شرایط اختلال در یکی از مسیرها فراهم کنند و می‌توانند برای سال‌های سال، در اقتصاد ایران ریشه بزنند.