جبهه جنگ پشت خط آتش‌بس

به گزارش ایران اکونومیست؛ ایران شروط آغاز مذاکره را از مسیر قطر و پاکستان به واشنگتن رسانده است؛ اما تهدید حمله آمریکا و هشدار ایران درباره پاسخ گسترده نشان می‌دهد شرایط برای مذاکره هنوز فراهم نیست.

باشگاه خبرنگاران- در روز ۲۰۵ جنگ، بار دیگر خطوط یک معامله احتمالی روشن‌تر شده است. سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی اعلام کرده تهران «هفت شرط» خود برای آغاز مذاکره را از طریق قطر و پاکستان به واشنگتن منتقل کرده و منتظر پاسخ آمریکاست. همزمان، مقام‌های نظامی ایران هشدار داده‌اند اطلاعاتی درباره آماده‌سازی دور تازه‌ای از حملات آمریکا دریافت کرده‌اند و در صورت وقوع آن، پایگاه‌ها و منافع آمریکا در منطقه هدف قرار خواهند گرفت؛ بنابراین خبر مهم ۲۴ ساعت گذشته شکل‌گیری مذاکره‌ای پیش از مذاکره است. طرفین تلاش می‌کنند پیش از نشستن بر سر میز مذاکره، هزینه را برای طرف مقابل افزایش و سهم دستاورد‌های خود را ارتقا دهند.

ایران چه می‌خواهد؟

سرلشکر رضایی گفت: آمریکا باید ابتدا شرایط ایران را اجرا کند و بعد مذاکره آغاز شود. از میان شروطی که علنی شده‌اند، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، پایان جنگ در همه جبهه‌ها، توقف مداخله در امور داخلی ایران، پایان حملات نظامی، لغو محاصره دریایی و رفع تحریم‌ها برجسته‌اند. گزارش‌های امروز همچنین تأکید دارند قطر و پاکستان همچنان واسطه اصلی تماس تهران و واشنگتن هستند.

محمدباقر قالیباف نیز منطق ایران را صریح‌تر بیان کرد و گفت: «هم باید جنگید و هم مذاکره کرد»؛ به گفته او، دیپلماسی باید زمانی برای تثبیت دستاورد‌ها به کار گرفته شود که طرف مقابل در موقعیت ضعیف‌تری قرار گرفته باشد. او همچنین بازگشایی هرمز را به اجرای تعهدات آمریکا پیوند زد. این سخنان نشان می‌دهد تهران مذاکره را جایگزین فشار نمی‌بیند؛ بلکه آن را مرحله دیگری از همان چانه‌زنی می‌داند.

واشنگتن میان حمله و معامله

در طرف مقابل نیز هنوز تصمیم نهایی مشخص نیست. ترامپ در روز‌های اخیر از احتمال حملات گسترده‌تر سخن گفته، در حالی که کانال‌های میانجی‌گری همچنان باز مانده‌اند. گزارش رویترز تأکید می‌کند جنگ پس از نزدیک به هفت ماه هنوز به اهداف اعلام‌شده واشنگتن نرسیده و آمریکا علاوه بر هزینه نظامی، با فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی و تردید برخی متحدان روبه‌رو است.

فشار اقتصادی نیز کم‌اهمیت نیست. رویترز در تحلیلی تازه افزایش بی‌سابقه قیمت دیزل را یکی از آسیب‌پذیری‌های اقتصادی جنگ برای دولت ترامپ دانسته است؛ دیزل در آمریکا از ۶دلار در هر گالن عبور کرده و افزایش هزینه حمل و نقل می‌تواند به تورم گسترده‌تر منتقل شود.

در مقابل، ایران نیز تحت فشار محاصره دریایی، محدودیت صادرات نفت و تحریم‌ها قرار دارد؛ بنابراین هر دو طرف برای مذاکره انگیزه دارند، اما هیچ کدام نمی‌خواهد نخستین طرفی باشد که از اهرم‌هایش دست می‌کشد.

یمن؛ جبهه‌ای که معامله را پیچیده می‌کند

در همان زمانی که تهران و واشنگتن از شروط مذاکره سخن می‌گویند، حملات انصارالله به عربستان ادامه یافته و ریاض در حال جلب حمایت متحدان خود است. ترکیه اعلام کرده بر اساس پیمان دفاعی مکه آماده تأمین برخی نیاز‌های نظامی و فنی عربستان است؛ به‌ویژه در حوزه پدافند، مقابله با پهپاد، رادار و جنگ الکترونیک. در عین حال تحلیلگران معتقدند ورود مستقیم ترکیه یا پاکستان به عملیات زمینی یا هوایی علیه انصارالله همچنان پیچیده و پرهزینه است.

مؤسسه CTP/ISW نیز ارزیابی کرده است که انصارالله اهداف مستقل خود را دنبال می‌کند و حتی فشار تهران الزاماً تضمین نمی‌کند این گروه عملیاتش علیه عربستان را متوقف کند. این مسئله یکی از دشواری‌های هر توافق جامع است. پایان جنگ ایران و آمریکا لزوماً به معنای پایان خودکار تمام جبهه‌های منطقه‌ای نیست.

نیویورک؛ پنجره بعدی

زمان طرح شروط ایران نیز مهم است. مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک آغاز می‌شود و هم ترامپ و هم مسعود پزشکیان در آن حضور خواهند داشت. آمریکا اجازه ورود هیئت اصلی ایران را صادر کرده، هرچند محدودیت‌های رفت‌وآمد همچنان برقرار است. هیچ دیدار مستقیمی میان دو رئیس‌جمهور اعلام نشده، اما حضور همزمان رهبران و میانجی‌ها نیویورک را به مهم‌ترین صحنه دیپلماتیک هفته آینده تبدیل می‌کند.

در نتیجه، تحولات ۲۴ ساعت اخیر را نمی‌توان روز نزدیک شدن قطعی به آتش‌بس دانست. برعکس، تهدید نظامی همچنان جدی است. اما برای نخستین بار پس از هفته‌ها، بحث فقط بر سر این نیست که طرفین چگونه بجنگند؛ بلکه بر سر این است که با چه شروطی جنگ را متوقف کنند. هفت شرط ایران اکنون روی میز واسطه‌هاست. پاسخ واشنگتن تعیین خواهد کرد که مرحله بعد، دور تازه‌ای از حملات باشد یا دور تازه‌ای از مذاکره.

منبع: روزنامه قدس