تحریم‌ها به آسمان رسید؛ سفر‌ها گران‌تر و سخت‌تر می‌شود

ایرانیان از روز سه‌شنبه با دور تازه‌ای از تحریم‌های آمریکا روبرو خواهند شد که انتظار می‌رود سفر برای آنها را دشوارتر و پرهزینه‌تر کند. این تحریم‌های جدید که از سوی وزارت دارایی آمریکا در تاریخ ۱۷ شهریور اعلام شد، ۲۷ شرکت هواپیمایی و ۹ فرد و نهاد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را هدف قرار داده است. در این فهرست نام شرکت‌هایی چون ایران آسمان، ایران ایرتور، کیش ایر، قشم ایر، زاگرس، آتا، وارش، سپهران و چابهار دیده می‌شود. وزارت دارایی آمریکا این اقدام را بخشی از «عملیات انزوای اقتصادی» علیه ایران خوانده و اعلام کرده که «تمام شرکت‌های هواپیمایی باقی‌مانده ایران» را در بر می‌گیرد. اگرچه پیش از این نیز شرکت‌های هواپیمایی مانند ماهان‌ایر و ایران‌ایر هدف تحریم‌های آمریکا قرار گرفته بودند، اما این دور از تحریم‌ها گستره وسیع‌تری دارد. با توجه به وابستگی پروازهای بین‌المللی به شبکه‌ای از قراردادها و خدمات، انتظار می‌رود این تحریم‌ها بر خدماتی نظیر بیمه هواپیما، سوخت‌گیری، حمل بار، فروش بلیت، نقل و انتقالات مالی و حتی تهیه غذا برای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی تأثیر بگذارد. آمریکا در این مرحله جدید از فشارها، علاوه بر لغو برخی مجوزهای مربوط به پروازها و خدمات هوانوردی، به مؤسسات مالی در خصوص شبکه‌های تأمین هواپیما و قطعات برای ایران هشدار داده است. برخی از این تحریم‌ها از امروز، ۲۰ سپتامبر، و برخی دیگر از بامداد ۲۲ و ۲۳ سپتامبر اجرایی خواهند شد. تأثیر این تصمیمات از چند روز پیش در پروازهای بین‌المللی ایران مشهود بوده است. انتشار تصاویری از تأخیرهای مکرر در پروازها و عدم ارائه خدمات به مسافران ایرانی در فرودگاه‌های خارجی، گویای عمق تأثیر این تحریم‌هاست. به عنوان مثال، قطع خدمات فرودگاهی به هواپیماهای ایرانی در کشورهایی مانند ترکیه و سردرگمی مسافران در فرودگاه استانبول، از جمله مواردی است که در فضای مجازی منتشر شده است. در همین راستا، گزارش‌هایی مبنی بر توقف پروازهای ایران به گرجستان از تاریخ ۲۱ سپتامبر منتشر شده است. سازمان هواپیمایی کشوری گرجستان پیش از این اعلام کرده بود که مطابق با رژیم تحریم‌های بین‌المللی عمل خواهد کرد و به این ترتیب، پروازهای همه شرکت‌های ایرانی به این کشور از روز دوشنبه متوقف می‌شود. این خبر از سوی شرکت‌های هواپیمایی و آژانس‌های مسافرتی ایران نیز تأیید شده است، که منجر به لغو تمام تورهای گردشگری به مقصد گرجستان شده و رفت و آمد مسافران و ایرانیان مقیم این کشور از طریق هوایی را متوقف خواهد کرد. این در حالی است که گرجستان در سال‌های اخیر به یکی از مقاصد محبوب گردشگران ایرانی تبدیل شده بود. این محدودیت‌ها از چند روز پیش آغاز شده و مسافرانی که به گرجستان سفر کرده بودند را در بازگشت با مشکلات فراوانی مواجه کرده است. همچنین، اخبار تأیید نشده‌ای از لغو پروازهای تهران به استانبول و آنکارا از تاریخ ۳۰ شهریور حکایت دارد که هنوز به طور رسمی تأیید نشده است. این فشارها و محدودیت‌های تحریمی در حالی بر صنعت هوایی ایران وارد می‌شود که در ماه‌های گذشته، به دلیل جنگ و لغو پروازهای خارجی به ایران، بسیاری از مسافران ایرانی ناگزیر به استفاده از ترکیه به عنوان مسیر ترانزیت برای سفر به دیگر کشورها، به ویژه اروپا، بودند. اما مشکلات ناشی از این تحریم‌ها صرفاً به موارد فوق ختم نمی‌شود. رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، در نامه‌ای به ایکائو، نسبت به پیامدهای استمرار این اقدامات بر هوانوردی منطقه‌ای و بین‌المللی هشدار داد. وی با محکومیت شدید تحریم‌های آمریکا علیه هوانوردی غیرنظامی ایران، تأکید کرد که نباید از هوانوردی غیرنظامی به عنوان ابزاری برای فشار سیاسی و اقتصادی استفاده شود و هیچ کشوری نباید از دستیابی به سطح مناسب ایمنی هوانوردی بازداشته شود. شیرودی همچنین اشاره کرد که هوانوردی صرفاً یک صنعت اقتصادی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت حیاتی کشور و وسیله جابه‌جایی میلیون‌ها مسافر، خانواده، بیمار، دانشجو و فعال اقتصادی است. وی افزود که هدف قرار دادن شرکت‌های هواپیمایی ایران، به معنای محدود کردن دسترسی مردم به خدمات حمل‌ونقل هوایی است و هزینه آن را در نهایت مردم عادی، بیماران، خانواده‌ها و فعالان اقتصادی پرداخت خواهند کرد، هرچند که این تحریم‌ها صنعت هوانوردی ایران را متوقف نخواهد کرد. انجمن شرکت‌های هواپیمایی ایران نیز ابراز نگرانی عمیق خود را نسبت به تداوم و تشدید تحریم‌ها اعلام کرده است. همچنین، گزارشی هشدار داده است که این تحریم‌ها می‌تواند بر زنجیره تأمین دارو و تجهیزات پزشکی ایران تأثیر گذاشته و دسترسی به دارو و درمان، و اعزام بیماران به خارج از کشور را تحت‌الشعاع قرار دهد. علاوه بر این، بسیاری از خانواده‌ها از دیدار با فرزندان خود که در خارج از کشور هستند، محروم خواهند شد. دانشجویان ایرانی نیز از دیگر قربانیان این تحریم‌ها هستند و با مشکلاتی در تردد بین‌المللی مواجه خواهند شد. همچنین، این تحریم‌ها می‌تواند به روابط دیپلماتیک ایران آسیب برساند. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند اجرای کامل این تحریم‌ها در سراسر جهان دشوار است و ممکن است منجر به توقف کامل پروازهای خارجی ایران نشود. با وجود این تحریم‌ها، اطلاعات پروازی در فرودگاه امام خمینی نشان می‌دهد که پروازهای بین‌المللی از ایران همچنان برقرار است. سخنگوی شهر فرودگاهی امام خمینی از مسافران خواسته است که طبق برنامه پروازی در فرودگاه حضور یابند و به شایعات توجه نکنند. تماس با برخی از ایرلاین‌های داخلی نشان می‌دهد که به جز گرجستان، پروازها به کشورهای همسایه همچنان برقرار است، هرچند تعداد این پروازها اندک است و بیشتر پروازها به مقصد استانبول ترکیه انجام خواهد شد. همچنین پروازهایی به دبی و عمان برقرار است. به نظر می‌رسد یکی از راهکارهای مؤثر، رایزنی دوجانبه با کشورهای همسایه و سپس سایر کشورهای هدف باشد. همچنین، رایزنی در سطوح بالای سیاسی، از جمله در چارچوب نشست مجمع عمومی سازمان ملل، می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. رئیس سازمان هواپیمایی کشور، ابوذر شیرودی، اعلام کرده است که تلاش شده تا قیمت پروازها برای رعایت مصالح عمومی کشور افزایش نیابد. وی تأکید کرده است که نحوه عمل کشورها پس از ۲۲ سپتامبر به سیاست‌های جاری آنها بستگی دارد. در پاسخ به چرایی لغو پروازها به گرجستان، شیرودی بیان کرده است که نمایندگان وزارت خزانه‌داری آمریکا و سفارتخانه‌های این کشور با تمسک به محدودیت‌های غیرقانونی، فشار مضاعفی بر کشورهای اطراف وارد کرده‌اند و آنها ناگزیر برای پرهیز از تبعات تحریم‌های ثانویه، پروازهای شرکت‌های ایرانی را ممنوع یا محدود کرده‌اند. در حال حاضر، تنها شرکت هواپیمایی العراقیه به ایران پرواز دارد. در مورد نحوه فعالیت شرکت‌های خارجی پس از ۲۲ سپتامبر، برخی کشورها مانند ترکیه و عمان پروازهای ماهان‌ایر را ممنوع کرده‌اند. کمیته حمل‌ونقل و هوایی کمیسیون عمران مجلس نیز در حال بررسی تحریم‌های اخیر بر صنعت هوایی کشور است. علیرضا نثاری، عضو این کمیته، اعلام کرده که با وجود تحریم‌ها، راهکارها و اقدامات لازم انجام خواهد شد و از حق قانونی ایران در محاکم بین‌المللی استفاده خواهد شد. وی بر لزوم هم‌افزایی برای حل این مشکلات و نظارت جدی بر عملکردها تأکید کرد. در خصوص افزایش احتمالی قیمت بلیت، نثاری اظهار داشت که افزایش قیمت‌ها تا حدی قابل قبول است که به استفاده مردم آسیب نزند. وی با اشاره به بی‌برنامگی کلی در قیمت پروازها و وضعیت صنعت هوایی، بر لزوم تعامل با کشورهایی که ارتباط تجاری و اقتصادی با ایران دارند، تأکید کرد. محمدمهدی شهریاری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، معتقد است تنها راهکار برای حل بحران تحریم ایرلاین‌های ایران، رایزنی مستقیم رئیس‌جمهور با روسای جمهور کشورهای همسایه است. وی دلیل مشکلات فعلی را در شرایط منطقه دانست و گفت که سازمان هواپیمایی در این موارد کاره‌ای نیست. در مورد مهار قیمت‌ها، شهریاری اشاره کرد که با وجود یارانه سوخت، نباید قیمت‌گذاری را آزاد گذاشت. وی همچنین با توجه به کمبود قطعات و افزایش هزینه‌ها، شرایط را برای ایرلاین‌ها دشوار توصیف کرد. شهریاری بر لزوم گفت‌وگو با کشورهای همسایه تأکید کرد و بیان داشت که در صورت عدم تغییر روند، اجماعی علیه ایران شکل خواهد گرفت که به نفع منافع ملی نیست. وی تنها راه باقی‌مانده را ارتباط مستقیم رئیس‌جمهور با رهبران کشورهای همسایه دانست تا بتوانند این موضوع را منتفی کنند. منبع: آفتاب نیوز