متغیر مهم اقلیمی در حال تقویت است

به گزارش ایران اکونومیست؛ با نزدیک‌شدن به روزهای پایانی تابستان، نشانه‌های تغییر فصل و آغاز بارش‌های پاییزی در بخش‌هایی از کشور ظاهر می‌شود.

فارس؛ بررسی نقشه‌های هواشناسی برای امروز ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ (۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶) نشان می‌دهد ایران همچنان در شرایط گذار از تابستان به پاییز قرار دارد، اما الگوی جوی کشور هنوز تحت سلطه یک سامانه بارشی فراگیر نیست.

ناپایداری‌ها بیشتر به مناطق شمالی، ارتفاعات و جنوب‌شرق محدود می‌شوند و بخش‌های مرکزی، جنوبی و جنوب‌غربی کشور همچنان هوایی گرم و عمدتاً خشک خواهند داشت.

در شمال‌غرب کشور، استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و بخش‌هایی از زنجان به‌ویژه در ارتفاعات با افزایش ابر و احتمال رگبارهای پراکنده مواجه هستند.

این ناپایداری‌ها بیشتر در ساعات بعدازظهر و عصر شکل می‌گیرند و ماهیت محلی دارند. ارتفاعات البرز نیز در ساعات گرم روز مستعد رشد ابر، رگبار و رعدوبرق‌های پراکنده خواهند بود.

در سواحل دریای خزر، رطوبت موجود در منطقه همراه با شرایط توپوگرافی، زمینه افزایش ابر و بارش‌های محلی را فراهم می‌کند. گیلان، مازندران و گلستان به‌خصوص در مناطق مرتفع می‌توانند شاهد بارش‌های پراکنده باشند، اما شواهدی از شکل‌گیری یک سامانه بارشی قدرتمند و گسترده در سراسر نوار شمالی دیده نمی‌شود.

در شمال‌شرق نیز ارتفاعات خراسان شمالی و شمال خراسان رضوی شرایط مساعدتری برای افزایش ابر و رگبارهای کوتاه‌مدت دارند. شدت بارش در این مناطق می‌تواند از نقطه‌ای به نقطه دیگر متفاوت باشد و بخش عمده مناطق کم‌ارتفاع همچنان شرایط پایدارتر و خشک‌تری خواهند داشت.

در جنوب‌شرق کشور، رطوبت دریای عمان همچنان مهم‌ترین عامل ایجاد ناپایداری است. ارتفاعات سیستان‌وبلوچستان، جنوب کرمان و شرق هرمزگان در ساعات بعدازظهر و عصر مستعد رشد ابر، رگبار و رعدوبرق هستند.

با توجه به ماهیت محلی این بارش‌ها، احتمال بارش‌های نسبتاً شدید در برخی نقاط وجود دارد، در حالی که مناطق اطراف ممکن است بارش قابل‌توجهی دریافت نکنند.

در مقابل، مرکز، جنوب و جنوب‌غرب کشور همچنان گرم و عمدتاً خشک خواهند بود. خوزستان، بوشهر، فارس، ایلام و مناطق داخلی جنوب از جمله مناطق گرم کشور هستند و در نواحی خشک و بیابانی نیز وزش باد می‌تواند موجب خیزش گردوخاک و کاهش کیفیت هوا شود. در تهران نیز شرایط غالب، پایدار و کم‌بارش خواهد بود.

در چشم‌انداز روزهای آینده، مدل‌های میان‌مدت فعلاً نشانه‌ای از ورود یک سامانه بارشی فراگیر به کل کشور نشان نمی‌دهند. بنابراین کاهش دما و تغییر الگوی هوا بیشتر به‌صورت تدریجی و منطقه‌ای اتفاق خواهد افتاد و نمی‌توان از پایان ناگهانی گرمای تابستان سخن گفت.

در مقیاس جهانی، اما یک متغیر مهم اقلیمی در حال تقویت است. تازه‌ترین گزارش مرکز پیش‌بینی اقلیمی آمریکا NOAA در ۱۰ سپتامبر نشان می‌دهد ال‌نینو در حال تشدید است و احتمال وقوع یک رویداد بسیار قوی در پاییز و زمستان ۲۰۲۶-۲۰۲۷ بیش از ۹۰ درصد برآورد شده است.

دمای سطح آب در بخش‌هایی از شرق اقیانوس آرام استوایی بیش از ۳ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین بوده و شاخص Niño-3.4 در ماه اوت به ۱.۸ درجه، Niño-3 به ۲.۵ درجه و Niño-1+2 به ۳.۴ درجه رسیده است.

ان او ای (NOAA) همچنین برای دوره اکتبر تا دسامبر ۲۰۲۶ احتمال ۷۵ درصدی وقوع یک ال‌نینوی تاریخی با شدت بالاتر از رویدادهای ثبت‌شده از سال ۱۹۵۰ را اعلام کرده است. با این حال، خود NOAA تأکید دارد که شدت ال‌نینو به‌تنهایی به معنای وقوع قطعی آثار مشخص در یک کشور نیست و اثر آن بر بارش و دمای ایران باید در مقیاس فصلی و همراه با سایر الگوهای جوی بررسی شود.