بازگشت مخاطره‌آمیز خاطره‌انگیزها به تلویزیون

ساخت فصل جدید برای سریال‌های قدیمی، یکی از سیاست‌هایی است که در سال‌های اخیر در صداوسیما مورد توجه قرار گرفته و مدیران تلویزیون بارها از احیای مجموعه‌های خاطره‌انگیز و ادامه دادن آثاری گفته‌اند که همچنان ظرفیت قصه‌گویی دارند.

اصل این ایده می‌تواند تصمیمی منطقی برای تلویزیون باشد؛ چراکه این آثار پیش از این مخاطب خود را پیدا کرده‌اند و بسیاری از بینندگان با شخصیت‌ها و فضای آن‌ها خاطره دارند. با این حال، مخاطراتی نیز آن را تهدید می‌کند. بسیاری معتقدند احیای یک سریال قدیمی صرفا به معنای استفاده دوباره از نام و عنوان آن نیست و بازگرداندن یک اثر محبوب پس از دو یا سه دهه، به خصوص در شرایطی که بخش زیادی از عوامل و بازیگران آن تغییر کرده‌اند، می‌تواند پرریسک باشد.
در حالی در سال‌های اخیر دو نمونه از این بازگشت‌ها به پخش رسیده که هیچ‌کدام نتوانستند موفقیت نسخه اصلی را تکرار کنند و حتی در مواردی، انتقادهایی درباره آسیب دیدن خاطره نسخه قدیمی مطرح شد.

بازگشت «روزگار جوانی» نگرفت

یکی از نخستین تجربه‌های تلویزیون در بازگرداندن یک سریال قدیمی، «روزگار جوانی» بود که اواخر دهه ۷۰ و در دو فصل به کارگردانی شاپور قریب و اصغر توسلی ساخته شد. فصل نخست این اثر را اصغر فرهادی نوشته بود.

قصه «روزگار جوانی» درباره پنج دانشجو بود که چهار نفرشان شهرستانی و خانه‌ای را با یکدیگر اجاره کرده بودند. تفاوت شخصیت‌ها و برخورد آن‌ها با مسائل مختلف، محور اصلی داستان‌های سریال را شکل می‌داد. کیهان ملکی، امین حیایی، نصرالله رادش، بهزاد خداویسی و مهدی صبایی، بازیگران اصلی دو فصل نخست بودند که «روزگار جوانی» را به یکی از سریال‌های محبوب تلویزیون در آن دوره تبدیل کردند.

حدود دو دهه بعد، تلویزیون تصمیم گرفت این عنوان را احیا کند. فصل سوم «روزگار جوانی» در سال ۱۴۰۰ ساخته و پخش شد، اما جز بیوک میرزایی که از نسخه‌های قبلی در آن حضور داشت، هیچ‌کدام از پنج بازیگر جوان اصلی فصل جدید، نتوانستند با این سریال به شهرت و محبوبیت قابل توجهی برسند. فصل سوم در نهایت شکست سختی خورد و نتوانست سایه‌ای از موفقیت نسخه اصلی را تکرار کند؛ تا جایی که فاصله کیفی و جذابیت آن با دو فصل نخست، به عنوان نمونه واضحی از دشواری احیای سریال‌های قدیمی تلقی شد.

شکست «داستان یک شهر» فرهادی با چهره‌های جدید

«داستان یک شهر» نیز از جمله مجموعه‌هایی بود که پس از سال‌ها دوباره به تلویزیون بازگشت. دو فصل نخست این سریال در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ ساخته شدند و فضای آن حول گروهی از جوانان برنامه‌ساز می‌گذشت که برای تهیه برنامه «در شهر» به سراغ سوژه‌های اجتماعی می‌رفتند. اهمیت این مجموعه فقط به خاطره‌انگیزی آن محدود نمی‌شد و این سریال با نام اصغر فرهادی به عنوان یکی از اولین تجربیات کارگردانی این چهره نیز گره خورده بود.

فصل سوم «داستان یک شهر» پس از حدود دو دهه ساخته شد و سال ۱۴۰۱ به پخش رسید، اما این بار خبری از فرهادی و بخش مهمی از گروه سازنده نسخه اصلی نبود. محمدرضا آهنج کارگردانی مجموعه را بر عهده گرفت و بازیگران و نویسندگان جدیدی وارد پروژه شدند. همین تغییرات باعث شد فصل سوم بیش از آن که ادامه طبیعی یک مجموعه قدیمی باشد، تجربه‌ای تازه با استفاده از یک عنوان آشنا به نظر برسد.

این سریال نیز نتوانست جایگاه دو فصل نخست را تکرار کند و در فهرست بازگشت‌های موفق تلویزیون قرار نگرفت.

«کارآگاه علوی» برگشت

حالا و در دور تازه احیای برندهای قدیمی سریالی، تلویزیون دوباره به سراغ یکی از سریال‌های محبوب و شناخته‌شده خود رفته است: «کارآگاه علوی» که فصل نخست آن در سال ۱۳۷۵ ساخته شد و فصل دوم نیز در سال ۱۳۸۷ روی آنتن رفت. هر دو فصل اول این اثر به کارگردانی حسن هدایت ساخته شدند و اگرچه فصل دوم نتوانست موفقیت فصل نخست را تکرار کند، همچنان در میان مخاطبان دیده شد و نام «کارآگاه علوی» در ذهن بخشی از مخاطبان باقی ماند.

از آخر هفته گذشته، فصل سوم این مجموعه با کارگردانی سیدجمال سیدحاتمی به پخش رسیده و این بار بهنام تشکر نقش اصلی را بر عهده دارد. این اثر شروع قابل قبولی داشت، اما باید تا پایان منتظر ماند و دید تغییر بازیگر اصلی و سازندگان، در کنار فاصله زمانی قابل توجه با فصل‌های قبلی، چه نتیجه‌ای خواهد داشت.

بازگشت مدیری و شصت‌چی در «مرد سه‌هزارچهره»

«مرد سه‌هزارچهره» که از هفته آینده به آنتن شبکه سه می‌رسد، یکی از مهم‌ترین بازگشت‌های پیش روی آثار خاطره‌انگیز سیماست که به عنوان ادامه‌ای بر مجموعه‌های «مرد هزارچهره» و «مرد دوهزارچهره» تولید شده. مهران مدیری پس از سال‌ها بار دیگر در جلد «مسعود شصت‌چی» که از شخصیت‌های ماندگار طنز تلویزیون در دو دهه اخیر به شمار می‌رود، دیده می‌شود.

«شصت‌چی» در فصل جدید نیز بار دیگر وارد موقعیت‌های عجیب خواهد شد که گفته می‌شود یک دیپلمات و مذاکره‌کننده، از جمله موقعیت‌های متفاوت اوست تا این مجموعه کمی فضای سیاسی نیز پیدا کند.

غلامرضا نیکخواه، پروین قائم‌مقامی، پژمان بازغی، نصرالله رادش، محمد بحرانی، رامین ناصرنصیر و آرش نوذری از دیگر بازیگرانی‌اند که قرار است با «مرد سه‌هزارچهره» در تلویزیون دیده شوند.

«آقای گرفتار» با نامی تازه

از مجموعه‌هایی که در مسیر احیای آثار قدیمی قرار گرفته، سریالی است که پیش‌تر با عنوان «آقای گرفتار» شناخته می‌شد و اکنون با نام «امیدواران» تولید شده. این مجموعه ادامه‌ای بر سریالی قدیمی از دهه ۷۰ محسوب می‌شود و قرار است مسائل اجتماعی و خانوادگی مانند فرزندآوری، جوانی جمعیت و مشکلات اقتصادی را در قالب طنز روایت کند.

«امیدواران» در ۳۰ قسمت به تهیه‌کنندگی محسن مصائبی و کارگردانی داریوش یاری ساخته شده و بخش عمده تصویربرداری آن در استان یزد انجام شده. علیرضا خمسه، مهران رجبی، فرخ نعمتی و نگین معتضدی در کنار شماری از بازیگران بومی یزد، در این مجموعه حضور دارند.

این سریال احتمالا پس از پایان «رویای نیمه‌شب» روی آنتن شبکه سه خواهد رفت.

بازگشایی «آژانس دوستی» بعد از سه دهه

در میان پروژه‌های در حال تولید، «آژانس دوستی» یکی از نمونه‌های قابل توجه است که بعد از حدود ۲۷ سال دوباره مقابل دوربین می‌رود. این اثر در دهه ۷۰ با حضور بازیگرانی چون فردوس کاویانی، اسماعیل داورفر، حسین پناهی، حمید لولایی، اصغر همت و پژمان بازغی ساخته شد و داستان آن در یک آژانس کرایه تاکسی می‌گذشت.

در حالی که در فاصله نزدیک به سه دهه، بسیاری از بازیگران اصلی سریال از دنیا رفته‌اند، فصل جدید عملا با نسلی تازه از عوامل و بازیگران ساخته خواهد شد و گفته می‌شود پژمان بازغی که در نسخه قدیمی نقش «جواد»، راننده‌ای عاشق سینما را بازی می‌کرد، قرار است در فصل جدید نیز حضور داشته باشد.

«بهترین تابستان من» از دهه هفتاد برگشت

«بهترین تابستان من» نیز یکی دیگر از سریال‌های قدیمی است که قرار است به فصل دوم برسد. این مجموعه در سال ۱۳۷۵ به کارگردانی علی بهادر ساخته شد و علی صادقی با بازی در آن به شهرت رسید. داستان سریال درباره نوجوانی پرشور یزدی به نام «سعید» بود که تابستان زندگی خود را در پشت جبهه‌های جنگ می‌گذراند.

اگرچه این مجموعه در مقایسه با برخی دیگر از سریال‌های این فهرست به محبوبیت عام نرسید اما برای بخشی از مخاطبان دهه ۷۰ خاطره‌انگیز است. آخرین اخبار درباره این اثر، حاکی از حضور راما قویدل در مقام کارگردان فصل جدید آن بود؛ اگرچه هنوز جزییات چندانی درباره داستان و دوره زمانی این مجموعه منتشر نشده است.

«زیر آسمان شهر» احیا می‌شود؟

در کنار این آثار، «زیر آسمان شهر» نیز از جمله برندهای قدیمی تلویزیون است که برای بار چندم، بحث ساخت نسخه جدید آن مطرح شده. این مجموعه که در اوایل دهه ۸۰ با بازی مهران غفوریان، حمید لولایی، یوسف تیموری و زنده‌یادان ملکه رنجبر و کیومرث ملک‌مطیعی به یکی از محبوب‌ترین کمدی‌های آن سال‌ها تبدیل شد، همچنان یک برند جذاب محسوب می‌شود.

«زیر آسمان شهر» که با حضور دوباره مهران غفوریان هم‌اکنون در مرحله نگارش قرار دارد، احتمالا راهی طولانی تا پخش خواهد داشت.

هشداری برای سازندگان

با همه آنچه گفته شد، تجربه برخی از بازگشت‌های اخیر یک هشدار جدی برای همه این پروژه‌هاست، چراکه هم‌اکنون ثابت شده صرف استفاده از نام یک سریال محبوب، لزوما مخاطب قدیمی را به تلویزیون برنمی‌گرداند. مخاطبی که «روزگار جوانی»، «داستان یک شهر» یا «آژانس دوستی» را به یاد دارد، در واقع فقط یک عنوان را به خاطر نمی‌آورد و بازیگران، شخصیت‌ها، فضای اجتماعی و حتی شکل روایت آن سریال را نیز تا حدی در ذهن دارد.

به همین دلیل، موفقیت پروژه‌های جدید تلویزیون به این بستگی دارد که سازندگان تا چه اندازه بتوانند میان خاطره نسخه اصلی و خواست‌های امروز مخاطب تعادل ایجاد کنند. احیای برندهای قدیمی می‌تواند برای تلویزیون یک شتاب‌دهنده باشد، اما اگر نتیجه صرفا استفاده از یک نام آشنا برای ساخت مجموعه‌ای کاملا متفاوت باشد، ممکن است به جای احیای خاطره، به خدشه بر همان خاطره قدیمی نیز بیانجامد.