اجرای پایلوت هوشمندسازی معادن با مشارکت شرکت‌های فناور

در سال‌های اخیر، هوشمندسازی معادن به یکی از مهمترین محورهای تحول دیجیتال در صنعت معدن جهان تبدیل شده است به گونه‌ای که کشورهای پیشرو معدنی مانند استرالیا، کانادا، شیلی و سوئد با بهره‌گیری از فناوری‌هایی نظیر هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، حسگرهای هوشمند، سامانه‌های پایش برخط، تحلیل کلان‌داده‌ها، خودروها و ماشین‌آلات خودران و دوقلوهای دیجیتال (Digital Twins)، علاوه بر افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید، گام‌های موثری برای ارتقای ایمنی معادن و کاهش حوادث انسانی برداشته‌اند.

پایش لحظه‌ای انتشار گازهای خطرناک، پیش‌بینی ریزش تونل‌ها، مدیریت هوشمند ناوگان حمل‌ونقل معدنی و نگهداری تجهیزات از جمله دستاوردهای این فناوری‌ها در معادن پیشرفته جهان به شمار می‌رود.

در ایران نیز با توجه به سهم بخش معدن در اقتصاد کشور و ضرورت کاهش حوادث معدنی، توسعه فناوری‌های هوشمندسازی به یکی از نیازهای این صنعت تبدیل شده است. در همین راستا، پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات با اجرای طرح هوشمندسازی معادن و صنایع معدنی، درصدد ایجاد ارتباط میان شرکت‌های فناور و معادن، شناسایی نیازهای فناورانه این بخش و تسهیل به‌کارگیری راهکارهای هوشمند در معادن است. به همین مناسبت، ایسنا در گفت‌وگو با سید مجتبی حسین‌زاده، معاون توسعه بازار پارک فناوری اطلاعات، جزئیات این برنامه، ظرفیت شرکت‌های فناور و اقدامات این پارک برای توسعه هوشمندسازی در صنعت معدن را بررسی کرده است.

ظرفیت‌های پارک فاوا در ارائه راهکارهای هوشمندانه

سید مجتبی حسین‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به فعالیت شرکت‌های مستقر در این پارک در حوزه هوشمندسازی، اظهار کرد: شرکت‌های متعددی در پارک فناوری اطلاعات در حوزه هوشمندسازی فعالیت می‌کنند و اگرچه آمار دقیق آنها را در اختیار ندارم، اما تعداد این شرکت‌ها کم نیست.

وی فعالیت این شرکت‌ها را در حوزه‌های مختلفی از جمله هوشمندسازی گلخانه‌ها، لجستیک، معادن، صنایع معدنی، کشتیرانی، حمل‌ونقل و اتوماسیون‌های اداری دانست و ادامه داد: این شرکت‌ها برای هر یک از این بخش‌های صنعتی راهکارهای فناورانه ارائه کرده‌اند.

حسین‌زاده با اشاره به یکی از نیازهای کشور در زمینه دورکاری، اظهار کرد: یکی از نیازهای اساسی کشور این است که در زمان بروز شرایط خاص، مانند تعطیلی‌ها، امکان دورکاری واقعی برای کارکنان فراهم باشد، اما در عمل هنوز این موضوع به‌طور کامل محقق نشده است.

وی ادامه داد: در این راستا یکی از شرکت‌های بزرگ مستقر در پارک که محصولات خود را در بازارهای بین‌المللی نیز معرفی می‌کند، راهکاری برای دورکاری کامل توسعه داده است. این شرکت محصول خود را به تعدادی از سازمان‌ها عرضه کرده و اکنون برخی از این سازمان‌ها از آن استفاده می‌کنند.

معاون توسعه بازار پارک فناوری اطلاعات خاطرنشان کرد: استفاده از این راهکار موجب می‌شود دیگر نیازی به حضور فیزیکی کارکنان در محل کار نباشد و فرآیند دورکاری به‌صورت کامل و مؤثر اجرا شود که این موضوع یکی از ظرفیت‌های مهم شرکت‌های فناور مستقر در پارک به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه معرفی ظرفیت‌های شرکت‌های فناور یکی از مأموریت‌های معاونت توسعه بازار است، گفت: در همین راستا «اطلس شرکت‌های فناور» را طراحی کرده‌ایم. پیش از این، بستری که بتواند شرکت‌ها و توانمندی‌های آنها را به‌صورت دقیق معرفی کند، وجود نداشت یا به شکل فعلی نبود. ما به این اقدام اکتفا نکرده‌ایم و در حوزه بین‌الملل نیز در حال ایجاد یک اطلس تعاملی و پویا در بستر اینترنت هستیم تا ظرفیت‌ها و محصولات شرکت‌های مستقر در پارک فناوری اطلاعات را به مخاطبان و بازارهای جهانی معرفی کنیم.

حسین زاده در ادامه به برنامه‌های پارک در حوزه هوشمندسازی معادن اشاره کرد و گفت: یکی از پروژه‌های مهم پارک، اجرای طرح «هوشمندسازی معادن و صنایع معدنی» است که در قالب آن، معادن نیازمند فناوری و شرکت‌های توانمند در حوزه هوشمندسازی شناسایی می‌شوند.

معاون توسعه بازار پارک فناوری اطلاعات تصریح کرد: در همین راستا نخستین رویداد هوشمندسازی معادن و صنایع معدنی با حضور شرکت‌های فعال این حوزه برگزار می‌شود و از شرکت‌ها خواسته‌ایم نقشه راه و توانمندی‌های خود را ارائه کنند.

وی با تاکید بر نقش پارک در ایجاد ارتباط میان عرضه و تقاضای فناوری، گفت: هدف ما ایجاد همرسانی میان شرکت‌های هوشمندسازی و معادنی است که به این فناوری‌ها نیاز دارند تا زمینه انعقاد قراردادهای همکاری و اجرای پروژه‌های هوشمندسازی فراهم شود. یکی از وظایف پارک فناوری اطلاعات، ایجاد ظرفیت برای اتصال شرکت‌های فناور به صنایع متقاضی فناوری است و تلاش می‌کنیم این ارتباط به‌صورت مؤثر شکل بگیرد تا مسیر توسعه فناوری‌های هوشمندسازی در بخش‌های مختلف، به‌ویژه معادن و صنایع معدنی، هموار شود.

هوشمندسازی معادن

معاون توسعه بازار پارک فناوری اطلاعات، با اشاره به نقش فناوری‌های هوشمندسازی در ارتقای ایمنی معادن، اظهار کرد: بسیاری از حوادث معدنی که در سال‌های گذشته رخ داده، از جمله ریزش معادن یا انفجار ناشی از تجمع گاز، با بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمندسازی و تجهیزات نوین قابل پیشگیری یا کاهش است.

وی افزود: امروزه فناوری‌های هوشمند می‌توانند وضعیت تجهیزات، ماشین‌آلات و محیط معدن را به‌صورت مستمر پایش کنند و در صورت بروز شرایط غیرعادی، هشدارهای لازم را در اختیار بهره‌برداران قرار دهند.

حسین‌زاده با اشاره به برخی کاربردهای این فناوری‌ها گفت: برای نمونه، ممکن است راننده یک ماشین معدنی متوجه خروج وسیله نقلیه از مسیر نباشد، اما سامانه‌های هوشمند با تشخیص این وضعیت، به‌سرعت هشدار لازم را صادر می‌کنند. همچنین این فناوری‌ها می‌توانند وضعیت انتشار گاز، حمل‌ونقل مواد معدنی و سایر فرآیندهای عملیاتی را به‌صورت هوشمند رصد و مدیریت کنند.

وی ادامه داد: این قابلیت‌ها تنها به حوزه معدن محدود نمی‌شود و در بخش‌های مختلف لجستیک و سایر صنایع نیز قابل استفاده است و می‌تواند ایمنی، بهره‌وری و دقت عملیات را افزایش دهد.

معاون توسعه بازار پارک فناوری اطلاعات درباره اجرای طرح هوشمندسازی معادن اظهار کرد: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، اجرای طرح به‌صورت پایلوت در تعدادی از معادن آغاز خواهد شد. در حال حاضر پیش‌بینی اولیه اجرای این طرح در پنج معدن است، اما این تعداد قطعی نیست و با توجه به ظرفیت‌های موجود و میزان استقبال معادن و شرکت‌های فناور، ممکن است کمتر یا بیشتر شود.

وی افزود: در رویداد هوشمندسازی معادن و صنایع معدنی، زمینه ایجاد ارتباط میان شرکت‌های فناور و معادن فراهم خواهد شد. در این رویداد، نقشه راه حمایت‌های پارک فناوری اطلاعات نیز تشریح می‌شود و شرکت‌ها توانمندی‌ها و راهکارهای خود را معرفی خواهند کرد.

حسین‌زاده خاطرنشان کرد: همچنین معادن نیازها و چالش‌های خود را ارائه می‌کنند و پس از آن، کمیته‌ای فنی تشکیل خواهد شد تا با بررسی تخصصی، شرکت‌های دارای توانمندی در حوزه هوشمندسازی را متناسب با نیاز هر معدن انتخاب و زمینه همکاری میان دو طرف را فراهم کند.