با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در صنایع مختلف آموزش نیز به یکی از حوزههایی تبدیل شده که بیشترین تاثیر را از این فناوری پذیرفته است. در ایران نیز استارتاپ آموزشی اندرز با هدف هوشمندسازی فرآیند یادگیری و کمک به دانشآموزان، تلاش کرده است از ظرفیت هوش مصنوعی برای ارائه خدمات آموزشی استفاده کند. این پلتفرم که فعالیت خود را در حوزه فناوری آموزشی متمرکز کرده امروز به یکی از نمونههای شناختهشده استفاده از هوش مصنوعی در آموزش دانشآموزان تبدیل شده است.
اندرز یک استارتاپ ایرانی در حوزه فناوری آموزشی است که توسط شرکت «هوشمند اندیشان افق دانش» توسعه یافته و خدمات خود را به دانشآموزان پایه اول ابتدایی تا دوازدهم ارائه میدهد. این سامانه با بهرهگیری از هوش مصنوعی امکان پاسخگویی به پرسشهای درسی را فراهم کرده و تلاش میکند فرآیند یادگیری را از حالت سنتی به سمت یادگیری هوشمند و شخصیسازیشده سوق دهد.

در اندرز دانشآموزان میتوانند سؤالهای خود را بهصورت متن، تصویر یا حتی عکس از دستخطشان ارسال کنند. هوش مصنوعی این سامانه پس از تحلیل سؤال علاوه بر ارائه پاسخ مراحل حل و توضیحات آموزشی را نیز در اختیار کاربر قرار میدهد تا دانشآموز تنها به جواب نهایی نرسد، بلکه شیوه صحیح حل مسئله را نیز یاد بگیرد.
ایده شکلگیری اندرز از یک نیاز واقعی در نظام آموزشی کشور به وجود آمد. نیازی که بسیاری از دانشآموزان هنگام مطالعه با آن روبهرو میشوند. در بسیاری از مواقع، دانشآموز در زمان حل تمرین یا مطالعه به معلم یا فردی برای رفع اشکال دسترسی ندارد و همین موضوع میتواند روند یادگیری او را مختل کند. تیم توسعهدهنده اندرز تلاش کرده است با استفاده از هوش مصنوعی، این فاصله را کاهش داده و یک دستیار آموزشی همواره در دسترس در اختیار دانشآموزان قرار دهد.
بر اساس رویکرد این استارتاپ یکی از مهمترین مشکلات آموزش سنتی، ارائه یک شیوه آموزشی یکسان برای همه دانشآموزان است. در حالی که هر فرد سرعت توانایی و سبک یادگیری متفاوتی دارد. اندرز تلاش میکند با تحلیل رفتار کاربران و شناخت نقاط ضعف آنها مسیر یادگیری را متناسب با نیاز هر دانشآموز شخصیسازی کند.
در قلب این پلتفرم دستیار هوش مصنوعی «اندی» قرار دارد. اندی برخلاف مدلهای عمومی هوش مصنوعی بهصورت تخصصی برای پاسخگویی به سؤالات آموزشی دانشآموزان فارسیزبان توسعه یافته است. این دستیار میتواند تصاویر کتابهای درسی برگههای تمرین و حتی دستخط دانشآموزان را تحلیل کند و پاسخهایی ارائه دهد که با محتوای رسمی کتابهای درسی و سرفصلهای آموزش و پرورش هماهنگ باشند.
ویژگی مهم اندی این است که تنها پاسخ نهایی را ارائه نمیدهد. بلکه تلاش میکند مسیر رسیدن به پاسخ را نیز آموزش دهد. به همین دلیل، هدف این سامانه صرفاً حل سؤال نیست بلکه تقویت یادگیری عمیق و افزایش درک مفاهیم درسی است. همچنین اندی با شناسایی الگوی یادگیری هر دانشآموز، میتواند در ادامه پیشنهادهای آموزشی متناسب با نقاط ضعف و نیازهای او ارائه کند.
کار با اندرز نیز فرایند سادهای دارد. دانشآموز پس از ورود به وبسایت یا اپلیکیشن سؤال خود را ثبت میکند و سامانه در مدت کوتاهی پاسخ مناسب را همراه با توضیحات آموزشی ارائه میدهد. این موضوع باعث شده دانشآموزان بتوانند در هر ساعت از شبانهروز بدون محدودیت زمانی و مکانی برای رفع اشکال درسی از این ابزار استفاده کنند.

کارشناسان حوزه آموزش معتقدند هوش مصنوعی در سالهای آینده نقش پررنگتری در فرآیند یادگیری خواهد داشت. با این حال، رویکرد اندرز بر این اساس است که هوش مصنوعی جایگزین معلم نیست بلکه نقش یک دستیار آموزشی را ایفا میکند. این فناوری میتواند بخشی از نیازهای آموزشی دانشآموزان را پاسخ دهد تا معلمان فرصت بیشتری برای آموزش مفهومی پرورش مهارتهای فردی و تعامل با دانشآموزان داشته باشند.
یکی دیگر از نکات قابل توجه درباره اندرز دریافت اعتبارنامه انطباق با محتوای آموزشی و تربیتی درجه ۲ از سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش است. این اعتبارنامه نشان میدهد محتوای آموزشی این سامانه از نظر انطباق با کتابهای درسی اهداف آموزشی و ملاحظات تربیتی نظام آموزشی کشور مورد ارزیابی قرار گرفته و موفق به دریافت تاییدیه شده است. همچنین اندرز دارای نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) و ثبت در سامانه ساماندهی رسانههای دیجیتال است که از دیگر مجوزهای رسمی این مجموعه به شمار میروند.
به اعتقاد فعالان حوزه فناوری آموزشی توسعه ابزارهایی مانند اندرز میتواند نقش مهمی در گسترش عدالت آموزشی ایفا کند. دسترسی شبانهروزی هزینه کمتر نسبت به بسیاری از روشهای سنتی آموزش و امکان استفاده دانشآموزان در سراسر کشور از جمله مزیتهایی است که این نوع پلتفرمها در اختیار کاربران قرار میدهند.
با توجه به رشد سریع هوش مصنوعی و افزایش استفاده از فناوری در نظامهای آموزشی جهان انتظار میرود سهم پلتفرمهای هوشمند در آموزش روزبهروز بیشتر شود. اندرز نیز با تمرکز بر آموزش شخصیسازیشده استفاده از هوش مصنوعی بومی و هماهنگی با محتوای رسمی آموزش و پرورش تلاش میکند به عنوان یکی از بازیگران این حوزه تجربه یادگیری دانشآموزان ایرانی را متحول کرده و آموزش را سادهتر، در دسترستر و موثر تر کند.
رپورتاژ/