
کشاورزی یکی از مهمترین ارکان تأمین امنیت غذایی هر کشور است و توسعه این بخش تا حد زیادی به استفاده از ادوات و ماشینآلات مدرن وابسته است. تجهیزاتی مانند گاوآهن، دیسک، روتیواتور، بذرکار، سمپاش، کمباین، تراکتور و تریلر، نقش مهمی در افزایش بهرهوری مزارع دارند. اما در سالهای اخیر، بسیاری از کشاورزان با افزایش چشمگیر قیمت این تجهیزات مواجه شدهاند. یکی از مهمترین دلایل این افزایش قیمت، وقوع جنگها و تنشهای سیاسی در سطح جهان است.
جنگ تنها باعث افزایش قیمت سوخت یا مواد غذایی نمیشود؛ بلکه صنایع مادر مانند فولاد، حملونقل، معدن، انرژی و تولید قطعات صنعتی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. از آنجایی که بخش عمده ادوات کشاورزی از فولاد و قطعات فلزی ساخته میشود، هرگونه افزایش قیمت در بازار فلزات، مستقیماً هزینه تولید این تجهیزات را افزایش میدهد.
جنگ باعث ایجاد بیثباتی در اقتصاد جهانی میشود. این بیثباتی، زنجیره تولید و تأمین مواد اولیه را مختل کرده و هزینه تولید کارخانهها را افزایش میدهد. از طرف دیگر، افزایش قیمت انرژی، حملونقل، بیمه و مواد اولیه نیز باعث رشد قیمت تمامشده محصولات صنعتی میشود.
صنعت کشاورزی نیز از این قاعده مستثنی نیست. کارخانههای تولیدکننده ادوات کشاورزی برای ساخت محصولات خود به فولاد، چدن، قطعات مکانیکی، بلبرینگ، گیربکس، لاستیک و تجهیزات هیدرولیکی نیاز دارند. زمانی که قیمت این مواد افزایش پیدا کند، قیمت نهایی ماشینآلات کشاورزی نیز رشد خواهد کرد.
فولاد مهمترین ماده اولیه در ساخت تجهیزات کشاورزی است. کشورهای بزرگ تولیدکننده فولاد، نقش تعیینکنندهای در بازار جهانی دارند. هرگونه کاهش تولید یا محدودیت صادرات در این کشورها باعث افزایش قیمت فولاد در سراسر جهان میشود.
جنگ معمولاً پیامدهای زیر را برای صنعت فولاد به همراه دارد:
کاهش استخراج سنگ آهن
کمبود زغالسنگ ککشو
افزایش قیمت انرژی
کاهش ظرفیت کارخانههای فولادسازی
اختلال در صادرات
افزایش هزینه حمل دریایی
کمبود مواد اولیه
تمام این عوامل موجب افزایش قیمت فولاد شده و کارخانههای تولیدکننده تجهیزات کشاورزی را با افزایش هزینه روبهرو میکند.

تقریباً تمام ادوات کشاورزی دارای قطعات فلزی هستند. شاسی، تیغه، محور، بازوهای متحرک، اتصالات، چرخها و بسیاری از قطعات دیگر از فولاد ساخته میشوند.
بعنوان مثال در ساخت قطعاتی که نیاز به استحکام مکانیکی و ماشینکاری مناسب دارند، از فولاد Ck15 استفاده میشود. این فولاد به دلیل قابلیت تراشکاری مطلوب، استحکام مناسب و کیفیت بالا در تولید انواع محور، پین، شفت، بوش و قطعات انتقال نیرو کاربرد گستردهای دارد. افزایش قیمت این گرید فولادی مستقیما بر هزینه ساخت قطعات مکانیکی ادوات کشاورزی تأثیر میگذارد.
بخش عمده بدنه ادوات کشاورزی از ورق فولادی ساخته میشود. شاسی تراکتور، مخازن سمپاش، تریلر، گاوآهن و بسیاری از تجهیزات دیگر از ورقهای فولادی تولید میشوند.
یکی از پرکاربردترین گریدهای مورد استفاده در این صنعت، فولاد St37 است. این فولاد به دلیل استحکام مناسب، قابلیت جوشکاری عالی، قیمت اقتصادی و شکلپذیری مطلوب، در ساخت سازههای فلزی و تجهیزات کشاورزی کاربرد فراوانی دارد.
با افزایش قیمت ورق ST37، هزینه تولید کارخانهها نیز افزایش پیدا کرده و این افزایش در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود.

در شرایط جنگی تنها قیمت دستگاههای جدید افزایش پیدا نمیکند؛ بلکه قطعات یدکی نیز رشد قابل توجهی خواهند داشت. از جمله:
بلبرینگ
گیربکس
یاتاقان
زنجیر صنعتی
چرخدنده
تیغههای فولادی
سیستم هیدرولیک
پمپها
شیلنگهای فشار قوی
لاستیک ماشینآلات کشاورزی
این موضوع هزینه تعمیر و نگهداری تجهیزات را نیز افزایش داده است.
در بسیاری از کشورها بخشی از مواد اولیه یا قطعات مورد نیاز از خارج وارد میشود. افزایش نرخ ارز باعث میشود واردات فولاد، تجهیزات صنعتی و قطعات مکانیکی گرانتر شود. در نتیجه کارخانههای داخلی نیز مجبور میشوند محصولات خود را با قیمت بالاتری عرضه کنند.
این افزایش قیمت علاوه بر ماشینآلات سنگین، بر تجهیزات کوچکتر مانند سمپاش، علفزن، موتورپمپ و دستگاههای آبیاری نیز اثر گذاشته است.
یکی دیگر از پیامدهای جنگ، مختل شدن زنجیره تأمین است. بسته شدن بنادر، محدود شدن مسیرهای دریایی، افزایش هزینه بیمه کشتیها، کمبود کانتینر و طولانی شدن زمان حمل کالا باعث شده بسیاری از کارخانهها نتوانند مواد اولیه مورد نیاز خود را به موقع تهیه کنند.
این موضوع موجب کاهش تولید، کمبود کالا و در نهایت افزایش قیمت ادوات کشاورزی شده است.
ماشینآلات کشاورزی معمولاً وزن بالایی دارند و حمل آنها هزینه قابل توجهی دارد. جنگ معمولاً باعث افزایش قیمت نفت، گازوئیل و گاز طبیعی میشود. در نتیجه:
هزینه حمل مواد اولیه افزایش مییابد.
کرایه کامیونها بیشتر میشود.
حمل دریایی گرانتر میشود.
هزینه تولید کارخانهها افزایش پیدا میکند.
تمام این هزینهها در نهایت روی قیمت محصول نهایی محاسبه میشوند.
بسیاری از کشاورزان در زمان افزایش قیمت، خرید تجهیزات را به تعویق میاندازند. اما این تصمیم همیشه بهترین گزینه نیست.
اگر دستگاه فعلی هزینه تعمیر بالایی دارد یا باعث کاهش بهرهوری مزرعه میشود، خرید یک دستگاه جدید میتواند در بلندمدت مقرونبهصرفهتر باشد.
از طرف دیگر، اگر روند افزایش قیمت فولاد و مواد اولیه ادامه داشته باشد، احتمال گرانتر شدن تجهیزات در آینده نیز وجود دارد.
بنابراین بهتر است پیش از خرید، شرایط بازار، نرخ ارز، قیمت فولاد و نیاز واقعی مزرعه بررسی شود.
هنگام خرید تجهیزات کشاورزی تنها به قیمت توجه نکنید. کیفیت مواد اولیه و نحوه ساخت نیز اهمیت زیادی دارد.
بهتر است هنگام خرید به موارد زیر توجه کنید:
کیفیت فولاد مصرفی
ضخامت ورق
نوع جوشکاری
کیفیت رنگ و پوشش ضدزنگ
برند تولیدکننده
خدمات پس از فروش
دسترسی به قطعات یدکی
گارانتی محصول
گاهی خرید محصولی با قیمت کمی بالاتر، در بلندمدت هزینه تعمیرات را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
کارشناسان معتقدند قیمت ادوات کشاورزی به چند عامل مهم وابسته است:
پایان تنشهای سیاسی
کاهش قیمت جهانی فولاد
ثبات نرخ ارز
کاهش هزینه حملونقل
افزایش تولید کارخانههای فولاد
بهبود زنجیره تأمین
در صورتی که این عوامل بهبود پیدا کنند، احتمال تثبیت یا کاهش قیمت تجهیزات کشاورزی وجود خواهد داشت. با این حال، به دلیل افزایش تقاضای جهانی برای فولاد و رشد هزینههای تولید، انتظار کاهش شدید قیمتها در کوتاهمدت چندان واقعبینانه نیست.
جمعبندی
جنگ تأثیر مستقیمی بر صنایع مختلف دارد و صنعت کشاورزی نیز از این قاعده مستثنی نیست. افزایش قیمت فولاد، رشد هزینه انرژی، اختلال در زنجیره تأمین، افزایش نرخ ارز و بالا رفتن هزینه حملونقل باعث شده قیمت انواع ادوات کشاورزی در سالهای اخیر روندی صعودی داشته باشد.
از آنجا که بخش بزرگی از تجهیزات کشاورزی با فولادهای صنعتی و ساختمانی تولید میشوند، تغییرات بازار فولاد نقش تعیینکنندهای در قیمت نهایی این محصولات دارد. به همین دلیل، تولیدکنندگان و خریداران باید علاوه بر بررسی قیمت ماشینآلات، کیفیت فولاد مصرفی، نوع ساخت و شرایط بازار مواد اولیه را نیز در نظر بگیرند تا بتوانند انتخابی اقتصادی و ماندگار داشته باشند.
رپورتاژ/