همایش جهاد عملی برای تحقق بانکداری اسلامی

به گزارش ايران اكونوميست ، در این همایش که با شرکت معاونین و مدیران کل امور شعب موسسه، مسئولان حوزه نمایندگی ولی فقیه سراسر کشور، علمای اعلام و اساتید حوزه و دانشگاه برگزار شد، دکتر غلامحسن تقی نتاج – مدیر عامل موسسه مهر- گفت: حذف ربا از تمام عملیات بانکی و انطباق تمام فعالیت های بانکی با موازین شرعی از مهم‌ترین مولفه‌های بانکداری اسلامی است .نتاج با اشاره به تفاوت دو مقوله سود و ربا یادآور شد: سود، حاصل بهره‌وری از بکارگیری عوامل تولید به‌ویژه کار و سرمایه است در حالی که ربا حاصل بهره‌وری از سرمایه بدون توجه به بهره‌وری از سایر عوامل تولید است.وی تصریح کرد: بانکداری یک عنوان وارداتی است و آنچه اصالت دارد، نظام مالی و اقتصادی است و مهم‌ترین دغدغه‌ای که در حال حاضر در نظام بانکی کشور وجود دارد، این است که بتوانیم یک نظام رقیب برای بانکداری ربوی تعریف کنیم.مدیرعامل موسسه مالی و اعتباری مهر ادامه داد: برای این امر می‌توان از جهان‌بینی اسلامی به منظور تسهیل در روابط اقتصادی استفاده کرد و یا اینکه از بانکداری متعارف ربازدایی کنیم و اصول متعارض با اسلام را از آن حذف نماییم. وی ادامه داد: تقسیم سود و زیان بین ذینفعان، شفاف‌سازی مسیر مصرف منابع و نظارت بر عملیات بانکی، اساس بانکداری اسلامی است.مدیرعامل موسسه مالی و اعتباری مهر با اشاره به ‌منابع این مجموعه یادآور شد: این مؤسسه با حدود 10 میلیون مشتری دارای بیش از 12 میلیون حساب است و 21 هزار میلیارد تومان از منابع و سرمایه این مردم را در اختیار دارد که هزار میلیارد تومان نیز از محل منابع سهامداران تامین شده است.نتاج با اشاره به رویکردها و اهداف مؤسسه مالی و اعتباری مهر ادامه داد:‌ پایبندی به اخلاق اسلامی، توجه به نیاز مشتری، التزام عملی به شریعت دین مبین اسلام، ریسک‌پذیری منطقی و عقلانی در بکارگیری سپرده‌های سرمایه‌گذاران از مهمترین رویکردهای مجموعه مهر به شمار می روند.وی در پایان گفت: این موسسه هم‌اکنون در سراسر کشور 800 شعبه دارد و 6 هزار نفر به صورت مستقیم با آن همکاری می‌کنند.
آیت الله مصباح‌یزدی: مهمترین ضرورت عرصه اقتصادی، ایجاد بانکداری اسلامی است
آیت‌الله مصباح یزدی – عضو مجلس خبرگان رهبری - در این همایش گفت: روحانیت نقش بسیار مهمی در فراهم کردن بستر‌های فرهنگی برای استقرار بانکداری اسلامی دارد.این استاد حوزه و دانشگاه یادآور شد: علی‌رغم آنکه در عرصه اقتصاد، آمادگی‌ها و بسترسازی‌های لازم وجود نداشت در این حوزه نیز شاهد تحولات عظیمی بوده‌ایم و البته باید عنوان کرد دلسوزان نظام، دست‌اندرکاران انقلاب، خانواده شهدا و عموم مردم که هستی خود را برای زنده شدن مجدد اسلام فدا کرده‌اند نسبت به رعایت الزامات شرعی در بانکداری حساسیت‌های ویژه‌ای دارند.آیت الله مصباح‌یزدی ادامه داد: یکی از مهمترین مسائل در عرصه اقتصاد، ضرورت ایجاد بانکداری اسلامی است و باید اذعان کرد که این مسئله قبل از انقلاب اسلامی نیز در حوزه‌های علمیه مطرح بوده و درحدود نیم قرن قبل شهید محمد‌باقر صدر کتاب بسیار جامع و مفید«البنک اللا ربوی» را در این زمینه نگارش کرده است.وی افزود: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز به مسئله بانکداری بدون ربا توجه بسیار جدی شد و قانون بانکداری بدون ربا در سال 62 توسط مجلس شورای اسلامی تصویب و متعاقبا توسط شورای نگهبان که متشکل از مجتهدین نیز هستند تصویب شد.وی عنوان کرد: در حال حاضر یکسری نگرانی‌هایی مبنی بر اینکه آنچه در بانک‌ها عمل می‌شود دقیقا همان قانون است یا خیر، وجود دارد.عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به اقدامات مؤسسه مالی و اعتباری مهر تاکید کرد: این مؤسسه وابسته به پاک‌ترین و ارزشمند‌ترین نهاد انقلابی است که در حقیقت پیشانی فعالیت های اقتصادی نظام را تشکیل می‌دهد و اعمال بانکداری در این مؤسسه بسیار چشمگیر است.آیت الله مصباح‌یزدی ادامه داد: البته یکسری نقایص و کمبودهایی به خصوص در زمینه بستر‌سازی فرهنگی برای نهادینه‌سازی بانکداری اسلامی به چشم می‌خورد که در این رابطه باید نهادهای فرهنگی مسئول و همچنین روحانیت به طور ویژه‌ وارد شوند.
آیت الله علم الهدی: سلاح دشمنان برای مقابله با انقلاب اسلامی سلاح اقتصادی است
آیت الله علم الهدی – امام جمعه مشهد – با بیان اینکه ایمان و باور به خدا و پیغمبر بی تردید با مجاهدت با مال و جان مشخص می‌شود گفت: در بین دو مسئله مجاهده با جان و مجاهده با مال بر اساس آیات قرآن خداوند متعال جهاد اقتصادی را مقدم کرده است.امام جمعه مردم مشهد، ادامه داد: در حال حاضر الگوی توسعه ایران اسلامی باید مبتنی بر توسعه دانش‌بنیان باشد و به فضل الهی در مسیر این نوع از توسعه به مراحل بسیار خوبی رسیده‌ایم و باید آنرا ادامه دهیم.علم‌الهدی تصریح کرد:‌ دشمنان ما در حال حاضر در یک سرگیجه و بی‌برنامه‌گی محض بسر می‌برند و تنها سلاح آنها برای مقابله با انقلاب اسلامی سلاح اقتصادی است، زیرا در عرصه نظامی کاملا مأیوس شده‌اند.
آیت الله کعبی: برنامه راهبردی موسسه مهر در تحقق عملی بانکداری بدون ربا قابل تقدیر است
آیت الله کعبی – عضو مجلس خبرگان رهبری – در این همایش ضمن تقدیر از برنامه راهبردی موسسه در خصوص تحقق بانکداری بدون ربا، اظهار کرد: در نظام جمهوری اسلامی ایران بعد از گذشت 30 سال از تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا این ظرفیت ایجاد شده که با استفاده از نظرات کارشناسان در حوزه فقه، اقتصاد و حقوق تحول عظیمی در بانکداری اسلامی شکل بگیرد.عضو مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: بانکداری بدون ربا تنها یکی از عناصر بانکداری اسلامی است و در جامعه مدرسین و همچنین حوزه علمیه قم این آمادگی وجود دارد تا با تشکیل کارگروهی از کارشناسان بانکی و حوزوی، سند تحول در بانکداری اسلامی تهیه و تدوین شود.کعبی ادامه داد: در بحث بانکداری اسلامی باید ماهیت پول و اعتباری که در چرخه گردش مالی وجود دارد، مورد بررسی قرار بگیرد و مجموعه دیدگاه‌های فقهی در این زمینه به صورت یک منشور راهبردی تنظیم شود.عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: یکی از معضلاتی که در بانکداری وجود دارد، این است که بانک‌ها در طول زمان به بنگاه‌های اقتصادی تبدیل شوند در حالی که بانک‌ها باید به وظایف اصلی خود که همانا اعتباردهی، اعتبارگیری و واسطه‌گری است، اکتفا کنند و نباید تبدیل به بنگاه اقتصادی شوند.وی تاکید کرد: بانک‌ها بدون جلب اعتماد عمومی نمی‌توانند در تجهیز منابع موفق عمل کنند و از سوی دیگر باید تنوع خدمات و کیفیت آن را نیز افزایش دهند.عضو مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: یکی دیگر از مباحث در بانکداری اسلامی ابتکار و خلاقیت در گردش مالی سودآور است و در این زمینه نیازمند پژوهش‌های نظری، مطالعه میدانی و طرح و برنامه عملی هستیم.
دكتر موسويان: اساس اقتصاد اسلامي بر مبناي عقود مشاركتي و مبادله اي است
حجت الاسلام والمسلمين دكتر سيد عباس موسويان – عضو هيات علمي دانشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي- ضمن تمجيد از ابتكار عمل موسسه مالي و اعتباري مهر بواسطه پايبندي به الزامات شرعي و تهيه سند الزامات بانكداري بدون ربا در اين همايش با اشاره به آيات و روايات اسلامي در خصوص ربا گفت: اگر بخواهيم گناه ربا را با ساير گناهان در قرآن مقايسه كنيم، تنها گناهي كه با آن قابل قياس مي باشد كفر و شرك به خداوند متعال است. وي با بيان اينكه برخي تصور مي كنند كه بانكداري اسلامي تنها قرض الحسنه است افزود: شالوده كلي اقتصاد در بازار اسلامي بر مبناي قرض الحسنه نيست، اين سنت حسنه در اسلام براي مرتفع كردن مشكلات و نيازهاي اقتصادي مردم كاربرد دارد، در حاليكه اساس اقتصاد اسلامي بر مبناي عقود مشاركتي و مبادله اي است . موسويان در خصوص مقوله جريمه ها در فعاليت هاي بانكي، تصريح كرد: بجز بهره دیرکرد كه همه آن را ربا مي دانند، جریمه تاخیر تادیه و وجه التزام، از نظر فقهي مورد اختلاف بين علماست. اين استاد حوزه و دانشگاه با بيان اينكه در حال حاضر فعاليت هاي بانكي بر اساس مصوبه شوراي نگهبان انجام مي شود، افزود: شوراي نگهبان معتقد است كه اگر ضمن قرارداد، وجه التزام شرط شده باشد و طرفين آن را امضاء كرده باشند، اين شرط جز شرايط ضمن عقد است كه ربا محسوب نمي شود و بايد پرداخت شود.موسويان ادامه داد: از نظر من وجه التزام باعث اشكال معامله با بانك ها نمي شود و از نظر شرعي حتي شخصي كه مرجع او وجه التزام را تأئيد نكرده، مي تواند معامله را انجام دهد، اما به شرطي كه مقید باشد وجوه را به موقع پرداخت كند تا مشمول جريمه نشود.
استاندار خراسان‌رضوی: اقتصاد مقاومتی موجب شناسایی ظرفیت‌های اقتصادی می‌شود
استاندار خراسان رضوی - نیز در ادامه این همایش اظهار کرد: بانکداری به عنوان تکنیکی برای ساماندهی امور پولی و مالی است و در این ارتباط ایران با داشتن مراودات مالی گسترده با دنیا نیازمند فعالیت در این چارچوب است. وی خاطرنشان کرد: در حکومتی که داعیه‌دار توسعه فرهنگ ناب اسلامی است باید تمام اقدامات از جمله فعالیت‌های مالی منطبق با موازین اسلامی باشد. استاندار خراسان‌رضوی به شرایط اقتصاد در جهان امروز اشاره کرد و گفت: در شرایط کنونی که اقتصاد دانان برای رهایی از اوضاع نابسامان نظام مالی به اقتصاد ریاضتی روی آورده‌اند باید برای تبیین ابعاد اقتصاد مقاومتی نه تنها برای داخل کشور بلکه برای اندیشمندان دنیا تلاش کرد. استاندار خراسان‌رضوی با بیان اینکه برای توسعه بانکداری اسلامی که بسترساز اقتصاد مقاومتی است باید بیش از پیش تلاش کرد، ادامه داد: ارائه طرح اقتصاد مقاومتی از سوی مقام معظم رهبری ابتکاری است که علاوه بر انقباضی نبودن، سبب شناسایی و استفاده بهینه از ظرفیت‌های اقتصادی موجود می‌شود.وی در پایان از ابتکار عمل موسسه مالی و اعتباری مهر در خصوص برگزاری همایش جهاد عملی برای تحقق بانکداری اسلامی با رویکرد توجه به اقتصاد مقاومتی تقدیر و تشکر نمود.
حجت الاسلام و المسلمین سعیدی: پرداخت مابه التفاوت سود قطعی در موسسه مهر کار بزرگی بود
حجت الاسلام سعیدی – نماینده ولی فقیه در سپاه – که از دیگر سخنرانان این مراسم بود، رسالت دين مبين اسلام را تامين حيات طيبه در اين دنيا و سعادت ابدي در آخرت دانست و اظهار کرد: حيات طيبه از نگاه بسياري از مفسرين به حيات پاکيزه تعبير شده است که شرط آن ايمان و عمل صالح در قلمرو فردي و حاکميتي است که افراد جامعه اسلامي بايد در هر مقامي آن را مد نظر قرار دهند.وی جهل، غفلت، فقدان اراده و انگيزه را از عوامل انحراف برشمرد و افزود: در اجرای بانکداري اسلامي بايد بسیار دقیق و شفاف بود و از عواملی که موجب انحراف می شوند پرهيز نمود. نماينده ولي فقيه در سپاه خاطر نشان کرد: براي تحقق بانکداري اسلامي بايد به عواملي چون مديريت، ساختار سازماني و نظام اداري، جامعيت برنامه ها، نيروي انساني و تجهيزات توجه داشت که همه اين عوامل باید بر اساس شرع اسلامي و ضوابط موجود در بانک مرکزي جنبه اجرايي به خود گيرد.حجت الاسلام سعیدی ادامه داد: در سیستم بانکی در مقام ضابطه مشکلی وجود ندارد اما متاسفانه در مقام عمل اشکالاتی داریم و قانون عملیاتی نمی شود یعنی عقود در مقام عمل با واقعیت ها منطبق نیست و جنبه صوری دارند، بنابراین مساله اصلی، اجرای قراردادها و دستورالعملها در مرحله اجراست این انطباق اگر درصدش بالا باشد جای شکرگزاری دارد که ما نزدیکیم به آنچه که باید باشد.وی با ابراز خرسندی از اقدامات صورت گرفته در خصوص اجرای بانکداری اسلامی در موسسه مالی و اعتباری مهر افزود: در طول مدتی که با دوستان مجموعه مهر کار میکنیم برآیند کارها رضایت بخش است، به صورتیکه تعهد برای پیاده سازی بانکداری بدون ربا کاملا مشهود است که نمونه آن کار بزرگ و قابل تقدیر پرداخت مابه التفاوت سود علی الحساب و سود قطعی بود.
معاون اعتبارات موسسه مالی و اعتباری مهر: بانکداری اسلامی زمینه ساز شکوفایی اقتصاد اسلامی است
حمیدرضا نجف‌پور – معاون اعتبارات و تجهیز منابع موسسه - در نشست خبري در حاشیه این همایش اظهار کرد: تمام بانک‌های کشور تلاش می‌کنند تا قانون عملیات بانکی بدون ربا را اجرایی کنند اما موسسه مالی و اعتباری مهر تلاش‌های چشم گیری را در راستای پیاده سازی این قانون انجام داده و آن را به یک مدل و الگوی عملی و اجرایی تبدیل نموده است.
وی تصریح کرد: موسسه مالی و اعتباری مهر قریب یک دهه است در حوزه پیاده سازی بانکداری بدون ربا تلاش می‌کند و برای اولین بار در کشور توانسته با تاسیس کمیته فقهی بانکداری اسلامی و گنجاندن ساختار سازمانی اداره بانکداری اسلامی در چارت سازمانی موسسه، بخشی از الزامات الگوی عملی بانکداری بدون ربا را اجرایی نماید.
نجف‌پور افزود: بعداز تصویب سند راهبردی، برنامه‌های عملیاتی پیاده سازی قانون عملیات بانکی بدون ربا تصویب شد و برای هر کدام از برنامه‌ها زمان‌بندی صورت گرفت که برای تحقق این سند راهبردی 12 گام اساسی از جمله تدوین نظام جامع آموزش بانکداری اسلامی، نظام نظارت شرعی و همچنین باز مهندسی نرم افزارهای نظام بانکی که بستر اجرای قوانین و مقررات است را باید اجرا نمود.
معاون اعتبارات و تجهیز منابع موسسه مالی و اعتباری مهر افزود: در سه سال گذشته موسسه مالی و اعتباری مهر با همکاری مسئولین حوزه نمایندگی ولی‌فقیه و با صرف 5 هزار و 500 نفر ساعت کار کارشناسی، تاییدیه شرعی کلیه قراردادها و طرح‌های موسسه را اخذ نموده است.
نجف‌پور یادآور شد: بعد از اینکه ضوابط و مقررات جدید طراحی شد بیش از 294 هزار نفر ساعت کارمندان را به لحاظ احکام فقهی بانکداری اسلامی آموزش دادیم و کتاب عقود اسلامی با تاکید بر نحوه اجرای دقیق مفاد هر یک از عقد ها بعنوان منبع اصلی آموزش کارکنان تدوین شد.
معاون اعتبارات و تجهیز منابع موسسه مالی و اعتباری مهر در خصوص پرداخت مابه التفاوت سود قطعی گفت: از سال 80 تا 85 سودی که به سپرده گذاران به عنوان سود علی‌الحساب داده شده بیشتر از سود قطعی بوده ولی علی رغم تحریم‌های چند سال اخیر، موسسه توانست از بابت سالهای 86 تا 89 مبلغ 204 میلیارد تومان سود مازاد را به دارندگان حساب سپرده سرمایه گذاری بعنوان مابه التفاوت سود علی الحساب و سود قطعی پرداخت کند.
وی خاطر نشان کرد: کار بسیار بزرگی که اخیرا موسسه در زمینه بانکداری اسلامی انجام داد تدوین و اجرای طرح جهادی بانکداری اسلامی و جایزه ملی بانکداری اسلامی است که بمناسبت هفته بانکداری اسلامی، در شهریور ماه هر سال برگزار خواهد شد که امسال اولین سال اجرای این طرح بزرگ ملی بود.
معاون اعتبارات و تجهیز منابع موسسه مالی و اعتباری مهر با اشاره به جایگاه بانکداری اسلامی و اقتصاد مقاومتی اظهار کرد: اقتصاد هر کشوری باید در بستر بانک‌ها اجرا شود و بانک‌ها نقش اساسی در ایجاد و تنظیم اقتصاد کلان کشور دارند که موسسه مالی و اعتباری مهر در این راستا کارگروه‌های تخصصی را تشکیل داده و بسیاری از مصوبات را به روش‌های اجرایی تبدیل نموده و قریب به 4 هزار میلیارد تومان از منابع را در قالب مشارکت واقعی در صنعت خودرو، پتروشیمی، نفت و گاز وارد کرده است.
وی در پایان متذکر شد که انشالله با انجام این فعالیت ها و جدیت در استقرار بانکداری بدون ربا بتوانیم رضایت مقام معظم رهبری را کسب نموده و زمینه ساز ظهور امام زمان (عج) باشیم.