توضیح همتی درباره جزئیات توافق ارزی ایران و آمریکا

در گفت‌وگویی درباره توافقات اقتصادی میان ایران و آمریکا، رئیس کل بانک مرکزی توضیح داد که در مذاکرات با حضور میانجیگری کشورهای قطر و پاکستان، در نشست‌های برگزارشده در سوئیس دو تصمیم مهم اقتصادی به توافق رسید. نخست به آزاد‌سازی گام‌به‌گام منابع ارزی مسدود‌شده ایران اختصاص دارد؛ به این صورت که در گام اول 12 میلیارد دلار از این منابع آزاد می‌شود و باقی مبلغ‌ها در مراحل بعدی در اختیار کشور قرار می‌گیرد. همتی با تأکید بر اهمیت دسترسی عملی به این منابع، گفت چارچوب توافق سال ۱۴۰۲ مبنای کار است و منابع آزاد‌شده برای تأمین کالا‌های اساسی و دارو استفاده می‌شود. وی افزود که سالانه حدود 10 تا 12 میلیارد دلار برای واردات کالا‌های اساسی هزینه می‌شود و حتی گاهی این رقم به 15 میلیارد دلار هم می‌رسد. از این منظر، استفاده از منابع آزادشده می‌تواند به آزادسازی سایر ارزهایی که پیش‌تر به همین منظور اختصاص یافته بود، منجر شود و برای تقویت ذخایر ارزی کشور به کار رود. در پاسخ به گمانه‌زنی‌ها مبنی بر الزام ایران به خرید کالا‌های اساسی و دارو از آمریکا، او گفت در دو یادداشت امضا شده در جریان مذاکرات چنین شرطی وجود ندارد و هیچ الزامی برای خرید از ایالات متحده پیش‌بینی نشده است. البته اگر کالاهایی مانند گندم و ذرت با قیمت و کیفیت مناسبی عرضه شوند، امکان خرید از شرکت‌های آمریکایی وجود دارد. پیش از این هم وزارت جهاد کشاورزی از طریق شرکت‌های بزرگ بازرگانی خارجی این کالا‌ها را تأمین می‌کرد. همتی از آغاز استفاده عملی از این منابع برای واردات کالا‌های اساسی در روز‌های آینده خبر داد و گفت با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و وزارت بهداشت، برنامه‌ریزی لازم انجام شده است تا نیاز‌ها از این طریق تأمین شود. رئیس کل بانک مرکزی با بیان اینکه منابع آزادشده متعلق به بانک مرکزی است توضیح داد که این دارایی‌ها را بانک مرکزی از دولت خریده و معادل ریالی آن را پرداخت کرده است؛ پس این منابع جزء ذخایر بانک مرکزی محسوب می‌شوند. وی افزود زمانی که از این ذخایر برای تأمین کالا‌های اساسی استفاده می‌شود، کالا‌ها با نرخ رسمی در داخل کشور فروخته شده و منابع ریالی به بانک برمی‌گردد. به این ترتیب، اقتصاد می‌تواند بخشی از نقدینگی را کاهش دهد و به کنترل رشد آن کمک کند. در بخش دیگری از صحبت‌هایش به توافق‌هایی درباره فروش نفت ایران در طول مذاکرات اشاره کرد و گفت یکی از بند‌های تفاهم‌نامه این است که در دوره ۶۰ روزه مذاکرات صادرات نفت و محصولات مربوطه بدون محدودیت‌های تحریمی انجام شود. بر پایه این توافق، صادرات با امکان تحویل محموله در بندر‌های مختلف، حمل و نقل با هر نوع کشتی و واریز درآمد‌ها به حساب‌های شرکت ملی نفت ایران فراهم است و حتی امکان تسویه با دلار در نظر گرفته شده است. رئیس کل بانک مرکزی توضیح داد که طرف آمریکایی بر مبادله با دلار تأکید داشت، اما ایران تأکید کرد که استفاده از دلار باید صرفاً با نیاز کشور مطابقت داشته باشد و به این ترتیب امکان بهره‌گیری از ارز‌های مختلف وجود دارد. در طول این دوره ۶۰ روزه، صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی از برخی معافیت‌ها برخوردار است. با وجود این، صادرات نفت همچنان ادامه دارد و چندین میلیون بشکه در روز‌های اخیر صادر شده است. مزیت اصلی این توافق کاهش هزینه‌های نقل و انتقال مالی و رفع بخشی از پیچیدگی‌های تحریم است، هرچند سازوکار‌های قبلی مقابله با تحریم‌ها حفظ خواهند شد. همچنین روند اجرای توافق و نحوه کاهش محدودیت‌ها باید gradually ارزیابی شود تا بر اساس نتایج آن، برای فروش نفت و انتقال درآمد‌های ارزی تصمیم‌گیری شود.