از کانابیس تا شیشه؛ تحول خطرناک در الگوی مصرف مواد زنان

در حالی که بازار جهانی مواد مخدر هر روز با ترکیبات جدید و خطرناک‌تری روبه‌رو می‌شود، تغییر الگوی اعتیاد در ایران و دیگر نقاط جهان به وضوح مشهود است. این روند شامل کاهش سن خریداران و افزایش تمایل به استفاده از مواد صنعتی می‌شود که رفتار مصرف‌کنندگان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. کارشناسان بر این باورند که اقدامات مبارزه با این مسئله دیگر با روش‌های سنتی قابل تحقق نیست. امیرحسین یاوری، معاون پیشگیری و درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر، در گفتگویی به بررسی آخرین وضعیت مصرف مواد مخدر، روندهای نوظهور، چالش‌های درمان و برنامه‌های جدید پیشگیری و کاهش آسیب پرداخت. او به ترویج و مصرف روزافزون مواد مخدر جدید اشاره کردند و گفت: امروزه هروز انواع جدیدی از مواد مخدر به بازار می‌آید. بسیاری از این مواد مدت زمان کمی در بازار باقی می‌مانند و به زودی مورد جدیدتری جایگزین آن‌ها می‌شود. یاوری افزود: سازمان‌های بین‌المللی نظیر دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل به‌طور مرتب در حال بررسی این مواد هستند، اما سرعت تغییرات مربوط به آن‌ها به حدی است که به‌روزرسانی اطلاعات به یک چالش بزرگ تبدیل شده است. وی همچنین درباره افزایش سطوح خطر ناشی از مواد جدید گفت: شواهد نشان می‌دهد که اثرات این مواد به‌طور قابل توجهی در حال افزایش است. برای مثال، غلظت ماده مؤثر در کانابیس در اروپا نسبت به دهه گذشته به طور چشمگیری بیشتر شده است؛ به گونه‌ای که محصولاتی که پیشتر مصرف می‌شدند، امروز اثرات و عوارض رفتاری مشابهی ندارند. معاون ستاد مبارزه با مواد مخدر در خصوص شیشه، ماده‌ای که به شدت مضر شناخته می‌شود، بیان کرد: هر بار که شیشه مصرف می‌شود، بخشی از سلول‌های مغزی از بین می‌رود. اسکن‌های مغزی نشان می‌دهند که افرادی که برای چندین ماه به مصرف شیشه ادامه می‌دهند، بخش قابل توجهی از توانایی‌های شناختی خود را از دست می‌دهند. یاوری همچنین درباره چالش‌های موجود در درمان اعتیاد به شیشه معتقد است که درمان مؤثری وجود ندارد. هرچند برخی داروها می‌توانند علائم وابستگی را بهبود دهند، اما سلول‌های مغزی آسیب‌دیده قابل ترمیم نیستند. بنابراین، مصرف‌کنندگان مزمن شیشه به تدریج توانایی انجام فعالیت‌های پیچیده ذهنی خود را از دست می‌دهند و تنها قادر به انجام کارهای ساده روزمره خواهند بود. آمارهای جهانی نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۰۷ هزار نفر در اروپا به دلیل مصرف مواد مخدر جان خود را از دست داده‌اند و حدود ۲۴ میلیون نفر از افراد ۱۵ تا ۶۴ ساله در این قاره تجربه مصرف مواد را داشته‌اند. یاوری همچنین نگرانی خود را درباره افزایش استفاده از مواد مخدر در میان زنان بیان کرد و گفت: با وجود آن که نسبت زنان مصرف‌کننده همچنان کمتر از مردان است، اما سرعت گرایش آن‌ها به مواد مخدر بیشتر شده است. اغلب زنان ابتدا با مواد سنتی آغاز می‌کنند اما در صورت گرفتار شدن، به سرعت به سمت مواد صنعتی گرایش پیدا می‌کنند. او بر اهمیت تولید محتوای آموزشی مناسب برای گروه‌های سنی و اجتماعی مختلف تاکید کرد و افزود: مواجهه با اعتیاد نیازمند استفاده از رویکردهای جدید و متنوعی در تولید محتوا است که می‌تواند شامل داستان، انیمیشن، و رسانه‌های اجتماعی باشد. در خاتمه، یاوری بر این نکته تاکید کرد که آینده مبارزه با اعتیاد وابسته به ارتقاء آگاهی، تولید محتوای مؤثر و استفاده از فناوری‌های نوین است و هم‌چنین به مداخلات زودهنگام در میان نوجوانان نیاز دارد.