دلارهای ایران در کدام کشور‌ها مسدود شده‌اند؟

مدتی است که موضوع دارایی‌های بلوکه‌شده ایران در خارج از کشور مورد توجه قرار گرفته است. بخش قابل توجهی از این منابع مالی، مربوط به پرداخت‌های نفتی ایران به کشورهای خریدار مانند چین، هند، کره جنوبی و ژاپن است که پس از خروج آمریکا از توافق برجام و بازگشت تحریم‌ها در سال ۲۰۱۸ مسدود شدند. برخی از این دارایی‌ها حتی قدمتی طولانی‌تر دارند و به سال‌های پس از انقلاب اسلامی بازمی‌گردند. برآوردهای متفاوتی درباره حجم این دارایی‌ها وجود دارد. مسئولان ایرانی رقم آن را دست‌کم ۱۰۰ میلیارد دلار اعلام کرده‌اند، در حالی که نگاه کارشناسی برخی تحلیلگران خارجی، عددی کمتر را نشان می‌دهد. به نظر می‌رسد در حال حاضر، اولویت تهران آزادسازی حدود ۲۴ میلیارد دلار از این منابع در گام‌های اولیه باشد. در میان کشورهای مختلف، چین جایگاه نخست را در زمینه خرید نفت از ایران دارد و طبق برخی تخمین‌ها، بین ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار از دارایی‌های ایران در این کشور بلوکه شده است. پس از آن، عراق با حدود ۱۵ میلیارد دلار قرار دارد. این کشور یکی از مشتریان اصلی برق و گاز ایران است، اما محدودیت‌های آمریکا مانع از پرداخت‌های بغداد به تهران شده است. هند نیز پیش از تشدید تحریم‌ها، خریدار بزرگ نفت ایران بود و اکنون حدود ۷ میلیارد دلار از دارایی‌های ایرانی در آنجا مسدود است. کره جنوبی هم وضعیتی مشابه دارد، هرچند بخشی از منابع بلوکه‌شده در این کشور، در مبادله زندانیان با آمریکا به قطر انتقال یافت. در مورد قطر، گفته می‌شود مذاکرات فعلی بر سر آزادسازی حدود ۶ میلیارد دلار از این وجوه برای مصارف انسان‌دوستانه متمرکز است. علاوه بر این کشورها، مقادیری از دارایی‌های ایران نیز در ژاپن، لوکزامبورگ، عمان و حتی خود آمریکا نگهداری می‌شود که مجموع آن حدود ۸ میلیارد دلار برآورد شده است. اخیراً یک مقام ارشد آمریکایی اعلام کرد که دو طرف در مراحل اولیه اعتمادسازی هستند و واشنگتن آمادگی لازم برای آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده و لغو تحریم‌ها را دارد. از سوی دیگر، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز با اشاره به توافق صورت‌گرفته، بر لزوم رفع همه تحریم‌ها از سوی آمریکا تأکید کرده است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، مراسم امضای تفاهم‌نامه پایان جنگ میان ایران و آمریکا روز جمعه در سوئیس برگزار خواهد شد.