قیمت حبوبات در بازار چند؟

این متن گزارشی است درباره گرانی حبوبات در ایران و دلایل آن. نکات اصلی: - حبوبات (عدس، نخود، لوبیا، لپه) به‌دلیل گرانی گوشت قرمز و مرغ، برای بسیاری از خانواده‌ها به منبع اصلی پروتئین تبدیل شده‌اند، اما خودشان هم وارد موج جدید گرانی شده‌اند و این برای دهک‌های متوسط و پایین بسیار فشارآور است. - بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد قیمت انواع حبوبات در هفته‌های اخیر به‌طور قابل توجهی بالا رفته و بعضی اقلام در هر کیلو ده‌ها هزار تومان گران‌تر شده‌اند، در حالی که تقاضا برای حبوبات به‌دلیل کاهش قدرت خرید در بازار گوشت افزایش پیدا کرده است. - نمونه قیمت‌ها (تقریباً ۹۰۰ گرمی): لپه حدود ۳۷۵ هزار، عدس حدود ۳۱۰ هزار و ۸۰۰، لوبیا چیتی حدود ۶۴۹ هزار و ۹۰۰، نخود حدود ۳۷۹ هزار و ۷۰۰ و عدس ریز حدود ۳۵۰ هزار تومان؛ این ارقام نشان‌دهنده جهش شدید قیمت است. - حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد حبوبات مصرفی در داخل تولید می‌شود و ۳۰ تا ۴۰ درصد وارداتی است. الان به‌خاطر فصل برداشت، موجودی داخلی بد نیست، اما بعد از پایان فصل، کمبود باید با واردات جبران شود که وابسته به ثبت سفارش و تأمین ارز است. - تغییر ناگهانی سازوکار تخصیص ارز: واردکنندگان قبلاً با ارز حدود ۷۰ هزار تومانی وارد کرده و فروخته‌اند، اما حالا باید با ارز ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومانی مجدداً کالا تهیه کنند. این اختلاف، فشار مالی سنگینی وارد کرده و برخی را تا مرز ورشکستگی برده است. - چون واردکننده‌ها به فروشنده خارجی بدهکار شده‌اند و نمی‌توانند تسویه کنند، توان واردات مجدد ندارند؛ در نتیجه خیلی‌ها فعلاً واردات را متوقف کرده‌اند. وعده جبران مابه‌التفاوت ارزی داده شده، اما اقدام عملی نشده است. - در تولید داخلی هم خشکسالی چندساله و آفات در استان‌های اصلی تولید لوبیا فشار آورده و سال گذشته باعث کمبود و گرانی لوبیا چیتی شد؛ امسال با تولید و واردات به‌موقع وضعیت کمی بهتر شده، ولی آسیب‌پذیری همچنان بالاست. - حبوبات بسته‌بندی‌شده به‌دلیل هزینه‌های بوجاری، تمیزکاری، بسته‌بندی، کارگری، حمل و توزیع گران‌تر از فله هستند؛ حدود ۷۰ درصد مصرف به‌صورت فله و ۳۰ درصد بسته‌بندی است. - حتی محصولات داخلی هم از نرخ ارز و تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی تأثیر می‌گیرند (کود، ماشین‌آلات، استهلاک، هزینه زندگی کشاورز و… همه بالا می‌رود)، هرچند به‌گفته انجمن، رشد قیمت حبوبات هنوز از برخی کالاهای دیگر کمتر بوده که رشد صددرصدی داشته‌اند. - اثر اصلی تغییرات ارزی و حذف ارز ترجیحی در ماه‌های آینده بیشتر خود را نشان می‌دهد و احتمال افزایش بیشتر قیمت حبوبات و دیگر کالاهای اساسی وجود دارد. - انجمن حبوبات اصل «تک‌نرخی شدن ارز» را درست می‌داند، اما معتقد است حذف ارز ترجیحی ناگهانی، شتاب‌زده و بدون برنامه بوده و با ارزی که هنوز از بازار آزاد فاصله دارد، تبعات اقتصادی و اجتماعی سنگینی خواهد داشت و مستقیماً بر سفره مردم اثر می‌گذارد. - دولت حدود یک سال است بدهی خود به واردکنندگان کالاهای اساسی را نداده؛ این موضوع انگیزه واردات را شدیداً کاهش داده است. از دید رئیس انجمن، اولین اقدام ضروری تسویه این بدهی‌هاست، وگرنه کاهش واردات و گرانی بیشتر در ماه‌های آینده اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. اگر بخواهی، می‌توانم: 1) این گزارش را در چند جمله خیلی کوتاه‌تر خلاصه کنم؛ 2) فقط پیامدهای اجتماعی‌–اقتصادی آن برای خانوارهای کم‌درآمد را بیرون بکشم؛ 3) یا آن را به شکل یک متن تحلیلی/مقاله برای ارائه یا درس بازنویسی کنم.