پژوهشگر ایرانی روی صحنه کنفرانس کلیدی «AMD»

به گزارش ایران اکونومیست، شرکت AMD که امسال افتخار برگزاری سخنرانی افتتاحیه رسمی CES را دارد، مثل خیلی‌های دیگر، به طور گسترده بر هوش مصنوعی تمرکز داشت. در این کنفرانس دکتر لیزا سو، مدیرعامل AMD، چشم‌انداز این شرکت را برای راهکارهای هوش مصنوعی هم برای مصرف‌کنندگان و هم برای مشتریان سازمانی ارائه کرد.

با توجه به سبد بسیار متنوع تراشه‌هایی که AMD این روزها دارد، این شرکت کمبودی از نظر محصول برای صحبت کردن در یک بحث با محوریت هوش مصنوعی ندارد. علاوه بر تراشه‌های غول‌پیکر سری Instinct، شرکت AMD شتاب‌دهنده‌های تخصصی هم دارد و حتی تراشه‌های اصلی این شرکت در بخش مشتریان (Client SoC) هم این روزها به لطف واحدهای پردازش عصبی قابلیت‌های هوش مصنوعی دارند. بنابراین فضای زیادی برای ارائه محصولات وجود دارد.
 

با این حال، AMD در حال حاضر در میانه چرخه عمر بیشتر خطوط تولید خود قرار دارد. پردازنده Zen 5 در میانه راه است؛ RDNA 4 هم همین‌طور. بنابراین، نباید انتظار داشته باشیم AMD در CES 2026 تعداد زیادی پردازنده یا تراشه کاملا جدید برای بازار مصرف‌کنندگان معرفی کند. اما در بخش سازمانی و دیتاسنتری، اوضاع کمی متفاوت و نامشخص‌تر است؛ هرچند برنامه‌های کلی AMD از قبل مشخص شده، ولی همان‌طور که انویدیا هم نشان داد، معرفی یا رونمایی زودهنگام از سخت‌افزارهای حرفه‌ای حتی قبل از اینکه به تولید انبوه برسند، چندان عجیب یا غیرمنتظره نیست.

با شروع کنفرانس، حالا لیزا سو، مدیرعامل AMD روی صحنه می‌آید و صحبت خود را اینگونه آغاز می‌کند: هر سال عاشق این هستم که به CES بیایم و جدیدترین و بهترین فناوری‌ها را ببینم. امشب ما یک برنامه کاملا فشرده داریم. فناوری AMD هر روز زندگی میلیاردها نفر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
 

هوش مصنوعی اولویت شماره یک AMD است. هوش مصنوعی قرار است همه‌جا باشد و قرار است برای همه باشد. AMD در حال ساخت پایه‌های محاسباتی است تا این آینده را واقعی کند. AMD فکر می‌کند استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند طی ۵ سال به ۵ میلیارد (یا بیشتر) کاربر فعال برسد. برای ممکن کردن هوش مصنوعی در همه‌جا، AMD باید ظرفیت محاسباتی جهان را طی ۵ سال آینده بیش از ۱۰۰ برابر افزایش دهد؛ به بیش از ۱۰ یوتافلاپس. برای تحقق همه این‌ها، به سخت‌افزار محاسباتی قدرتمند در همه‌جا نیاز دارید هم در لبه شبکه (Edge) و هم در سرورها و این یعنی استفاده از نوع درست محاسبه برای هر بار کاری. تنظیم‌شده برای کاربرد مورد نظر.

ورود به بحث سخت‌افزار: ابررایانش (Cloud)

لیزا بحث را با ابررایانش شروع می‌کند. ابررایانش جایی است که بخش عمده محاسبات هوش مصنوعی انجام می‌شود. به‌خصوص به خاطر نیاز به سیستم‌های مرکزی و بسیار قدرتمند برای آموزش مدل‌ها و این ما را می‌رساند به هلیوس Helios، پلتفرم نسل بعدی AMD و همچنین شتاب‌دهنده‌های سری Instinct MI400. هلیوس دارای ۷۲ GPU در یک رک واحد است و می‌تواند در چندین رک به هزاران GPU مقیاس پیدا کند. در حالی که از پردازنده‌های AMD و فناوری شبکه Pensando هم استفاده می‌کند.
 

هلیوس یک رک دوتایی است که نزدیک به ۷۰۰۰ پوند وزن دارد. لیزا همچنین یک چیپ Zen 6 Venice را هم نشان می‌دهد.

پس از لیزا، گرگ براکمن از اوپن ای‌آی (OpenAI) روی صحنه می‌آید تا درباره استفاده‌شان از سخت‌افزار AMD صحبت کند.

گرگ می‌خواهد از یک سرویس غیرشخصی با یک جعبه متن، به چیزی برسند که مردم در لحظات مهم زندگی‌شان از آن استفاده کنند. او فکر می‌کند امسال، سالی است که عامل‌های سازمانی (Enterprise Agents) واقعاً اوج می‌گیرند. او درباره موارد مختلفی از حوزه پزشکی صحبت می‌کند که چت جی‌پی‌تی برای آنها مورد استفاده قرار گرفته است.

پس از آن آمیت جین از  هوش مصنوعی لوما (Luma AI) روی صحنه می‌آید. آمیت درباره مدل‌های پیشرفته لوما صحبت می‌کند و ویدئوی کوتاهی از کلیپ‌هایی که با مدل‌های ویدئویی مولد آن‌ها ساخته شده، پخش می‌کند.

لوما با همه کار می‌کند؛ از افراد گرفته تا شرکت‌های بزرگ. این شرکت هوش مصنوعی متوجه شده که کنترل از هوش می‌آید، نه فقط از پرامپت‌نویسی و همچنین نیاز به ویرایش ویدئو با هوش مصنوعی وجود دارد. امروز 60 درصد از بار کاری استنتاج لوما روی کارت‌های AMD اجرا می‌شود که برای لوما حیاتی است و این شرکت همکاری‌اش با AMD را ۱۰ برابر گسترش می‌دهد. آمیت فکر می‌کند مدل‌های ویدئویی هنوز در روزهای ابتدایی‌شان هستند. اما در نهایت می‌خواهند به شبیه‌سازی فیزیکی دقیق برسند و آن وقت این مدل‌ها می‌توانند ستون فقرات رباتیک شوند. پس از آن نوبت به رایانه‌های شخصی می‌رسد. ویدئویی از برنامه‌های مختلف رایانه‌های شخصی با شتاب‌دهی هوش مصنوعی پخش می‌شود و لیزا از پشت صحنه روایت می‌کند و سری Ryzen AI 400 برای لپ‌تاپ و دسکتاپ اعلام می‌شود.

ورود پژوهشگر ایرانی، رامین حسنی از هوش مصنوعی لیکویید (Liquid AI) به صحنه

رامین حسنی می‌گوید: ما مدل‌های پایه نمی‌سازیم، ما مدل‌های مایع می‌سازیم.

هوش مصنوعی لیکویید (مایع) می‌خواهد مدل‌هایی در سطح پیشرفته را روی دستگاه‌های محلی اجرا کند.

او ویدئویی از استفاده از مدل پایه مایع پخش می‌کند که برای شرکت در جلسه به جای شما پخش می‌شود و می‌گوید: این سالِ عامل‌های پیش‌دستانه خواهد بود. شرکت لیکویید با زوم (Zoom) همکاری می‌کند تا این قابلیت‌ها را به پلتفرم آن‌ها بیاورد.

رامین حسنی هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل شرکت هوش مصنوعی لیکوئید و پژوهشگر حوزه‌ یادگیری ماشینی در آزمایشگاه علوم رایانه و هوش مصنوعی (CSAIL) مؤسسه‌ فناوری ماساچوست (MIT) است.

او پیش‌تر به‌طور هم‌زمان به‌عنوان دانشمند ارشد هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی در شرکت Vanguard Group و پژوهشگر وابسته در CSAIL MIT فعالیت می‌کرد. تمرکز پژوهش‌های رامین حسنی بر یادگیری عمیق مقاوم (robust) و تصمیم‌گیری در سیستم‌های پویای پیچیده است. پیش از آن نیز او پژوهشگر پسادکتری در CSAIL MIT بود و رهبری تحقیقاتی در زمینه‌ مدل‌سازی هوش و تصمیم‌گیری ترتیبی را زیر نظر پروفسور دانیلا روس بر عهده داشت.

او مدرک دکتری خود را با درجه‌ ممتاز در رشته‌ علوم رایانه از دانشگاه فنی وین (TU Wien) اتریش در ماه مه ۲۰۲۰ دریافت کرد. رساله‌ دکتری او و پژوهش‌های ادامه‌دارش درباره‌ «شبکه‌های عصبی مایع (Liquid Neural Networks) در سطح بین‌المللی مورد تقدیر قرار گرفته و نامزد و برنده‌ جوایز متعددی شده است؛ از جمله نامزدی جایزه‌ رساله‌ دکتری TÜV اتریش در سال ۲۰۲۰ و دریافت جایزه‌ برتری نوآوری HPC در سال ۲۰۲۲. او همچنین از سخنرانان پرکار در رویدادهای TED است.

نوبت به بازی‌ها می‌رسد و دکتر فی-فی لی از ورد لبز (World Labs) روی صحنه می‌آید. او می‌خواهد به هوش مصنوعی، هوش فضایی بدهد. ورد لبز می‌خواهد به جای اسکن فیزیکی تک‌تک نقاط، با هوش مصنوعی از روی تصاویر، دنیاها را بازسازی کند.

نمایش اینکه چطور با مدل‌های هوش مصنوعی آن‌ها یک مدل سه‌بعدی از دفتر AMD ساخته شده حاکی از تلاش‌های آنهاست. کاری که قبلا ماه‌ها طول می‌کشید، حالا در چند دقیقه انجام می‌شود.
 

سلامت، ربات‌ها، فضا و ابررایانه‌ها

حالا دوباره موضوع را تغییر می‌دهیم، این بار به سمت حوزه‌ سلامت.

ویدئویی در این زمینه پخش می‌شود. اینکه چگونه رایانه‌ها برای توانمندسازی و بهبود حوزه‌ سلامت استفاده می‌شوند: تحقیقات ژنوم، شبیه‌سازی مولکولی، جراحی‌های رباتیک و غیره. فناوری AMD قبلا در حوزه‌ سلامت به کار گرفته شده است و مدت زیادی است که در این زمینه فعال است. این ظاهرا علاقه‌ شخصی لیزا سو نیز هست.

در کنار لیزا، شان مک‌کلین از Absci، جیکوب تایسن از ایلومینا (Illumina) و اولا انگکویست از استرازنکا (AstraZeneca) حضور دارند. با منابع محاسباتی امروزی، مهندسی زیست‌شناسی ممکن می‌شود. Absci می‌خواهد با هوش مصنوعی ریزش مو و اندومتریوز را درمان کند و ظاهرا AMD یک سال پیش در Absci سرمایه‌گذاری کرده است. هوش مصنوعی فقط درباره‌ بهره‌وری نیست، بلکه درباره‌ نوآوری است.

برای استرازنکا، تمرکز اصلی روی کشف و شبیه‌سازی دارو است. یافتن داروهای جدید و بررسی کارکرد آن‌ها قبل از رسیدن به آزمایشگاه. AMD مقدار داده‌ای که فناوری‌های مدرن تولید می‌کنند و مقدار داده‌ای که هوش مصنوعی و ابزارهای دیگر می‌توانند تحلیل کنند، روش‌ها و درمان‌های جدید در زیست‌شناسی و پزشکی را ممکن می‌کند.

پس از آن به سراغ هوش مصنوعی فیزیکی (Physical AI) می‌رویم. هوش مصنوعی فیزیکی یکی از دشوارترین چالش‌های فناوری است. این حوزه از تمام سخت‌افزار AMD استفاده می‌کند: CPUها، شتاب‌دهنده‌های اختصاصی و غیره.

روی صحنه دانیله پوچی از Generative Bionics حضور پیدا می‌کند. اولین نسل ربات انسان‌نمای Generative Bionics آماده‌ عرضه است. این ربات نسل اول دارای حسگرهای لمسی است. لمس، تمرکز کلیدی تحقیقات و فناوری Generative Bionics است. تولید این ربات از نیمه‌ دوم سال 2026 آغاز خواهد شد.

تغییر موضوعی دیگر این بار به سمت فضا انجام می‌شود. فناوری AMD امروزه ماموریت‌های حیاتی را تامین می‌کند و جان کولوریس از بلواوریجین روی صحنه حاضر می‌شود.

بلو اوریجین قصد دارد فعالیت‌های صنعتی سنگین را به فضا منتقل کند، به جای اینکه روی زمین انجام شوند. بنابراین نیاز دارد سخت‌افزاری داشته باشد که بتواند در فضا دوام بیاورد و استفاده‌ای گسترده از سخت‌افزارهای AMD مقاوم در برابر دما و محیط سخت می‌کند.

بلو اوریجین از سخت‌افزار Versal AMD برای رایانه پرواز بعدی خود استفاده می‌کند. طراحی‌ای که نهایتا برای فرود فضانوردان روی ماه به کار خواهد رفت. تمام کارمندان بلواوریجین به ابزارهای هوش مصنوعی دسترسی دارند.

هوش مصنوعی لبه (Edge AI) به کاوشگران آینده کمک خواهد کرد داده‌ها را از قبل جمع‌آوری و پردازش کنند تا اکتشافات آینده بهینه شود.

به بخش نهایی می‌رسیم: علم و ابر رایانه‌ها. مروری بر ابررایانه‌های مختلف که AMD در حال حاضر آن‌ها را تأمین می‌کند، مانند Frontier و El Capitan انجام می‌شود و مایکل کراسیوس، مشاور علمی رئیس‌جمهور ایالات متحده روی صحنه می‌آید و پس از اتمام صحبت‌های او، لیزا آماده‌ جمع‌بندی است.
 

او جمع‌بندی خود را این‌گونه آغاز می‌کند: هوش مصنوعی متفاوت است. AMD قصد دارد هم سخت‌افزار پرقدرت و هم اکوسیستم باز ارائه دهد تا هوش مصنوعی در همه‌جا و برای همه در دسترس باشد.