شمارش معکوس برای آزادسازی سهام عدالت

به گزارش ایران اکونومیست؛ سهام عدالت که از بیش از دو دهه پیش اجرا شده، تاکنون امکان واقعی خرید و فروش پیدا نکرده است.

 به‌رغم برنامه‌ریزی و وعده‌های مکرر دولت‌ها، باز شدن نماد و آزادسازی کامل این دارایی مردم تاکنون محقق نشده است. آیین‌نامه‌ای که هدف از آن افزایش ثروت خانوارها از طریق سهام عدالت بود، در سال ۱۳۸۴ اجرایی شد، اما اختیار معامله بر این سهام فراهم نگشت.

موضوع آزادسازی بارها مطرح شده — از جمله در سال ۱۳۹۹ که برخی آن را یکی از طرح‌های موفق اقتصادی می‌دانستند — اما مراحل عملیاتی آن جامه عمل نپوشید. در دوره‌های قبلی دولت اعلام شد که واگذاری ممکن است به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم انجام شود، اما عملاً نماد مربوطه باز نشد. پایدار نگاه داشتن سهام عدالت و تشویق به نگهداری بلندمدت، در سال ۱۴۰۱ به‌عنوان فلسفه اصلی این طرح مطرح شد؛ بدین معنا که هدف فروش سریع نبود، بلکه بهره‌مندی مستمر از سود سالانه مدنظر بود.

با این حال، نهایی کردن امکان فروش یا رفع محدودیت‌ها منوط به تصمیمات شورای عالی بورس مانده و آن شورا هنوز تصمیم قطعی اتخاذ نکرده است.

 با تغییر دولت و روی کار آمدن کابینه جدید، پرونده آزادسازی دوباره در دستور کار قرار گرفته است. وزیر اقتصاد پیشین ضمن انتقاد از وضعیت موجود گفته بود که میلیون‌ها سهامدار عملاً از حق استفاده و معامله سهام خود محروم‌اند و پیگیری تعیین تکلیف این دارایی را در اولویت قرار داده بود. پس از تغییرات مدیریتی نیز تا کنون سازمان بورس گامی در جهت آزادسازی برنداشته است؛ بخشی از نگرانی‌ها به این برمی‌گردد که بازار سرمایه توان پذیرش حجم گسترده واگذاری ناگهانی را ندارد. وزارت اقتصاد اما اعلام کرده که با تشکیل جلسات کارشناسی در پی یافتن راهی است تا هم سهامداران بتوانند از دارایی‌شان بهره‌مند شوند و هم فشار فروش ناگهانی به بازار وارد نشود.

 وزیر فعلی اقتصاد گفته است که فرایند یافتن راه‌حل چند ماهی است که پیگیری می‌شود و طراحی گزینه‌ای زمان‌بر و پیچیده بوده است؛ تیم‌های کارشناسی ساعت‌ها کار کرده‌اند تا سازوکاری ارائه شود که حقوق مردم محفوظ بماند و در عین حال به بازار سرمایه شوک وارد نشود.

 براساس اظهارات وی، دولت به یک راهکار مناسب رسیده و قصد دارد آزادسازی را به‌صورت مدیریت‌شده و تدریجی انجام دهد تا از افت ناگهانی شاخص و اختلال در بازار جلوگیری شود. در این طرح تفاوت بین دارندگان سهام عدالت به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم نیز لحاظ شده و سازوکار به‌گونه‌ای طراحی شده که افراد در صورت نیاز بتوانند به بخشی از دارایی‌شان دسترسی پیدا کنند. هدف نهایی این اقدام آن است که در دوره‌های فشار اقتصادی، سهام عدالت برای خانوارها کارآمد و ملموس باشد و احساس مالکیت واقعی نسبت به آن تقویت گردد.