
به گزارش ایران اکونومیست؛ تحلیلگران بینالمللی پیشبینی میکنند که قیمت جهانی طلا در مسیر رشد کند اما پیوستهای قرار گیرد؛ روندی که بیتردید بازار داخلی ایران را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. وضعیت کنونی بازار جهانی تا پایان سال ۲۰۲۵ هر اونس طلا به رقمی نزدیک به ۴۴۰۰ دلار رسید؛ جهشی که عمدتاً بهخاطر افزایش خرید بانکهای مرکزی بهعنوان جایگزینی برای دلار رخ داد. نهادهای بینالمللی فعال در حوزه طلا بر این باورند که در شرایط فعلی اقتصادی، طلا ظرفیت رشد ۵ تا ۱۵ درصدی دارد. اما در ایران بهدلیل نوسانات ارزی و محدودیتهای تحریمی، ممکن است افزایش قیمت بیشتر باشد و تقاضای داخلی نیز به عنوان نیروی محرکی در این مسیر عمل کند. عوامل بینالمللی مؤثر قیمت طلا تحت تأثیر مجموعهای از متغیرهای جهانی قرار دارد:
سیاستهای پولی بانکهای مرکزی، سطح تورم، ارزش دلار و رویدادهای ژئوپولیتیکی از مهمترین این عوامل هستند. هر کدام از این عوامل میتواند بهتنهایی یا در ترکیب با دیگری جهت قیمتی طلا را تغییر دهد. نقش سیاستهای پولی پس از دورهای که بانکهای مرکزی برای مهار تورم نرخها را افزایش دادند، اکنون روندی به سمت کاهش تدریجی نرخها مشاهده میشود. کاهش هزینه فرصت نگهداری طلا باعث افزایش جذابیت این فلز برای سرمایهگذاران میشود و برخی از تحلیلها حتی پیشبینی کردهاند که این روند میتواند قیمت اونس را تا حدود ۴۸۰۰ دلار بالا ببرد. تورم جهانی طلا معمولاً بهعنوان امنترین پوشش در برابر تورم شناخته میشود. اختلال در زنجیره عرضه، افزایش هزینه انرژی یا سیاستهای مالی انبساطی میتواند سطح تورم را بالا ببرد و به جذب بیشتر سرمایهگذاران به بازار طلا بینجامد؛ در برخی سناریوها اگر تورم آمریکا از مرز ۳ درصد عبور کند، رشد قابلتوجهی در قیمت طلا محتمل خواهد بود.
تأثیر ارزش دلار معمولاً رابطهای معکوس بین دلار و طلا وجود دارد؛ تضعیف دلار—که میتواند ناشی از کسری بودجه، کاهش اعتماد یا سیاستهای پولی انبساطی باشد—به افزایش قیمت طلا کمک میکند. در برآوردهایی که از سوی برخی مؤسسات بینالمللی ارائه شده، میانگینهای قیمتی آتی طلا تا حدود ۴۶۰۰ دلار دیده شده است که بخش عمدهای از آن به وضعیت دلار بستگی دارد. تقاضای صنعتی و جواهرات مصارف صنعتی و زیورآلات بخش مهمی از تقاضای طلا را تشکیل میدهند. رشد اقتصادی در بازارهای آسیایی از جمله چین و هند معمولاً تقاضا برای جواهرات و کاربردهای صنعتی را تقویت میکند و این امر از قیمتها حفاظت میکند. ژئوپولیتیک و امنیت تنشهای منطقهای، جنگها و نااطمینانیهای سیاسی سرمایهگذاران را به سمت داراییهای کمریسک سوق میدهد؛ در صورت تشدید درگیریها، برخی پیشبینیها حاکی از آن است که طلا میتواند به سطوح بالاتری صعود کند.
عوامل داخلی مؤثر بر بازار ایران در ایران، دو عامل تعیینکننده اصلی قیمت طلا عبارتند از: قیمت جهانی هر اونس و نرخ دلار در بازار آزاد. علاوه بر اینها، عواملی مانند سطح تورم داخلی، سیاستهای مالی دولت، محدودیتها و تحریمهای ارزی و الگوهای فصلی تقاضا نیز بر قیمت اثر میگذارند. - نرخ ارز: نوسان دلار مهمترین محرک قیمت طلا در بازار داخلی است. بسته به مسیر دلار، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار میتواند در بازههای متفاوتی قرار گیرد.
- تورم داخلی: در صورت کنترل تورم و کاهش به سطوح پایینتر، فشار خرید بر طلا کمتر خواهد شد؛ در غیر این صورت تقاضا برای طلا بهعنوان ذخیره ارزش افزایش مییابد. - سیاستهای دولتی: کسری بودجه یا افزایش نقدینگی میتواند ریال را تضعیف و تقاضا برای طلا را بالا ببرد. - تحریمها: محدودیتهای بینالمللی باعث حساسیت بیشتر بازار طلا در ایران نسبت به تغییرات جهانی میشود و نوسانات قیمتی را تشدید میکند. سناریوهای محتمل برای سال آینده با توجه به تلاقی عوامل جهانی و داخلی، میتوان چند مسیر محتمل را متصور شد:
- سناریوی خوشبینانه: در صورت تشدید تورم جهانی، ادامه خرید بانکهای مرکزی و افزایش تنشها، اونس طلا میتواند به ارقام بسیار بالاتری برسد و در بازار داخلی نیز قیمتها بهطور چشمگیری بالا برود. - سناریوی میانه (پایدار): سناریوی محتملتر رشد ملایم اما پایدار است که در آن قیمت جهانی در محدودههای بالاتر از امروز نوسان میکند و نرخ دلار داخلی نسبتاً تثبیت مییابد؛ در این حالت قیمت طلای داخلی در محدودهای منطقی حرکت خواهد کرد.
- سناریوی بدبینانه: اگر اقتصاد جهانی سریعتر از انتظار بازیابی شود و تنشها کاهش یابد، فشار کاهشی بر قیمت طلا وارد میشود و در داخل کشور نیز در صورت ثبات ارزی و کنترل تورم، قیمتها ممکن است کاهش یا تثبیت شوند. نتیجهگیری و پیشنهاد با توجه به عدم قطعیتهای بالا، تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری و پایش مداوم تحولات اقتصادی و سیاسی، راهکار منطقیای برای کاهش ریسک به شمار میآید. دنبال کردن نرخها و گزارشهای روزانه بازار میتواند به تصمیمگیری بهتر کمک کند.